Pernus

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
POL COA Pernus.svg

Pernus (Kippenhan)polski herb szlachecki z nobilitacji.

Opis herbu[edytuj | edytuj kod]

W polu błękitnym, na skosie srebrnym, trzy gruszki czerwono złote, każda z dwoma listkami zielonymi, gałązką w dół.

Klejnot – głowa kogucia srebrna, z czerwonym grzebieniem i podgardlem oraz dziobem złotym.

Labry błękitne, podbite srebrem.

Józef Szymański podaje wersję opisu według Wdowiszewskiego, gdzie gruszki są całe złote, zaś listki dwudzielne – czerwono-złote[1].

Najwcześniejsze wzmianki[edytuj | edytuj kod]

Górnośląski ród wywodzący się od górnołużyckiego księcia Pernusa z Pirny, druha księcia Władysława I Łoktka, który w 1298 roku, przebywając wraz z drużyną polskiego księcia na górnośląskim Rozbarku, założył tam rodzinę. Podczas tej wizyty książę Władysława I Łoktek ufundował na Rozbarku kościół i szpital pod wezwaniem Św. Ducha, a na obrzeżach prowadzony przez przyjaciół z węgierskiego rodu Zych (Záh), u którego przebywał podczas późniejszego wygnania, garnizon Żychcice i Wojkowice. Syn Władysława I Łoktka Kazimierz (t.zw. Wielki) zrzekł się w 1335 roku praw do Śląska lecz Spyrowie bronili Rozbarskich dóbr i polskiej tradycji aż do sowieckich wywłaszczeń, deportacji i mordów w 1945 roku.

W 1587 roku: …gdy interregnum po śmierci Stefana Batorego króla nastąpiło, a Maxymilian Xiążę Austryacki od niektórych, pod elekcyą niezgodną, na tron Polski forytowany, chciał miasto Kraków ubiec, Pernus nie tylko że mężny mu dał odpór, ale też wpadających Niemców w bramę mieyską, mężnie y fortunnie odpędził, nieustraszony groźbami, nie zkorumpowany bogatemi obietnicami przy Zygmuncie III dostawał, w nadgrodę odwagi swoiey wzwyż pomieniony przywiley (1589) od tego króla odebrał…[2]

W następnym roku 1588 w bitwie pod Byczyną, w okolicach pól krewnych rodu Spyra, Maksymilian III Habsburg został pojmany przez hetmana wielkiego koronnego Jana Zamoyskiego by zostać po ponad roku na mocy traktatu bytomsko-będzińskiego z 10 marca 1589 uwolnionym w okolicach Rozbarku – siedziby rodu Spyra i Wojkowic – polskiego garnizonu.

15 kwietnia 1589 na zamku królewskim w Krakowie nastąpiła polska nobilitacja Pawła Pernusa, wójta sądu wyższego prawa magdeburskiego. Herb wywodzi się z mieszczańskiego gmerka Pernusów[1].

Herbowni[edytuj | edytuj kod]

Pernus, Perskowd, Pętkowski, Spira (Spiera, Spera, Spyra, Szpyra)[potrzebny przypis], Spyrn, Spytecki, Szpyrkowicz.

Pernus – rodzina występuje głównie w Krakowie, Ołomuńcu i Wrocławiu, (złotnicy, mennicy, urzędnicy, naukowcy)[potrzebny przypis].

Spyra – rodzina występuje głównie, jako właściciele ziemscy (złoża srebra, cynku, ołowiu) i rolnicy na Rozbarku, (okolice Bytomia) oraz w okolicach Raciborza[potrzebny przypis].

Od XVII wieku obecni na Kresach (pierwsze dobra na wschód od Mołdawii), od początku XIX wieku apteki we Włodawie i w Łukowie.

Przypisy

  1. a b Józef Szymański: Herbarz rycerstwa polskiego z XVI wieku. Warszawa: DiG, 2001, s. 214. ISBN 83-7181-217-5.
  2. Kasper Niesiecki: POLSKA Przy ZŁOTEY WOLNOŚCI Starożytnemi Rycerstwa Polskiego y Wielkiego Xięstwa Litewskiego KLEYNOTAMI, Naywyższemi Honorami, Heroicznym Męstwem, y odwagą, Wytworną Nauką, á naypierwey Cnotą, Pobożnością y Świątobliwością OZDOBIONA. Tom Trzeci.. Lwów: Drukarnia Collegium Lwowskiego Societatis JESU, 1740, s. 940.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]