Pelikan (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Pelikan
Ilustracja
Typ herbu szlachecki
Pierwsza wzmianka 1564

Pelikanpolski herb szlachecki. Według Józefa Szymańskiego pochodzący z nobilitacji.

Opis herbu[edytuj | edytuj kod]

Poniższy opis stworzono zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu czerwonym pelikan srebrny, zwrócony w lewo, karmiący swoje pisklęta krwią z rozdartej piersi. Klejnot – trzy pióra strusie. Labry: czerwone, podbite srebrem.

Szymański i Znamierowski rysują pelikana na gnieździe. U Znamierowskiego ptak jest odwrócony w prawo, a gniazdo jest złote, plecione[1]. Szymański podaje herb bez barw, za wcześniejszymi autorami - Paprockim i Niesieckim[2]. Juliusz Karol Ostrowski odróżnia wersję z gniazdem i nadaje jej nazwę Pelikan II. Rekonstrukcja w artykule pochodzi od Tadeusza Gajla, który wzorował się na Niesieckim i Ostrowskim[3].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj | edytuj kod]

Autorzy wczesnych herbarzy - Paprocki i Niesiecki podają tylko legendarne początki herbu. Legendy opowiadają o dowódcy, który poświęcił się dla swych rycerzy jak pelikan dla swoich dzieci, bądź o przybyłym ze Szwecji biskupie[4]. Ostrowski natomiast, mimo że nie przytacza dokładnego początku herbu, jest pewien, że herb przybył z zagranicy. Datę tego przybycia podaje ściśle Józef Szymański w oparciu o badania archiwalne Barbary Trelińskiej. Według niego, herb Pelikan pojawił się w Polsce za sprawą nobilitacji Janusza Imbrama z 7 marca 1564, potwierdzonej 14 kwietnia 1579[2].

Etymologia[edytuj | edytuj kod]

Według Szymańskiego, Pelikan jest nazwą obrazową[2] (herb mówiący).

Herbowni[edytuj | edytuj kod]

Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[5]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych (49 nazwisk).

Bohowityn, Bohowitynowicz, Chay, Elert, Ellert, Fabrycy, Foltański, Gatcuk, Gerlee, Hoffman, Hoffmann, Ilaszewicz, Illaszewicz, Imbra, Jachimowicz, Jagmin, Kocieł, Kociełł, Kociełło, Kocioł, Lakitycz, Lauda, Łabiński, Łahiński, Łakieński, Łakiński, Łakitycz, Łąkiński, Łoginowicz, Łohynowicz, Miciński, Micuński, Mieciński, Murza, Nankowski, Orwicz, Pelikan, Pilar, Pillar, Pizar, Proscewicz, Proszczewicz, Prościewicz, Rychter, Rychterski, Scholtz, Szybicki, Thugutt, Ugiański.

Znani herbowni

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 143. ISBN 83-7391-166-9.
  2. a b c Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 213. ISBN 83-7181-217-5.
  3. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 261. ISBN 978-83-60597-10-1.
  4. Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J. T. 7. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 266.
  5. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]