Pałac Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pałac Tarłów
Symbol zabytku nr rej. A.443 z 1.08.1947 i z 8.05.1971[1]
Ilustracja
Pałac Tarłów
Państwo  Polska
Województwo  świętokrzyskie
Miejscowość Podzamcze Piekoszowskie
Styl architektoniczny barokowy
Architekt Tomasz Poncino
Rozpoczęcie budowy 1649
Ukończenie budowy 1655
Zniszczono około 1860
Pierwszy właściciel Jan Aleksander Tarło
Położenie na mapie gminy Piekoszów
Mapa konturowa gminy Piekoszów, po prawej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Pałac Tarłów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, blisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Pałac Tarłów”
Położenie na mapie województwa świętokrzyskiego
Mapa konturowa województwa świętokrzyskiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Pałac Tarłów”
Położenie na mapie powiatu kieleckiego
Mapa konturowa powiatu kieleckiego, blisko centrum na lewo u góry znajduje się punkt z opisem „Pałac Tarłów”
Ziemia50°53′32,50″N 20°29′22,75″E/50,892361 20,489653

Pałac Tarłów w Podzamczu Piekoszowskim – ruiny rezydencji w stylu barokowym wzniesionej w latach 1649–1655[2]. Znajduje się w Podzamczu Piekoszowskim, niedaleko Kielc. Została wybudowana na wzór Pałacu Biskupów Krakowskich w Kielcach[3].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Na początku XVII wieku posiadłości w okolicach Piekoszowa stały się własnością Tarłów herbu Topór – jednego z najbogatszych w Polsce rodów magnackich. Najprawdopodobniej to Jan Aleksander Tarło, wojewoda lubelski, postanowił wybudować pałac godny jego drugiej żony, księżniczki Anny Czartoryskiej. Projektantem i budowniczym rezydencji został Tomasz Poncino, włoski architekt barokowy, który wybudował także m.in. Pałac Biskupów Krakowskich w Kielcach. Prace rozpoczęły się w 1649 roku, a ukończono je prawdopodobnie sześć lat później tuż przed najazdem Szwedów na Polskę[4].

Koszty wzniesienia budynku były tak duże, że Tarło musiał sprzedać 30 wsi ze swoich posiadłości. Wojewoda kazał także wybudować w pobliżu rezydencji niewielki pałacyk, który miał być prezentem imieninowym dla żony. Czartoryska zażyczyła sobie, aby zawieźć ją tam saniami. Pomimo że był to środek lata, Tarło nakazał całą drogę wysypać solą i zaprząc konie do sań[5]. Pałac pozostawał w rękach rodziny do 1842 roku, kiedy to dobra piekoszowskie nabył Kazimierz Sosnowski. Już wówczas budynek był zaniedbany, a przez dach przeciekała woda[6]. Około 1860 roku pałac spłonął. Rezydencję próbował później odbudować jeden z kolejnych właścicieli Aleksander Kozłowski, jednak szybko zmarł i zdążył wyremontować jedynie część budynku. Po jego śmierci pałac odziedziczyła rodzina Dobrzańskich, a po zakończeniu działań wojennych w 1945 roku stał się on własnością państwa.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pałac Tarłów jest budowlą kamienno-ceglaną. Ulokowano ją na niewielkim wzniesieniu, otoczonym stawami i mokradłami. W narożach znajdują się cztery sześcioboczne baszty, pełniące funkcję ozdobną i dekoracyjną. Baszty północne przeznaczone były do celów administracyjnych, a w południowych znajdowały się klatki schodowe prowadzące na pierwsze piętro. W pobliżu budynku istniał park-ogród[7].

Do czasów obecnych z pałacu Tarłów pozostała pozbawiona dachu ruina. W murach zachowały się niektóre okienne obramowania. Obiekt jest ogólnie dostępny, a jego wnętrze zaniedbane[8].

Skarb[edytuj | edytuj kod]

Istnieje legenda, że w Podzamczu ukryto złoto konfederatów, którzy sprzeciwiali się rządom Augusta III Sasa. Adam i Jan Tarłowie planowali obalić władcę i przygotowywali pierwszy projekt ustawy, na którym później została oparta Konstytucja 3 maja, gromadzili także złoto od swoich sprzymierzeńców na organizację wojska i działania dyplomatyczne. Król dowiedział się o tych planach, co spowodowało, że Adam Tarło został zmuszony przenieść złoto w inne miejsce. Miał przekazać je w trakcie obrad sejmu swojemu wujowi Janowi, mieszkającemu w Warszawie, dwa dni przed spotkaniem wszedł jednak w konflikt z Kazimierzem Poniatowskim, a w trakcie pojedynku z nim został śmiertelnie pchnięty szpadą przez jego sekundanta. Złota nigdy nie odnaleziono[8].

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Narodowy Instytut Dziedzictwa: Rejestr zabytków nieruchomych – województwo świętokrzyskie. 2020-09-30. s. 29. [dostęp 2015-11-12].
  2. Taką datę podaje tablica informacyjna w pobliżu pałacu. Według niektórych źródeł internetowych budynek powstał w latach 1645–1650.
  3. Podzamcze Piekoszowskie – sobowtór kieleckiego pałacu (pol.). powiat.kielce.pl. [dostęp 12 sierpnia 2010]. [zarchiwizowane z tego adresu (14 marca 2012)].
  4. Tablica informacyjna znajdująca się w pobliżu pałacu.
  5. Zabytki architektury (pol.). piekoszow.pl. [dostęp 12 sierpnia 2010].
  6. Piekoszów i jego zabytki (pol.). echodnia.eu. [dostęp 12 sierpnia 2010].
  7. Podzamcze Piekoszowskie (pol.). zamkipolskie.pl. [dostęp 12 sierpnia 2010].
  8. a b Beczki soli i złoto konfederatów (pol.). wici.info. [dostęp 12 sierpnia 2010].