Tadeusz Stryjeński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Tadeusz Stryjeński
Ilustracja
Projekt konsoli w kształcie głowy Tadeusza Stryjeńskiego do polichromii w kościele Mariackim, Jan Matejko
Data i miejsce urodzenia 29 sierpnia 1849
Carouge
Data i miejsce śmierci 3 czerwca 1943
Kraków
Narodowość Polska
Odznaczenia
Krzyż Kawalerski Orderu Odrodzenia Polski Kawaler Orderu Narodowego Legii Honorowej (Francja)

Tadeusz Stryjeński (ur. 29 sierpnia 1849 w Carouge koło Genewy w Szwajcarii, zm. 3 czerwca 1943 w Krakowie) – polski architekt tworzący m.in. w stylu secesji, konserwator zabytków, przedsiębiorca budowlany.

Syn inżyniera Aleksandra Stryjeńskiego i Pauliny de Lestocq. W latach 1868-1872 studiował architekturę na politechnice w Zurychu u Gottfrieda Sempera, w 1877 studia uzupełnił w École des Beaux-Arts w Paryżu. W latach 1874-1877 pracował jako architekt rządowy w Limie w Peru.

W 1879 otworzył w Krakowie własną firmę projektowo-budowlaną. Był członkiem Komisji Historii Sztuki Akademii Umiejętności. W latach 1906-1910 był dyrektorem Muzeum Techniczno-Przemysłowego, w 1913 wraz z Franciszkiem Mączyńskim zaprojektował dla niego nową siedzibę przy ulicy Smoleńsk 9.

Jako pierwszy w Polsce architekt stosował konstrukcje żelbetowe. Jego dziełami są: Pałacyk Straszewskich przy ulicy Straszewskiego 1 z 1885, dom własny "Pod Stańczykiem" na ulicy Batorego 12 z lat 1882-1883, pałac Wołodkowiczów przy ulicy Lubicz 4 (obecnie budynek poczty), wspólnie z Władysławem Ekielskim wzniósł Schronisko Fundacji im. Aleksandra Lubomirskiego przy ulicy Rakowickiej 27 (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny). Wzniósł także gmach Powiatowej Kasy Oszczędności przy ulicy Pijarskiej 1 w latach 1897-1899. Wspólnie z Karolem Knausem jest autorem gmachu Poczty Głównej przy ulicy Westerplatte 20 oraz kamienicy położonej w Krakowie przy ul. Dietla 109.

Wraz z Franciszkiem Mączyńskim wzniósł budynek Izby Przemysłowo-Handlowej znany jako Dom pod Globusem w Krakowie ul. Długa 1, przebudował fasadę budynku Teatru Starego (1904-1906), zaprojektował Bazar Polski znany obecnie jako Pałac Prasy przy ul. Wielopole 1 oraz (w latach 1903-1905) kościół i klasztor karmelitanek bosych przy ulicy Łobzowskiej 40.

Prowadził prace konserwatorskie w kościele św. Krzyża i w kościele Mariackim (1889-1891), gdzie w dowód wdzięczności za poniesiony trud przy bocznym wyjściu z kościoła na plac Mariacki wykonano rzeźbioną głowę Stryjeńskiego na podstawie rysunku Jana Matejki, odrestaurował willę Decjusza w 1882 oraz zaprojektował stolarkę i meble do gmachu Collegium Novum UJ.

Był jednym z projektantów i współtwórcą planów Wielkiego Krakowa w 1910, był członkiem Towarzystwa Przyjaciół Sztuk Pięknych w Krakowie. Ojciec Karola Stryjeńskiego – architekta i rzeźbiarza oraz Władysława Stryjeńskiego – lekarza.

Odznaczenia[edytuj | edytuj kod]

Przypisy

  1. Polonia Restituta. „Gazeta Lwowska”, s. 2, Nr 101 z 6 maja 1926. 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • M. Wallis, 1974: Secesja. Wydanie II. Wydawnictwo Arkady, Warszawa.