Pałac Pod Blachą w Warszawie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Pod Blachą w Warszawie
Obiekt zabytkowy nr rej. 621 z 1 lipca 1965[1]
Pałac Pod Blachą
Pałac Pod Blachą
Państwo  Polska
Województwo  mazowieckie
Miejscowość Warszawa
Adres pl. Zamkowy 2
00-277 Warszawa
Styl architektoniczny barok
Architekt Jakub Fontana
Rozpoczęcie budowy 1720 (przebudowa)
Ukończenie budowy 1730
Zniszczono 1944
Odbudowano 1948–1949
Położenie na mapie Warszawy
Mapa lokalizacyjna Warszawy
Pałac Pod Blachą w Warszawie
Pałac Pod Blachą w Warszawie
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Pod Blachą w Warszawie
Pałac Pod Blachą w Warszawie
Ziemia 52°14′50″N 21°00′58″E/52,247222 21,016111
Strona internetowa
Pałac w czasie budowy mostu Śląsko-Dąbrowskiego
Pokój Sypialny
Wystawa kobierców Fundacji Teresy Sahakian

Pałac Pod Blachąpóźnobarokowy pałac znajdujący się u podnóża Zamku Królewskiego w Warszawie, przebudowany z kamienicy w latach 1720–1730 przez Jakuba Fontanę.

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1651 królewski płatnerz Wawrzyniec Reffus rozpoczął w miejscu obecnego pałacu budowę jednopiętrowej kamienicy[2].

Odbudowany po zniszczeniu w 1657 przez wojska Rakoczego budynek został następnie przebudowany przez podkomorzego wielkiego koronnego Jerzego Dominika Lubomirskiego na pałac z dodaniem południowego skrzydła na nasypie. W latach 1720–1730 został przebudowany w stylu późnobarokowym przez Jakuba Fontanę. Dobudowano wtedy dwa skrzydła boczne, budynek nakryto blachą, której zawdzięcza on swoją nazwę, a elewację frontową ozdobiono czterema korynckimi kolumnami[3]. Taką formę budynek zachował do dziś[3].

W 1777 pałac został zakupiony przez Stanisława Augusta Poniatowskiego z przeznaczeniem na mieszkania dla dworzan i włączony do zabudowań zamkowych[3][4]. Skrzydło północne nadbudowano o dwa piętra i połączono z Biblioteką Królewską[3]. W 1794 król przekazał pałac swemu bratankowi księciu Józefowi Poniatowskiemu, który wprowadził się do niego cztery lata później[2]. Wraz z nim w pałacu zamieszkała jego siostra Maria Teresa z Poniatowskich Tyszkiewiczowa oraz francuska przyjaciółka, Henrietta de Vauban. Apartament księcia znajdował się na pierwszym piętrze.

Od 1798 pałac stał się jednym z najsłynniejszych salonów Warszawy, miejscem wystawnych przyjęć, balów i przedstawień teatralnych[3]. Po opuszczeniu Warszawy przez wojsko i administrację pruską w 1806, przynajmniej raz był tam Napoleon Bonaparte, a przez kilka miesięcy książę gościł w nim swojego przyjaciela marszałka Francji Joachima Murata. Po objęciu w 1807 przez Poniatowskiego stanowiska ministra wojny Księstwa Warszawskiego stał się siedzibą nowego ministra i jego kancelarii.

Po śmierci księcia Józefa Poniatowskiego pałac odziedziczyła Maria Teresa z Poniatowskich Tyszkiewiczowa, która w 1820 sprzedała go carowi Aleksandrowi I[5].

W 1924 w skrzydle południowym zamieszkał Stanisław Przybyszewski[6].

W latach 1926–1939 w pałacu mieściły się biura Kancelarii Prezydenta oraz mieszkania[4]. W wyniku przebudowy przeprowadzonej w latach 1932–1937 rozebrano dwa piętra nad skrzydłem północnym i przywrócono wysoki dach obniżony w połowie XIX wieku[3].

W czasie II wojny światowej pałac został przez Niemców częściowo spalony w 1944 roku. Odbudowany po wojnie w latach 1948–1949 według projektu Stanisława Barana[6]. W skrzydle ulokowano Archiwum Główne Akt Dawnych[7].

W latach 1951–1988 pałac był siedzibą naczelnego architekta m.st. Warszawy[8].W 1988 został przekazany Zamkowi Królewskiemu[8].

W latach 2004–2008 pałac został poddany został remontowi, konserwacji, rewitalizacji i dostosowany do funkcji muzealnych i edukacyjnych. Stałymi ekspozycjami są wystawa kobierców wschodnich Fundacji Teresy Sahakian (parter korpusu głównego oraz skrzydło południowe oraz wnętrza na pierwszym piętrze poświęcone ks. Józefowi Poniatowskiemu[9]. W 2011 udostępniono zwiedzającym Apartament księcia Józefa Poniatowskiego, w którym książę mieszkał w latach 1798–1813[10].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Budowla ma ciekawy układ pionowy: od strony zamku budynek posiada dwie kondygnacje, natomiast od strony skarpy wiślanej aż cztery[11]. Swą nazwę zawdzięcza nietypowemu w tamtych czasach pokryciu blachą miedzianą, aczkolwiek wcześniej w II poł. XVIII wieku był pokryty dachówką, co uwiecznił na swoim obrazie Barnado Belotto zwany Canaletto.

Ważniejsze pomieszczenia[edytuj | edytuj kod]

  • Klatka schodowa
  • Westybul Górny
  • Salon
  • Pokój Adiutanta
  • Kancelaria Sztabowa
  • Kancelaria Wojenna
  • Pokój Sypialny
  • Przedpokój Książęcia
  • tzw. Loża Masońska

Przypisy

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – Warszawa. 31 grudnia 2015.
  2. a b Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 101. ISBN 83-223-2047-7.
  3. a b c d e f Wiesław Głębocki: Pałace Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Sport i Turystyka, 1991, s. 78. ISBN 83-217-2814-6.
  4. a b Encyklopedia Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1994, s. 603. ISBN 83-01-08836-2.
  5. Henryk Chodźko, Jerzy Bielecki: Zamek Królewski w Warszawie. Warszawa: Książka i Wiedza, 2004, s. 222. ISBN 83-05-13330-3.
  6. a b Tadeusz S. Jaroszewski: Księga pałaców Warszawy. Warszawa: Wydawnictwo Interpress, 1985, s. 102. ISBN 83-223-2047-7.
  7. Maria I. Kwiatkowska: Pałac Raczyńskich. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1980, s. 121. ISBN 83-01-00500-9.
  8. a b Jerzy Łoziński, Andrzej Rottermund (red.): Katalog zabytków sztuki. Miasto Warszawa. Część I – Stare Miasto. Warszawa: Wydawnictwa Artystyczna i Filmowe, 1993, s. 184. ISBN 83-221-0628-9.
  9. Pałac Pod Blachą. W: Zamek Królewski w Warszawie [on-line]. zamek-krolewski.pl. [dostęp 2015-03-23].
  10. Monika Kuc. W apartamencie księcia Józefa. „Rzeczpospolita”, 13 lipca 2011. ISSN 0208-9130. 
  11. Michał Mórawski: Bedeker Warszawski. Warszawa: Iskry, 1996, s. 77. ISBN 83-207-1525-3.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]