Phecda

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Phecda
γ Ursae Majoris
Wielki Wóz
Wielki Wóz
Dane obserwacyjne (J2000)
Gwiazdozbiór Wielka Niedźwiedzica
Rektascensja 11h 53m 49,835s[1]
Deklinacja +53° 41′ 41,21″[1]
Paralaksa (π) 0,0295 ± 0,0010[1]
Odległość 110,6 ± 4,0 ly
33,9 ± 1,2 pc
Wielkość obserwowana 2,41m
Ruch własny (RA) 96,5 ± 2,2[1] mas/rok
Ruch własny (DEC) 4,0 ± 1,8[1] mas/rok
Prędkość radialna −11,9 ± 0,70[1] km/s
Charakterystyka fizyczna
Rodzaj gwiazdy podwójna gwiazda ciągu głównego
Typ widmowy A: A0 Ve
B: K2 V[2]
Masa A: 2,94 M
B: 0,79[2] M
Wielkość absolutna −0,212 ± 0,017[3]m
Temperatura A: 9520 K
B: 4780[2] K
Charakterystyka orbitalna
Krąży wokół Centrum Galaktyki
Półoś wielka 9186[4] pc
Mimośród 0,2287[4]
Alternatywne oznaczenia
Oznaczenie Flamsteeda: 64 UMa
2MASS: J11534983+5341408
Bonner Durchmusterung: BD+54°1475
Fundamentalny katalog gwiazd: FK5 447
Boss General Catalogue: GC 16268
Katalog Henry’ego Drapera: HD 103287
Katalog Hipparcosa: HIP 58001
Katalog Jasnych Gwiazd: HR 4554
SAO Star Catalog: SAO 28179
Phekda, Phad, Phaed

Phecda (Gamma Ursae Majoris, γ UMa) – gwiazda w konstelacji Wielkiej Niedźwiedzicy. Wchodzi w skład asteryzmu Wielkiego Wozu. Jest oddalona o około 111 lat świetlnych od Słońca.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

Tradycyjna nazwa gwiazdy, Phecda, pochodzi od arabskiego wyrażenia ‏فخذ الدب‎ fakhð ad-dubb, oznaczającego „udo niedźwiedzia”[5][6][7]. Chińczycy nazywali tę gwiazdę chiń.: 天璣; pinyin: Tiānjī, co oznacza „niebiańską świecącą perłę”[8]. Międzynarodowa Unia Astronomiczna w 2016 roku formalnie zatwierdziła użycie nazwy Phecda dla określenia najjaśniejszego składnika tego systemu gwiezdnego[9].

Charakterystyka obserwacyjna[edytuj | edytuj kod]

Jest to szósta co do jasności gwiazda konstelacji, tworząca „przednie koło” Wielkiego Wozu, bądź „udo” Wielkiej Niedźwiedzicy[5].

Podobnie jak cztery inne jasne gwiazdy Wielkiego Wozu, Phecda należy do luźnej gromady otwartej, znanej jako Gromada Wielkiej Niedźwiedzicy (Collinder 285)[5].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Jest to gwiazda podwójna. Składniki układu są oddalone od siebie średnio o 11,7 au i krążą wokół wspólnego środka masy po wydłużonych orbitach o mimośrodzie 0,30[2]. Główny składnik to biała gwiazda typu widmowego A, otoczona chmurą lub dyskiem rotującego gazu[5]. Jest gorętsza, 65 razy jaśniejszą oraz około trzykrotnie masywniejszą[2] i większą od Słońca[5]. Towarzysz jest pomarańczowym karłem typu widmowego K2 o masie równej 0,79 masy Słońca. Jego temperatura to około 4780 K, a jasność – 0,397 jasności Słońca[2].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Phecda w bazie SIMBAD (ang.)
  2. a b c d e f S. Eggl et al. Circumstellar habitable zones of binary-star systems in the solar neighbourhood. „Monthly Notices of the Royal Astronomical Society”. 428 (4), s. 3104–3113, 2013-02-01. DOI: 10.1093/mnras/sts257. arXiv:1210.5411 (ang.). 
  3. Obliczona na podstawie paralaksy i wielkości obserwowanej.
  4. a b Anderson E, Francis C.: HIP 58001 (ang.). W: Extended Hipparcos Compilation (XHIP) [on-line]. VizieR, 2012. [dostęp 2018-08-10].
  5. a b c d e Jim Kaler: PHECDA (Gamma Ursae Majoris) (ang.). W: STARS [on-line]. [dostęp 2018-08-10].
  6. Robert A. Garfinkle: Star-Hopping: Your Visa to Viewing the Universe. Cambridge University Press, 1997, s. 118. ISBN 0-521-59889-3.
  7. Ursa Major, the Greater Bear. W: Richard Hinckley Allen: Star Names Their Lore and Meaning. Nowy Jork: Dover Publications Inc., 1963, s. 438. ISBN 0-486-21079-0. (ang.)
  8. Ursa Major, the great bear. W: Ian Ridpath: Star Tales. James Clarke & Co., 1988. ISBN 978-0-7188-2695-6.
  9. Naming Stars. Międzynarodowa Unia Astronomiczna, 2018-06-01. [dostęp 2018-08-10].