Pałac Radziwiłłów w Balicach

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Obiekt zabytkowy nr rej. A-246 z 24. 02. 1971[1].
Ilustracja
Front Pałacu w Balicach
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Miejscowość Balice
Adres Krakowska 1
Ukończenie budowy XV wiek
Ważniejsze przebudowy II. poł. XIX w.
Kolejni właściciele Radziwiłłowie, Ossolińscy, Bonerowie, Firlejowie, Jan Łaski
Obecny właściciel Instytut Zootechniki
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa lokalizacyjna gminy Zabierzów
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Ziemia50°05′15,16″N 19°47′18,87″E/50,087544 19,788575
Strona internetowa

Pałac w Balicach – rezydencja znajdująca się w Balicach, w województwie małopolskim.

Pierwszą budowlą w miejscu dzisiejszego pałacu był przypuszczalnie dwór zbudowany przez rycerski ród Toporczyków z Morawicy[2]. Od nich przejął ją za długi rajca krakowski Seweryn Bethman. Za sprawą ślubu jego córki Zofii włości balickie przeszły w ręce burgrabiego Seweryna Bonera, który w 1519 roku polecił zbudować wygodny drewniany dwór z ogrodem i winnicą w Winnej Górze. Następnym właścicielem dworu był jego syn Jan Boner, który w jego miejscu wzniósł murowany dwór w stylu renesansowym, który następnie przekazał swojej siostrze Zofii z Bonerów Firlejowej przez co rezydencja stała się na długi czas własnością rodu Firlejów. Wygląd dworu z tego okresu znamy z weduty Matthiasa Gerunga z około 1536 roku[3]. Przez dłuższy czas w dworze mieszkał Jan Łaski[4]. Henryk III Walezy w drodze do Krakowa zatrzymał się 16 lutego 1574 w tutejszym dworze Jana Firleja. Po 1610 roku Balice przeszły w dzierżawę. Przypuszczalnie dwór został uszkodzony podczas Potopu szwedzkiego. Pod koniec XVII w. właścicielami Balic został kanclerz Jan Szembek, który odbudował pałac. Jednak pałac już w połowie XVIII wieku popadł w ruinę. Na początku XIX wieku został odnowiony przez Urszulę Darowską. W 1887 roku od węgierskiej rodziny Homolacsów pałac wraz z majątkiem kupił mieszkający wówczas w Paryżu książę Dominik Radziwiłł[2]. On to dokonał gruntownej przebudowy pałacu w latach 1887-1894 wg projektu Tadeusza Stryjeńskiego. Pałac służył mu za siedzibę letnią, gdzie przebywał ze swoją żoną Dolores de Agramonte[2]. W lipcu 1912 roku gościł w pałacu arcyksiążę Karol Franciszek Józef i arcyksiężna Zyta. Po Dominiku Balice odziedziczył Hieronim Mikołaj Radziwiłł, którego żoną była Renata, córka arcyksięcia Karola Stefana Habsburga z Żywca[2].

Po 1945 roku pałac przekazano Uniwersytetowi Jagiellońskiemu, a od początku lat 50. służy on Instytutowi Zootechniki jako centrum konferencyjne oraz hotel. W 2005 roku z okazji 60-lecie wyzwolenia obozu Auschwitz-Birkenau w pałacu doszło do spotkania wielu prezydentów i premierów[2].

Dookoła pałacu znajduje się zabytkowy park w stylu ogrodu włoskiego z XVI-XX w. o powierzchni 5 ha.

Pałac dostępny jest dla zwiedzających po uprzednim telefonicznym umówieniu się z administratorami obiektu.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 5 miesięcy temu.
  2. a b c d e Wyborcza.pl, krakow.wyborcza.pl [dostęp 2018-05-16].
  3. [http://k-k.pl/moje-foto/00-kto/podroz-01.htm Podróż przez centrum Europy  Obrazy z podróży palatyna Ottheinricha z lat 1536], k-k.pl [dostęp 2018-05-16].
  4. Historia Pałacu w Balicach. [dostęp 2014-03-08].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Ziemia Podkrakowska, red. R. Lisowski, Fundacja Inicjatyw Lokalnych i Oświatowych, Kraków 2006, s. 144 (​ISBN 83-923618-1-4​).
  • Maria Kwaśnik, Balice nasze dziedzictwo, wyd. Parafia Rzymskokatolicka pw Świętej Rodziny, Balice 2005

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]