Pelikan (herb szlachecki)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Pelikan
Pelikan
Pierwsza wzmianka 1564
Herbowni
Razem 49 nazwisk: Bohowityn, Bohowitynowicz, Chay, Elert, Ellert, Fabrycy, Foltański, Gatcuk, Gerlee, Hoffman, Hoffmann, Ilaszewicz, Illaszewicz, Imbra, Jachimowicz, Jagmin, Kocieł, Kociełł, Kociełło, Kocioł, Lakitycz, Lauda, Łabiński, Łahiński, Łakieński, Łakiński, Łakitycz, Łąkiński, Łoginowicz, Łohynowicz, Miciński, Micuński, Mieciński, Murza, Nankowski, Orwicz, Pelikan, Pilar, Pillar, Pizar, Proscewicz, Proszczewicz, Prościewicz, Rychter, Rychterski, Scholtz, Szybicki, Thugutt, Ugiański.

Pelikanpolski herb szlachecki. Według Józefa Szymańskiego pochodzący z nobilitacji.

Opis herbu[edytuj]

Poniższy opis stworzono zgodnie z klasycznymi regułami blazonowania:

W polu czerwonym pelikan srebrny, zwrócony w lewo, karmiący swoje pisklęta krwią z rozdartej piersi. Klejnot – trzy pióra strusie. Labry: czerwone, podbite srebrem.

Szymański i Znamierowski rysują pelikana na gnieździe. U Znamierowskiego ptak jest odwrócony w prawo, a gniazdo jest złote, plecione[1]. Szymański podaje herb bez barw, za wcześniejszymi autorami - Paprockim i Niesieckim[2]. Juliusz Karol Ostrowski odróżnia wersję z gniazdem i nadaje jej nazwę Pelikan II. Rekonstrukcja w artykule pochodzi od Tadeusza Gajla, który wzorował się na Niesieckim i Ostrowskim[3].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj]

Autorzy wczesnych herbarzy - Paprocki i Niesiecki podają tylko legendarne początki herbu. Legendy opowiadają o rycerzu, który poświęcił się dla dowódcy jak pelikan dla swoich dzieci, bądź o przybyłym ze Szwecji biskupie[4]. Ostrowski natomiast, mimo, że nie przytacza dokładnego początku herbu, jest pewien, że herb przybył z zagranicy. Datę tego przybycia podaje ściśle Józef Szymański w oparciu o badania archiwalne Barbary Trelińskiej. Według niego, herb Pelikan pojawił się w Polsce za sprawą nobilitacji Janusza Imbrama z 7 marca 1564, potwierdzonej 14 kwietnia 1579[2].

Etymologia[edytuj]

Według Szymańskiego, Pelikan jest nazwą obrazową[2] (herb mówiący).

Herbowni[edytuj]

Lista nazwisk znajdująca się w artykule pochodzi z Herbarza polskiego Tadeusza Gajla[5]. Jest to dotychczas najpełniejsza lista herbownych (49 nazwisk).

Znani herbowni

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Alfred Znamierowski: Herbarz rodowy. Warszawa: Świat Książki, 2004, s. 143. ISBN 83-7391-166-9.
  2. a b c Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 213. ISBN 83-7181-217-5.
  3. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 261. ISBN 978-83-60597-10-1.
  4. Kasper Niesiecki, Jan Nepomucen Bobrowicz: Herbarz polski Kaspra Niesieckiego S. J. T. 7. Lipsk: Breitkopf i Haertel, 1841, s. 266.
  5. Tadeusz Gajl: Herbarz polski od średniowiecza do XX wieku : ponad 4500 herbów szlacheckich 37 tysięcy nazwisk 55 tysięcy rodów. L&L, 2007, s. 406-539. ISBN 978-83-60597-10-1.

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]