Balice (województwo małopolskie)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy Balic – wsi w województwie małopolskim, powiecie krakowskim. Zobacz też: Balice ujednoznacznienie.
Balice
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Pałac Radziwiłłów w Balicach
Państwo  Polska
Województwo małopolskie
Powiat krakowski
Gmina Zabierzów
Wysokość 218-365 m n.p.m.
Liczba ludności (2013) 1251
Strefa numeracyjna (+48) 12
Kod pocztowy 32-083 Balice
Tablice rejestracyjne KRA
SIMC 0343533
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa lokalizacyjna województwa małopolskiego
Balice
Balice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Balice
Balice
Ziemia50°05′13″N 19°47′32″E/50,086944 19,792222
Balice

Balice (niem. Ballitz[1]) – wieś w Polsce położona w środkowej części województwa małopolskiego, w powiecie krakowskim, w gminie Zabierzów, na zachód od Krakowa.

Położenie[edytuj]

Wieś znajduje się w obrębie dwóch mezoregionów; północne tereny położone są na Garbie Tenczyńskim, południowe na równinie zwanej Obniżeniem Cholerzyńskim w obrębie makroregionu Brama Krakowska. Tereny miejscowości włączone zostały w obszar Tenczyńskiego Parku Krajobrazowego[2].

Integralne części miejscowości: Grzybów, Podkamycze[3]. Wzdłuż wschodniej granicy miejscowości płynie rzeka Rudawa.

Opis miejscowości[edytuj]

Na jej terenie znajdują się:

Przez miejscowość przebiega także droga wojewódzka nr 774.

Turystyka[edytuj]

Na północnej stronie miejscowości, na wzgórzach Garbu Tenczyńskiego znajduje się duży kompleks leśny zwany Lasem Zabierzowskim. Stanowi on ulubione miejsce relaksu mieszkańców i turystów. Przebiega przez niego szlak turystyczny, wyznaczono w nim szereg ścieżek dydaktycznych i tras rowerowych, znajdują się liczne skałki, wąwozy. Na wschodnim zboczu tego lasu, w miejscu gdzie Rudawa przełamuje Garb Tenczyński znajduje się krajobrazowy rezerwat przyrody Skała Kmity.

Do atrakcji turystycznych należy także Pałac Radziwiłłów. Wybudowany został ok. XV w. i był siedzibą znamienitych rodów szlacheckich: Ossolińskich, Bonerów, Firlejów, który za ich czasów był schronieniem dla uczonych, a także braci polskich. Przez dłuższy czas mieszkał w nim Jan Łaski[4].

W II. poł. XIX w. Radziwiłłowie dokonali jego gruntownej przebudowy. Obecnie w pałacu ma siedzibę Instytut Zootechniki. Obiekt wpisany jest do rejestru zabytków nieruchomych województwa małopolskiego[5].

Historia[edytuj]

Wieś wzmiankowana w 1229, była własnością szlachecką. W XVI w. była własnością Bonerów, następnie Firlejów, od poł. XVII w. Szembeków, a od 1783 Szymona Darowskiego. W latach 1535-1628 działała papiernia. W XVI w. w Balicach Bonerowie założyli zbór kalwiński. W 1790 w ponad 70 domach mieszkało 540 osób, w tym 9 Żydów. W XVI w. działał folwark Werychów. W XVIII w. we wsi działała hamernia, tracz, browar, młyn i karczma. W XIX w. we wsi była gorzelnia i młyn amerykański. W końcu XIX w. wieś zamieszkiwało 735 osób. W 1. poł. lat 40. XX w. na gruntach wsi wybudowano lotnisko.

Po 1945 majątek Radziwiłłów częściowo rozparcelowano, a z reszty utworzono Zakład Doświadczalny AR, a od 1951 pałac zaczął użytkować Instytut Zootechniki[6]. 5 października 1954 utworzono Gromadę Balice. W skład jednostki weszły obszary dotychczasowych gromad Balice, Burów i Aleksandrowice (bez przysiółków Kleszczów i Kochanów) ze zniesionej gminy Liszki w tymże powiecie[7]. 31 grudnia 1961 do gromady przyłączono wsie Morawica i Chrosna ze zniesionej gromady Morawica[8]. Gromadę Balice zniesiono 1 stycznia 1969 a jej obszar włączono do gromad Zabierzów i Liszki (wsie Chrosna i Morawica)[9]. W latach 1975–1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa krakowskiego.

W 1964 część istniejącego lotniska wojskowego przeznaczono dla lotnictwa cywilnego. 3 stycznia 1983 oddano do użytku odcinek autostrady Balice I-Chrzanów I, w roku 1986: węzeł Balice I razem z fragmentem północnej obwodnicy Krakowa, a 8 grudnia 1988: odcinek Balice I–Kraków-Tyniecka (z węzłem Balice II).

Sport[edytuj]

W Balicach istnieje klub piłkarski LOT Balice założony w 2006[10].

Stowarzyszenia i organizacje społeczne[edytuj]

  • Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”[11]
  • Ochotnicza Straż Pożarna

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Deutsche Ortsnamen in Westgalizien
  2. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  3. GUS. Rejestr TERYT
  4. Historia Pałacu w Balicach. [dostęp 2014-03-08].
  5. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo małopolskie. 31 marca 2017; 4 miesiące temu. [dostęp 2016-01-26].
  6. Zofia Musielewicz: Historia Pałacu w Balicach (pol.). Instytut Zootechniki – PIB. [dostęp 2014-01-11].
  7. Uchwała Nr 22/IV/54 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 6 października 1954 r. w sprawie podziału na gromady powiatu krakowskiego; w ramach Zarządzenia Prezydium Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 17 listopada 1954 r. w sprawie ogłoszenia uchwał Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 4 października 1954 r., dotyczących reformy podziału administracyjnego wsi (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 29 listopada 1954 r., Nr. 11, Poz. 50)
  8. Uchwała Nr 13/3/61 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 18 września 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim; w Obwieszczeniu Prezydium WRN w Krakowie z dnia 18 grudnia 1961 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 30 grudnia 1961 r., Nr. 16, Poz. 228)
  9. Uchwała Nr XIV/78/68 Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 13 maja 1968 r. w sprawie zniesienia i utworzenia niektórych gromad w województwie krakowskim (Dziennik Urzędowy Wojewódzkiej Rady Narodowej w Krakowie z dnia 20 lipca 1968 r., Nr. 7, Poz. 65)
  10. Ludowy Klub Sportowy „Lot – Balice”
  11. Stowarzyszenie Społeczno-Edukacyjne „Kuźnia”

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]