Pachomiusz Starszy

Święty
Pachomiusz
	opat, odnowiciel Kościoła
	; Fresk, przedstawiający Pachomiusza (1317)
Data i miejsce urodzenia	ok. 287/292 ; Esneh
Data i miejsce śmierci	9 maja 346 ; Pbow
Czczony przez	Kościół katolicki; Cerkiew prawosławną; Koptyjski Kościół Ortodoksyjny; wspólnotę anglikańską; Kościoły protestanckie
Wspomnienie	17 stycznia (luteranizm); 9 maja – (katolicyzm); 15 maja – (prawosławie)

Pachomiusz Starszy, cs. Priepodobnyj Pachomij Wielikij, Jegipietskij, Fiwaidskij (ur. ok. 287/292 w Esneh, zm. 9 maja 346 w Pbow) – egipski mnich, święty, twórca pierwszej reguły zakonnej i cenobityzmu, opat.

Uznawany przez część Kościołów protestanckich za bohatera wiary. Kościoły luterańskie zaliczają go do odnowicieli Kościoła.

Życiorys

Urodził się około 287 albo 292 roku w Esneh w pogańskiej rodzinie^[1.1]^[2]. W 312 roku został powołany do wojska, gdzie otrzymał pomoc od chrześcijan^[1.1]. Przyjął chrzest i postanowił prowadzić życie ascetyczne^[1.1]. Początkowo osiedlił się w Chenoboskionie, a następnie pobierał nauki od pustelnika Palamona^[1.1]. Około 323 roku zamieszkał w Tabennisi, gdzie założył klasztor i spisał regułę zakonną (być może z pomocą Horsiesiego)^[1.1]. Z pomocą swojego ucznia Teodora zakładał kolejne klasztory^[1.1]. Zmarł 9 maja 346 roku^[1.1] w Pbow^[3].

Twórczość

Jego magnum opus były Reguły, w których opracował działalność i organizację klasztorów męskich i żeńskich^[1.2]. Zostały one podzielone na trzy części: „Pracepta et instituta”, „Pracepta atque iudica” i „Pracepta ac leges”^[1.2]. Zostały napisane po grecku, jednak w 404 roku, na prośbę mnichów z klasztoru w Aleksandrii, Hieronim ze Strydonu przełożył je na łacinę^[1.2]. Zawarta w nich „Reguła Anioła” nie jest autorstwa Pachomiusza^[1.2].

Ponadto napisał „Katechezy” po koptyjsku, „11 listów” oraz „Apoftegmaty”^[1.2].

Kult

Jego wspomnienie w Kościele katolickim obchodzone jest w jego dies natalis (9 maja)^[2], natomiast w Kościele luterańskim, jego życie upamiętnione jest 17 stycznia^[3]. Kościół ewangelicki wspomina go 15 maja^[3], a Cerkiew prawosławna – 15/28 maja^[4].

Zobacz też

święci i błogosławieni Kościoła katolickiego
Wstawiennictwo świętych
Krzyż grecki – zwany też krzyżem Pachomiusza

Przypisy

Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
1. 1 2 3 4 5 6 7 s. 775
2. 1 2 3 4 5 s. 776
1 2 Święty Pachomiusz Starszy, pustelnik. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-27]. (pol.).
1 2 3 Pachomius der Ältere. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2026-04-27]. (niem.).
↑ Jarosław Charkiewicz: Pachomiusz Wielki (346). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

[słownik-1] Marek Starowieyski, Jan Szymusiak: Nowy słownik wczesnochrześcijańskiego piśmiennictwa. Poznań: Święty Wojciech Dom Medialny, 2022. ISBN 978-83-8065-459-4. (pol.).
1 2 3 4 5 6 7 s. 775

1 2 3 4 5 s. 776

[2] 1 2 3 4 5 6 7 s. 775

[5] 1 2 3 4 5 s. 776

[brewiarz-3] 1 2 Święty Pachomiusz Starszy, pustelnik. Internetowa Liturgia Godzin. [dostęp 2026-04-27]. (pol.).

[lexikon-4] 1 2 3 Pachomius der Ältere. Ökumenisches Heiligenlexikon. [dostęp 2026-04-27]. (niem.).

[cerkiew-6] Jarosław Charkiewicz: Pachomiusz Wielki (346). cerkiew.pl. [dostęp 2026-04-27]. [zarchiwizowane z tego adresu]. (pol.).

[2] 1 2 3 4 5 6 7 s. 775

[5] 1 2 3 4 5 s. 776

[1.1]

[2]

[3]

[1.2]

[4]