Balice (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ten artykuł dotyczy Balic – wsi w województwie małopolskim, powiecie krakowskim. Zobacz też: Balice ujednoznacznienie.
Balice
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Wysokość 218-365 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 1251
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-083 Balice
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0343533
Położenie na mapie gminy Zabierzów
Mapa lokalizacyjna gminy Zabierzów
Balice
Balice
Położenie na mapie powiatu krakowskiego
Mapa lokalizacyjna powiatu krakowskiego
Balice
Balice
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Balice
Balice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Balice
Balice
Ziemia50°05′13″N 19°47′32″E/50,086944 19,792222
Balice

Balice (niem. Ballitz[1]) – wieś w Polsce położona w środkowej części województwa małopolskiego, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów, na zachód od Krakowa.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Wieś znajduje się w obrębie dwóch mezoregionów; północne tereny położone są na Garbie Tenczyńskim, południowe na równinie zwanej Obniżeniem Cholerzyńskim w obrębie makroregionu Brama Krakowska. Tereny miejscowości włączone zostały w obszar Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego[2].

Integralne części miejscowości: Grzybów, Podkamycze[3]. Wzdłuż wschodniej granicy miejscowości płynie rzeka Rudawa.

Opis miejscowości[edytuj | edytuj kod]

Na jej terenie znajdują się:

Przez miejscowość przebiega także droga wojewódzka nr 774.

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Na północnej stronie miejscowości, na wzgórzach Garbu Tenczyńskiego znajduje się duży kompleks leśny zwany Lasem Zabierzowskim. Stanowi on ulubione miejsce relaksu mieszkańców i turystów. Przebiega przez niego szlak turystyczny, wyznaczono w nim szereg ścieżek dydaktycznych i tras rowerowych, znajdują się liczne skałki, wąwozy. Na wschodnim zboczu tego lasu, w miejscu gdzie Rudawa przełamuje Garb Tenczyński znajduje się krajobrazowy rezerwat przyrody Skała Kmity.

Do atrakcji turystycznych należy także Pałac Radziwiłłów. Wybudowany został ok. XV w. i był siedzibą znamienitych rodów szlacheckich: Ossolińskich, Bonerów, Firlejów, który za ich czasów był schronieniem dla uczonych, a także braci polskich. Przez dłuższy czas mieszkał w nim Jan Łaski[4].

W II. poł. XIX w. Radziwiłłowie dokonali jego gruntownej przebudowy. Obecnie w pałacu ma siedzibę Instytut Zootechniki. Obiekt wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Wieś wzmiankowana w 1229, była własnością szlachecką. W XVI w. była własnością Bonerów, następnie Firlejów, od poł. XVII w. Szembeków, a od 1783 Szymona Darowskiego. W latach 1535–1628 działała papiernia. W XVI w. w Balicach Bonerowie założyli zbór kalwiński. W 1790 w ponad 70 domach mieszkało 540 osób, w tym 9 Żydów. W XVI w. działał folwark Werychów. W XVIII w. we wsi działała hamernia, tracz, browar, młyn i karczma. W XIX w. we wsi była gorzelnia i młyn amerykański. W końcu XIX w. wieś zamieszkiwało 735 osób. W 1. poł. lat 40. XX w. na gruntach wsi wybudowano lotnisko.

Po 1945 majątek Radziwiłłów częściowo rozparcelowano, a z reszty utworzono Zakład Doświadczalny AR, a od 1951 pałac zaczął użytkować Instytut Zootechniki[6]. 5 października 1954 utworzono Gromadę Balice. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Balice, Burów i Aleksandrowice (bez przysiółków Kleszczów i Kochanów) ze zniesionej gminy Liszki w tymże powiecie[7]. 31 grudnia 1961 do gromady przyłączono wsie Morawica i Chrosna ze zniesionej gromady Morawica[8]. Gromadę Balice zniesiono 1 stycznia 1969 a jej obszar włączono do gromad Zabierzów i Liszki (wsie Chrosna i Morawica)[9]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

W 1964 część istniejącego lotniska wojskowego przeznaczono dla lotnictwa cywilnego. 3 stycznia 1983 oddano do użytku odcinek autostrady Balice I-Chrzanów I, w roku 1986: węzeł Balice I razem z fragmentem północnej obwodnicy Krakowa, a 8 grudnia 1988: odcinek Balice I – Kraków-Tyniecka (z węzłem Balice II).

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Balicach istnieje klub piłkarski LOT Balice założony w 2006[10].

Stowarzyszenia i organizacje społeczne[edytuj | edytuj kod]

  • Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”[11]
  • Ochotnicza Straż Pożarna

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Deutsche Ortsnamen in Westgalizien.
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. GUS. Rejestr TERYT.
  4. Historia Pałacu w Balicach. [dostęp 2014-03-08].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 grudnia 2017; 6 miesięcy temu. [dostęp 2016-01-26].
  6. Zofia Musielewicz: Historia Pałacu w Balicach (pol.). Instytut Zootechniki – PIB. [dostęp 2014-01-11].
  7. Uchwała Nr 22/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu krakowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50).
  8. Uchwała Nr 13/3/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim; w Obwieszczeniu Prezydium WRN w Krakowie z dnia 18 grudnia 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 1961 r., Nr. 16, Poz. 228).
  9. Uchwała Nr XIV/78/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 13 maja 1968 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 20 lipca 1968 r., Nr. 7, Poz. 65).
  10. Ludowy Klub Sportowy „Lot – Balice”.
  11. Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Osadnictwo i Krajobraz, Zdzisław Noga (red.), Kraków: Zarząd Zespołu Jurajskich Parków Krajobrazowych, 1997, s. 103, ISBN 83-901471-7-3, OCLC 749579407.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]