Podział administracyjny Tajwanu

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Podział administracyjny Tajwanu (Republiki Chińskiej) – ze względu na fakt, że Republika Chińska od 1949 roku kontroluje jedynie terytorium wyspy Tajwan i niewielkich wysp w pobliżu, poniższy artykuł dotyczy jedynie podziału administracyjnego na tym terytorium, choć oparty jest on o zasady konstytucji z 1946 roku, odnoszącej się do całego obszaru, który Republika Chińska uważa za jej legalne terytorium. Dla ułatwienia zarządzania kontrolowanym od 1949 roku terytorium konstytucja ta była kilkakrotnie nowelizowana.

Ponieważ na kontrolowanym przez Republikę Chińską terytorium znajdują się tylko dwie (a właściwie jedna i skrawek drugiej) prowincje, władze prowincjonalne powielałyby zadania władzy centralnej. Dlatego nowelizacja konstytucji pozbawiła prowincje statusu jednostek samorządu terytorialnego oraz samodzielności budżetowej. Ich władze są obecnie częścią Izby Wykonawczej (rządu centralnego). Na wniosek premiera prezydent powołuje dziewięcioosobowy rząd prowincji, w skład którego wchodzi gubernator prowincji, oraz prowincjonalną radę konsultacyjną[1].

Jeśli chodzi o podział zadań między władzami centralnymi a samorządowymi, władzom centralnym konstytucja przyznaje kompetencje ustawodawcze i prawodawcze w zakresie polityki zagranicznej, obrony, prawa karnego, cywilnego, handlowego, wymiaru sprawiedliwości, finansów państwa (w tym podziału funduszy między władze centralne a lokalne), systemu pieniężno-bankowego, handlu międzynarodowego, miar i wag oraz kwestii gospodarczych państw obcych i ich obywateli. W pozostałych obszarach władza jest podzielona między jednostki centralne a lokalne, zgodnie z ogólną zasadą, że w sprawach „z natury” dotyczących spraw powiatowych decydują powiaty, a w sprawach „z natury” ogólnokrajowych – władze centralne. Przypadki wątpliwe rozsądza rząd (Izba Wykonawcza / Yuan Wykonawczy)[2].

Szczeble podziału administracyjnego[edytuj | edytuj kod]

Według przepisów konstytucji poniżej władz centralnych znajdują się prowincje i miasta wydzielone, niżej zaś – miasta i powiaty. Na Tajwanie, na mocy ustawy z 25 stycznia 1999, rozszerzono ten podział, tworząc strukturę pięciostopniową, pokazaną w tabeli poniżej[1].

Poziom 1. 2. 3. 4. 5.
Jednostka terytorialna Miasta wydzielone
(chiń. trad.: 直轄市; pinyin: zhíxiáshì) (6)
Terytoria aborygeńskie
(chiń. trad.: 原住民區; pinyin: yuánzhùmín qū) (6)
Wsie (jako część miast)
(chiń. trad.: ; pinyin: )
Osiedla
(chiń. trad.: ; pinyin: lín))
Dzielnice
(chiń. trad.: ; pinyin: ) (164)
Prowincje
(chiń. trad.: ; pinyin: shěng) (2)
włączone w struktury rządu centralnego
Miasta na prawach powiatu
(chiń. trad.: ; pinyin: shì) (3)
Powiaty(chiń. trad.: ; pinyin: xiàn) (13) Miasta
(chiń. trad.: 縣轄市; pinyin: xiànxiáshì) (14)
Gminy (miejskie)
(chiń. trad.: ; pinyin: zhèn) (38)
Gminy (wiejskie)
(chiń. trad.: ; pinyin: xiāng) (122)
Wsie
(chiń. trad.: ; pinyin: cūn)
Gminy (aborygeńskie)
(chiń. trad.: 山地鄉; pinyin: shāndì xiāng) (24)
W sumie 22 368 7,851 147,785
Uwagi:
  1. Prowincje nie są jednostkami samorządnymi i ich władze są częścią struktury rządu (Izby Wykonawczej / Yuanu Wykonawczego).
  2. W języku chińskim wszystkie miasta (wydzielone, na prawach powiatu itp.) mają w pełnej nazwie słowo „miasto” (市, shì).
  3. Jednostki posiadające instytucje samorządu terytorialnego zostały pogrubione.

Obecny podział administracyjny[edytuj | edytuj kod]

Obecne przepisy przewidują następujące zasady tworzenia jednostek administracyjnych:

  • Jeśli jednostka ma powyżej 1,25 mln mieszkańców, może stać się miastem wydzielonym
  • Jeśli liczba ludności zawiera się między 1,25 mln a 0,5 mln mieszkańców, może stać się miastem na prawach powiatu
  • Jeśli jednostka ma między 500 a 150 tys. mieszkańców, może stać się miastem[3].

W 2013 na Tajwanie było pięć miast wydzielonych (Tajpej, Nowe Tajpej, Taizhong, Tainan i Kaohsiung) [4] (w 2014 status miasta wydzielonego uzyskał także Taoyuan) oraz dwie prowincje:

  1. Tajwan – dzielącą się na 11 powiatów i trzy miasta
  2. Fujian – dzielącą się na dwa powiaty (podzielone z kolei na 10 gmin)
Nazwa jednostki Ideogramy Hanyu pinyin Pe̍h-ōe-jī Liczba
    Miasto wydzielone 直轄市 zhíxiáshì ti̍t-hat-chhī 6
    Miasto na prawach powiatu shì chhī 3
    Powiat xiàn koān 13

Rady powiatów (xian yihui) oraz stojący na ich czele starostowie (xianzhang), rady miejskie (miast „zwykłych”, na prawach powiatów, wydzielonych) oraz ich burmistrzowie, rady gminne oraz ich wójtowie są wybierani w wyborach powszechnych na czteroletnią kadencję[4].

Przypisy

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Jan Rowiński, Wojciech Jakóbiec: System konstytucyjny i przedstawicielski Tajwanu. Warszawa: Wydawnictwo Sejmowe, 2015, seria: Systemy konstytucyjne państw świata. ISBN 978-83-7666-358-6.