Paszkot

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Paszkot
Turdus viscivorus[1]
Linnaeus, 1758
Paszkot
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo zwierzęta
Typ strunowce
Podtyp kręgowce
Gromada ptaki
Podgromada Neornithes
Infragromada ptaki neognatyczne
Rząd wróblowe
Podrząd śpiewające
Rodzina drozdowate
Podrodzina drozdy
Rodzaj Turdus
Gatunek paszkot
Podgatunki
  • T. v. deichleri Erlanger, 1897
  • T. v. viscivorus Linnaeus, 1758
  • T. v. bonapartei Cabanis, 1860
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[2]
Status iucn3.1 LC pl.svg

Paszkot[3] (Turdus viscivorus) – gatunek średniego ptaka śpiewającego z rodziny drozdowatych (Turdidae).

Systematyka[edytuj]

Wyróżniono trzy podgatunki T. viscivorus[4][5]:

Występowanie[edytuj]

Zamieszkuje większą część Europy i Azji - spotyka się go w Zachodniej Syberii, Azji Środkowej, ale i w północno-zachodniej Afryce. Wschodnia granica sięga Himalajów, a północna Syberii. Wędrowne są zwłaszcza populacje północne i ze wschodniego areału występowania, gdzie północne zimy mają surowy, kontynentalny przebieg. Nie migrują jednak daleko. Południowe paszkoty z łagodniejszych stref klimatycznych zwykle cały rok pozostają na terenach lęgowych lub w ich okolicy. Zimą mogą zstępować w terenach górskich do dolin i wiosną powracać na wyższe partie gór. Wyróżnia się 3 podgatunki.

W Polsce rozpowszechniony w całym kraju, ale z reguły nieliczny ptak lęgowy (miejscami średnio liczny). Najczęściej widuje się go jednak w górach, a nie na nizinach, więc występuje nierównomiernie. Część ptaków pozostaje na zimę. To największy przedstawiciel drozdowatych w kraju.

Charakterystyka[edytuj]

Wygląd zewnętrzny[edytuj]

Paszkoty mają charakterystyczne trójkątne plamy na spodzie ciała

Największy spośród europejskich drozdów, podobny do drozda śpiewaka, ale bardziej szary. Obie płci ubarwione jednakowo i zbliżonej wielkości. Głowa wyróżnia się ciemno obrzeżonymi pokrywami usznymi. Jaśniejsze piórka występują między okiem a nasadą bladożółtego dzioba, czarnego na końcu, oraz wokół oczu. Wierzch ciała charakterystycznie szarobrązowy, żółtawobiały spód czarno nakrapiany w trójkątne plamy, zwłaszcza na gardzieli. Boki i pierś beżowe, gęsto czarno nakrapiane, gęściej na środku piersi. Ma oliwkowożółte nogi. Ogon szarobrązowy z białymi brzegami. Skrzydła szarobrązowe z jasno obrzeżonymi piórami, a od spodu białe, co jest wyraźnie widoczne w locie. Młode osobniki mają na grzbiecie plamy.

W rozpoznaniu paszkota pomaga rozmiar - jest większy od kosa i podobny do drozda śpiewaka, ale masywniejszy i z wydatną piersią. Z daleka trudno odróżnić od siebie obie płci. Najczęściej widuje się go gdy przelatuje nad otwartymi przestrzeniami osadzonymi pomiędzy kompleksami leśnymi. Lot jest nieco falisty, zręczny, choć powolny, a gdy znajduje się w powietrzu wydaje chrapliwy głos. W trakcie ślizgu skrzydła są lekko zadarte do góry.

Rozmiary[edytuj]

długość ciała 
ok. 27 cm,
rozpiętość skrzydeł 
ok. 42–47 cm

Masa ciała[edytuj]

ok. 130 g

Głos[edytuj]

Charakterystyczny, suchy, twardy terkot "sznerr sznerr" lub "tr tr" mający funkcję wabiącą. Śpiew głośny, melancholijny, fletowy podobny do kosa, ale z większą liczbą powtarzających się powtórzeń, zwrotek. Frazy śpiewu dłuższe niż u drozda śpiewaka, .

Zaczyna śpiewać już w lutym i robi to również przy brzydkiej pogodzie.

Zachowanie[edytuj]

Przemieszcza się długimi skokami. Często stoi w wyprostowanej postawie. Zaniepokojony odlatuje daleko i wysoko, często powyżej wierzchołków drzew. Wędrowny, przyloty od marca do kwietnia i odloty od września do listopada. W czasie przelotów tworzy niekiedy niewielkie stada. Duża płochliwość i dość skryty tryb życia sprawia, że człowiek go nie zauważa, choć w niektórych miejscach nie jest ptakiem rzadkim.

Długość życia[edytuj]

Maksymalnie do 11 lat, jednak przeciętnie 3 lata.

Środowisko[edytuj]

Niektóre paszkoty pozostają zimą w pobliżu swych terenów lęgowych, Kazachstan

Gnieździ się głównie w wysokopiennych starych rozległych lasach lub borach iglastych (świerkowych i sosnowych) i mieszanych w pobliżu polan i zrębów lub na ich obrzeżach (tam znajduje pożywienie), rzadziej zadrzewienia śródpolne, ogrody i parki. Preferuje biotopy wyżej położone lub pagórkowate, np. górskie. Nie występuje licznie i częściej można spotkać go jedynie na stanowiskach, które najbardziej mu odpowiadają. W odróżnienia do kosa lub drozda śpiewaka nie wykazuje dużej skłonności do przebywania w pobliżu siedzib ludzkich. Tylko w niektórych miastach Europy Zachodniej odnotowano przypadki gnieżdżenia się tego ptaka w parkach podmiejskich lub miejskich.
Las jest dla paszkota miejscem odpoczynku i wychowywania młodych, ale zdecydowanie najwięcej pokarmu zbierają na polach i łąkach.

Pożywienie[edytuj]

Żeruje przeważnie na ziemi, drzewach lub krzewach, szukając tam bezkręgowców, jak owady i ich larwy, dżdżownice, ślimaki itp. Preferuje obszary o krótkiej trawie i miękkim podłożu, gdzie łatwiej jest znaleźć dżdżownice. Jesienią i zimą zjada owoce jarzębiny, nasiona, a jego przysmakiem są jagody jemioły. Jest to jeden z głównych gatunków roznoszących owoce jemioły na inne drzewa. Jej nasiona (bez uszkodzenia przez soki trawienne) przechodzą przez układ pokarmowy paszkota i następnie wraz z kałem trafiają na drzewa, na których pasożytuje jemioła.

Lęgi[edytuj]

Karmienie samicy paszkota przez samca we wspólnym gnieździe
Osobnik młodociany, który prawdopodobnie wyleciał z gniazda

W ciągu roku wyprowadza dwa–trzy lęgi, od kwietnia do maja. Tworzy pary monogamiczne.

Gniazdo[edytuj]

Podobne do gniazda kosa, umieszczone na grubej gałęzi lub w rozwidleniu poziomych gałęzi na drzewie na różnej wysokości, często w koronie przy pniu sosny lub na krzewie. Zbudowane na zewnątrz z łodyg, liści, korzonków, suchych źdźbeł traw, luźnych patyków i cienkich gałązek zmieszanych z mchem. Wnętrze wylepione jest iłem lub gliną i wysłane delikatnym materiałem roślinnym, np. suchą trawą, czasem z domieszką igliwia. Konstrukcja przypomina czarkę.

Jaja[edytuj]

Jaja paszkota

Samica składa 4–5 niebieskich, żółtozielonych lub płowych, usianych czerwonawymi (rdzawymi) lub fioletowoszarymi plamkami jaj o średnich wymiarach 30 x 22 mm.

Wysiadywanie[edytuj]

Samica wysiaduje jaja przez 15–16 dni na zmianę z samcem.

Pisklęta[edytuj]

Pisklęta, rzekome gniazdowniki, klują się nagie i ślepe, ale bardzo szybko rosną. Z czasem mają na sobie coraz więcej jasnoszarego puchu. Gdy mają 2 tygodnie, opiekę nad nimi przejmuje ojciec (wcześniej karmili je oboje rodzice), a matka rozpoczyna wtedy drugi lęg. Po ok. 17 dniach opuszczają gniazdo, choć nie potrafią jeszcze dobrze latać.

Status i ochrona[edytuj]

Na terenie Polski gatunek ten jest objęty ścisłą ochroną gatunkową[6].

Przypisy

  1. Turdus viscivorus, w: Integrated Taxonomic Information System (ang.).
  2. BirdLife International 2012. Turdus viscivorus. W: IUCN 2016. Czerwona księga gatunków zagrożonych (IUCN Red List of Threatened Species) Wersja 2015-4. <www.iucnredlist.org>. (ang.) [dostęp 2016-04-27]
  3. P. Mielczarek, M. Kuziemko: Podrodzina: Turdinae Rafinesque, 1815 - drozdy (wersja: 2016-01-27). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-04-25].
  4. F. Gill, D. Donsker: Thrushes (ang.). IOC World Bird List: Version 6.2. [dostęp 2016-04-27].
  5. Mistle Thrush (Turdus viscivorus) (ang.). IBC: The Internet Bird Collection. [dostęp 2012-11-14].
  6. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 28 września 2004 r. w sprawie gatunków dziko występujących zwierząt objętych ochroną Dz. U. z 2004 r. Nr 220, poz. 2237

Bibliografia[edytuj]

  • "Encyklopedia zwierząt od A do Z" Warszawa 1999
  • Pavel Vasak: Ptaki leśne. Warszawa: Delta, 1993. ISBN 83-85817-28-X.
  • Klaus Richarz: Ptaki - Przewodnik. Warszawa: MUZA, 2009. ISBN 978-83-7495-018-3.