To jest dobry artykuł

Podział administracyjny Indii

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Podział administracyjny Indii obowiązujący od czerwca 2014 roku
Indie
Godło Indii
Ten artykuł jest częścią serii:
Ustrój i polityka
Indii

Wikiprojekt Polityka

Indie są parlamentarną republiką związkową dzielącą się na 29 stanów i 7 terytoriów (6 terytoriów związkowych i jedno narodowe terytorium stołeczne). Stany i terytoria dzielą się następnie na dystrykty, których w 2011 roku było 640[1].

Stany posiadają własne organy ustawodawcze i wykonawcze. Na czele władz stanowych stoi gubernator, który jest mianowany przez prezydenta Indii na pięcioletnią kadencję. Gubernator mianuje stanowy rząd z premierem na czele, spośród partii, która wygrała wybory. Stany posiadają 1- lub 2-izbowe parlamenty. Izba niższa stanowego parlamentu zwana jest vidhan sabha i, według indyjskiego prawa, może składać się od 60 do 500 posłów. Wybierana jest ona w wyborach powszechnych na 5 lat. Izba wyższa parlamentu zwana jest vidhan parishad i wybierana jest na sześcioletnie kadencje, z tym, że co 2 lata wymieniana jest trzecia część składu izby. Parlamentom stanowym podlegają wszelkie sprawy z wyjątkiem polityki zagranicznej, obrony, handlu zagranicznego i obywatelstwa (zastrzeżone dla parlamentu związkowego Indii)[2][3].

Terytoriami związkowymi oraz narodowym terytorium stołecznym zarządzają przedstawiciele rządu Indii – komisarze lub administratorzy. Niektóre z terytoriów posiadają własne parlamenty i rządy, lecz mają one znacznie ograniczone uprawnienia, mniejsze terytoria nie posiadają tych organów władzy. W terytoriach obowiązują prawa związkowe.

W poszczególnych stanach i terytoriach poza ogólnoindyjskimi językami oficjalnymi, czyli hindi i angielskim, mogą obowiązywać dodatkowe języki oficjalne.

Stany i terytoria[edytuj kod]

Stany Indii (ang. state, hindi प्रांतprant[4]) są znacznie zróżnicowane. Największe z nich pod względem liczby ludności są największymi jednostkami administracyjnymi świata – wśród dziesięciu najludniejszych jednostek administracyjnych świata pięć to właśnie stany Indii. (Uttar Pradesh z ludnością liczącą niemal 200 mln jest na pierwszym miejscu w tym rankingu, Maharashtra zajmuje miejsce trzecie, Bihar szóste, Bengal Zachodni siódme, a Andhra Pradesh ósme)[5].

Pod względem powierzchni największe z indyjskich stanów dorównują krajom europejskim (np. największy ze stanów, Radżastan jest większy od Polski). Najmniejsze stany nie przekraczają zaś kilku tysięcy km² powierzchni.

Terytoria (ang. territory, hindi केन्द्रीय सरकारkendrija sarkar) są mniej zróżnicowane od stanów – pod względem powierzchni nie przekraczają kilku tysięcy km², a pod względem ludności nie przekraczają 1,25 mln osób (wyjątkiem jest Delhi liczące ponad 16 mln mieszkańców).

W poniższym zestawieniu nazwy jednostek administracyjnych podano w wersji polskiej (jeżeli istnieje polski egzonim), wersji angielskiej (ang.), wersji hindi (w zapisie oryginalnym, w polskiej transkrypcji – trb. i w transliteracji – trl.) oraz w językach stanowych. W podobny sposób podano nazwy stolic.

Stany[edytuj kod]

  1. Andhra Pradesh
    India Seemandhra locator map.svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Andhra Pradesh
    • nazwa hindi: आंध्र प्रदेश[7] (trb.: Andhra Pradeś, trl.: Āṁdhra Pradeś)[4]
    • nazwa telugu: ఆంధ్ర ప్రదేశ్[7]
    • nazwa urdu: آندھرا پردیش[7]
    • stolica: tymczasowo (przez 10 lat od czerwca 2014) Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]
    • liczba dystryktów: 13[1]
    • ludność: 49 378 776 (2011) (po odjęciu liczby mieszkańców stanu Telangana)[8]
    • obszar: 161 974 km² (po odjęciu powierzchni stanu Telangana)
  2. Arunachal Pradesh
    Arunachal Pradesh in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Arunachal Pradesh
    • nazwa hindi: अरुणाचल प्रदेश[7] (trb.: Arunaćal Pradeś , trl.: Aruṇācal Pradeś)[4]
    • stolica: Itanagar (ang.), ईटानगर (hindi – trb.: Itanagar, trl.: Īṭānagar)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 16[1]
    • ludność: 1 382 611 (2011)[8]
    • obszar: 83 578 km²
  3. Asam
    India Assam locator map.svg
    • nazwa polska: Asam[6]
    • nazwa angielska: Assam
    • nazwa hindi: असम[7] (trb.: Asam, trl.: Asam)[6]
    • nazwa assamska: অসম[7] (trb.: Asam, trl.: Osam)[6]
    • stolica: Dispur (ang.), दिसपुर (hindi – trb.: Dispur, trl.: Dispur), দিসপুর (assamski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 27[1]
    • ludność: 31 169 272 (2011)[8]
    • obszar: 78 523 km²
  4. Bengal Zachodni
    West Bengal in India.png
    • nazwa polska: Bengal Zachodni[6]
    • nazwa angielska: West Bengal
    • nazwa hindi: पश्चिम बंगाल[7] (trb.: Paśćim Bangal, trl.: Paścim Baṁgāl)[6]
    • nazwa bengalska: পশ্চিম বঙ্গ[7] (trb.: Paśćim Bongo, trl.: Paścim Baṅga)[6]
    • stolica: Kolkata (Kalkuta) (pol.)[6], Kolkata (ang.), कोलकाता (hindi – trb.: Kolkata, trl.: Kolkātā), কলকাতা (bengalski)[7]
    • liczba dystryktów: 19[1]
    • ludność: 91 347 736 (2011)[8]
    • obszar: 87 853 km²
  5. Bihar
    Bihar in India.png
    • nazwa polska: Bihar[6]
    • nazwa angielska: Bihar
    • nazwa hindi: बिहार[7] (trb.: Bihar, trl.: Bihār)[6]
    • stolica: Patna (ang.), पटना (hindi – trb.: Patna, trl.: Paṭnā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 38[1]
    • ludność: 103 804 637 (2011)[8]
    • obszar: 99 199 km²
  6. Chhattisgarh
    Chhattisgarh in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Chhattisgarh
    • nazwa hindi: छत्तीसगढ़[7] (trb.: Ćhattisgarh, trl.: Chattīsgaṛh)[4]
    • stolica: Raipur (ang.), रायपुर (hindi – trb.: Rajpur, trl.: Rāypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 18[1]
    • ludność: 25 540 196 (2011)[8]
    • obszar: 146 361 km²
  7. Dżammu i Kaszmir
    Jammu and Kashmir in India.png
    • nazwa polska: Dżammu i Kaszmir[6]
    • nazwa angielska: Jammu and Kashmir
    • nazwa hindi: जम्मू और कश्मीर[7] (trb.: Dźammu aur Kaśmir, trl.: Jammū aur Kaśmīr)[6]
    • nazwa kaszmirska: جۄم تٕ کٔشېر[7]
    • nazwa urdu: جموں و کشمیر[7] (trb.: Dźammun wa Kaśmir, trl.:Jammūn va Kaśmīr)[6]
    • stolica: Śrinagar (pol.)[6], Srinagar (ang.), श्रीनगर (hindi – trb.: Śrinagar, trl.: Śrīnagar), سِرېنَگَر (kaszmirski), سرینگر (urdu)[7]; Dżammu (pol.)[6], Jammu (ang.), जम्मू (hindi – trb.: Dźammu, trl.: Jammū), جۄم (kaszmirski), جموں (urdu)[7] – stan posiada dwie stolice
    • liczba dystryktów: 22[1]
    • ludność: 12 548 926 (2011)[8]
    • obszar: 101 387 km²
  8. Goa
    Goa in India.png
    • nazwa polska: Goa[6]
    • nazwa angielska: Goa
    • nazwa hindi: गोवा[7] (trb.: Gowa, trl.: Govā)[6]
    • nazwa konkani: गोंय[7] (trb.: Gonja, trl.: Goṁya)[6]
    • stolica: Panaji (ang.), पणजी (hindi – trb.: Panadźi, trl.: Paṇajī), पणजी (konkani)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 2[1]
    • ludność: 1 457 723 (2011)[8]
    • obszar: 3702 km²
  9. Gudźarat
    Gujarat in India.png
    • nazwa polska: Gudźarat[6]
    • nazwa angielska: Gujarat
    • nazwa hindi: गुजरात[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]
    • nazwa gudźarati: ગુજરાત[7] (trb.: Gudźarat, trl.: Gujarāt)[6]
    • stolica: Gandhinagar (ang.), गांधीनगर (hindi – trb.: Gandhinagar, trl.: Gāṃdhīnagar), ગાંધીનગર (gudźarati)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 26[1]
    • ludność: 60 383 628 (2011)[8]
    • obszar: 195 984 km²
  10. Haryana
    Haryana in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Haryana
    • nazwa hindi: हरियाणा[7] (trb.: Harijana, trl.: Hariyāṇā)[4]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[7]
    • liczba dystryktów: 21[1]
    • ludność: 25 353 081 (2011)[8]
    • obszar: 44 222 km²
  11. Himachal Pradesh
    Himachal Pradesh in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Himachal Pradesh
    • nazwa hindi: हिमाचल प्रदेश[7] (trb.: Himaćal Pradeś, trl.: Himācal Pradeś)[4]
    • stolica: Shimla (ang.), शिमला (hindi – trb.: Śimla, trl.: Śimlā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 12[1]
    • ludność: 6 856 509 (2011)[8]
    • obszar: 55 673 km²
  12. Jharkhand
    Jharkhand in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Jharkhand
    • nazwa hindi: झारखंड[7] (trb.: Dźharkhand, trl.: Jhāṛkhaṁḍ)[4]
    • stolica: Ranchi (ang.), रांची (hindi – trb.: Rańći, trl.: Rāṁcī)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 24[1]
    • ludność: 31 169 272 (2011)[8]
    • obszar: 74 677 km²
  13. Karnataka
    Karnataka in India.png
    • nazwa polska: Karnataka[6]
    • nazwa angielska: Karnataka
    • nazwa hindi: कर्नाटक[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]
    • nazwa kannada: ಕರ್ನಾಟಕ[7] (trb.: Karnataka, trl.: Karṇāṭaka)[6]
    • stolica: Bangalore (ang.), बंगलूर (hindi – trb.: Bangalur, trl.: Baṁgalūr), ಬೆಂಗಳೂರು (kannada)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 30[1]
    • ludność: 61 130 704 (2011)[8]
    • obszar: 191 773 km²
  14. Kerala
    Kerala in India.png
    • nazwa polska: Kerala[6]
    • nazwa angielska: Kerala
    • nazwa hindi: केरल[7] (trb.: Kerala, trl.: Kerala)[6]
    • nazwa malajalam: കേരളം[7] (trb.: Keralam, trl.: Kēraḷaṁ)[6]
    • stolica: Thiruvananthapuram (ang.), तिरुवनंतपुरम (hindi – trb.: Tiruwanantapuram, trl.: Tiruvanaṁtapuram), തിരുവനന്തപുരം (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 14[1]
    • ludność: 33 387 677 (2011)[8]
    • obszar: 38 864 km²
  15. Madhya Pradesh
    Madhya Pradesh in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Madhya Pradesh
    • nazwa hindi: मध्य प्रदेश[7] (trb.: Madhja Pradeś , trl.: Madhya Pradeś)[4]
    • stolica: Bhopal (ang.), भोपाल (hindi – trb.: Bhopal, trl.: Bhopāl)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 50[1]
    • ludność: 72 597 565 (2011)[8]
    • obszar: 296 480 km²
  16. Maharasztra
    Maharashtra in India.png
    • nazwa polska: Maharasztra[6]
    • nazwa angielska: Maharashtra
    • nazwa hindi: महाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]
    • nazwa marathi: महाराष्ट्र[7] (trb.: Maharasztra, trl.: Mahārāṣṭra)[6]
    • stolica: Mumbaj (Bombaj) (pol.)[6], Mumbai (ang.), मुंबई (hindi – trb.: Mumbaj, trl.: Muṁbaī), मुंबई (marathi)[7]
    • liczba dystryktów: 35[1]
    • ludność: 112 372 972 (2011)[8]
    • obszar: 307 762 km²
  17. Manipur
    Manipur in India.png
    • nazwa polska: Manipur[6]
    • nazwa angielska: Manipur
    • nazwa hindi: मणिपुर[7] (trb.: Manipur, trl.: Maṇipur)[6]
    • nazwa manipuri: মনিপুর[7] (trb.: Manipur, trl.: Manipur)[6]
    • stolica: Imphal (ang.), इम्फाल (hindi – trb.: Imphal, trl.: Iṁphāl), ঈম্ফাল্ (manipuri)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 9[1]
    • ludność: 2 721 756 (2011)[8]
    • obszar: 22 356 km²
  18. Meghalaya
    Meghalaya in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Meghalaya
    • nazwa hindi: मेघालय[7] (trb.: Meghalaja, trl.: Meghālaya)[4]
    • stolica: Shillong (ang.), शिलांग (hindi – trb.: Śilang, trl.: Śilāṁg)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 7[1]
    • ludność: 2 964 007 (2011)[8]
    • obszar: 22 489 km²
  19. Mizoram
    Mizoram in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Mizoram
    • nazwa hindi: मिज़ोरम[7] (trb.: Mizoram, trl.: Mizorām)[4]
    • stolica: Aizawl (ang.), आइज़ोल (hindi – trb.: Aizol, trl.: Āizol)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 8[1]
    • ludność: 1 091 014 (2011)[8]
    • obszar: 21 087 km²
  20. Nagaland
    Nagaland in India.png
    • nazwa polska: Nagaland[6]
    • nazwa angielska: Nagaland
    • nazwa hindi: नागालैंड[7] (trb.: Nagalaind, trl.: Nāgālaiṁḍ)[6]
    • stolica: Kohima (ang.), कोहिमा (hindi – trb.: Kohima, trl.: Kohīmā)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 11[1]
    • ludność: 1 980 602 (2011)[8]
    • obszar: 16 527 km²
  21. Orisa
    Odisha in India.png
    • nazwa polska: Orisa[6]
    • nazwa angielska: Odisha (do 2011 Orissa)
    • nazwa hindi: ओड़िशा[9] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]
    • nazwa orija: ଓଡ଼ିଶା[7] (trb.: Oriśa, trl.: Oṛīśā)[6]
    • stolica: Bhubaneswar (ang.), भुवनेश्वर (hindi – trb.: Bhubaneśwar, trl.: Bhuvaneśvar), ଭୁବନେଶ୍ବର (orija)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 30[1]
    • ludność: 41 947 358 (2011)[8]
    • obszar: 155 782 km²
  22. Pendżab
    Punjab in India.png
    • nazwa polska: Pendżab[6]
    • nazwa angielska: Punjab
    • nazwa hindi: पंजाब[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]
    • nazwa pendżabska: ਪੰਜਾਬ[7] (trb.: Pańdźab, trl.: Paṁjāb)[6]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]
    • liczba dystryktów: 20[1]
    • ludność: 27 704 236 (2011)[8]
    • obszar: 50 362 km²
  23. Radżastan
    Rajasthan in India.png
    • nazwa polska: Radżastan[6]
    • nazwa angielska: Rajasthan
    • nazwa hindi: राजस्थान[7] (trb.: Radźasthan, trl.: Rājasthān)[6]
    • stolica: Jaipur (ang.), जयपुर (hindi – trb.: Dźajpur, trl.: Jaypur)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 33[1]
    • ludność: 68 621 012 (2011)[8]
    • obszar: 342 214 km²
  24. Sikkim
    Sikkim in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Sikkim
    • nazwa hindi: सिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)
    • nazwa nepalska: सिक्किम[7] (trb.: Sikkim, trl.: Sikkim)
    • stolica: Gangtok (ang.), गंगटोक (hindi – trb.: Gangtok, trl.: Gāṁgtok), गान्तोक (nepalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 607 688 (2011)[8]
    • obszar: 7299 km²
  25. Tamilnadu
    Tamil Nadu in India.png
    • nazwa polska: Tamilnadu[6]
    • nazwa angielska: Tamil Nadu
    • nazwa hindi: तमिलनाड[7] (trb.: Tamilnad, trl.: Tamilnād)[4]
    • nazwa tamilska: தமிழ் நாடு[7]
    • stolica: Ćennaj (Madras) (pol.)[6], Chennai (ang.), चेन्नई (hindi – trb.: Ćennaj, trl.: Cennai), சென்னை (tamilski)[7]
    • liczba dystryktów: 32[1]
    • ludność: 72 138 958 (2011)[8]
    • obszar: 130 069 km²
  26. Telangana
    India Telangana locator map.svg
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Telangana
    • nazwa telugu: తెలంగాణ[7]
    • nazwa urdu: تلنگانہ[7]
    • stolica: Hajdarabad (pol.)[6], Hyderabad (ang.), हैदराबाद (hindi – trb.: Hajdarabad, trl.: Haidarābād), హైదరాబాదు (telugu), حیدر آباد (urdu)[7]
    • liczba dystryktów: 10[1]
    • ludność: 35 286 757 (2011)[8]
    • obszar: 114 840 km²
  27. Tripura
    Tripura in India.png
    • nazwa polska: Tripura[6]
    • nazwa angielska: Tripura
    • nazwa hindi: त्रिपुरा[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]
    • nazwa bengalska: ত্রিপুরা[7] (trb.: Tripura, trl.: Tripurā)[6]
    • stolica: Agartala (ang.), अगरतला (hindi – trb.: Agartala, trl.: Agartalā), আগরতলা (bengalski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 3 671 032 (2011)[8]
    • obszar: 10 477 km²
  28. Uttarakhand
    Uttarakhand in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Uttarakhand (do 2007 Uttaranchal)
    • nazwa hindi: उत्तराखंड[7] (trb.: Uttarakhand, trl.: Uttarākhaṁḍ)
    • stolica: Dehradun (ang.), देहरादून (hindi – trb.: Dehradun, trl.: Dehrādūn)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 13[1]
    • ludność: 10 116 752 (2011)[8]
    • obszar: 51 125 km²
  29. Uttar Pradesh
    Uttar Pradesh in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Uttar Pradesh
    • nazwa hindi: उत्तर प्रदेश[7] (trb.: Uttar Pradeś , trl.: Uttar Pradeś)[4]
    • stolica: Lucknow (ang.), लखनऊ (hindi – trb.: Lakhnau, trl.: Lakhnaū)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 71[1]
    • ludność: 199 581 477 (2011)[8]
    • obszar: 243 288 km²

Terytoria związkowe[edytuj kod]

  1. Andamany i Nikobary
    Andaman and Nicobar Islands in India.png
    • nazwa polska: Andamany i Nikobary[6]
    • nazwa angielska: Andaman and Nicobar Islands
    • nazwa hindi: अंडमान और निकोबार द्वीपसमूह[7] (trb.: Andaman aur Nikobar Dwip-samuh, trl.: Aṁḍamān aur Nikobār Dvīp-samūh)[6]
    • stolica: Port Blair (pol.)[6], Port Blair (ang.), पोर्ट ब्लेयर (hindi – trb.: Port Blejar, trl.: Porṭ Bleyar)[7]
    • liczba dystryktów: 3[1]
    • ludność: 379 944 (2011)[8]
    • obszar: 8293 km²
  2. Czandigarh
    Chandigarh in India.png
    • nazwa polska: Czandigarh[6]
    • nazwa angielska: Chandigarh
    • nazwa hindi: चंडीगढ़[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]
    • nazwa pendżabska: ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ[7] (trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh)[6]
    • stolica: Czandigarh (pol.)[6]; Chandigarh (ang.), चंडीगढ़ (hindi – trb.: Ćandigarh, trl.: Caṁḍīgaṛh), ਚੰਡੀਗੜ੍ਹ (pendżabski)[7]
    • liczba dystryktów: 1[1]
    • ludność: 1 054 686 (2011)[8]
    • obszar: 114 km²
  3. Dadra i Nagarhaweli
    Dadra and Nagar Haveli in India.png
    • nazwa polska: Dadra i Nagarhaweli[6]
    • nazwa angielska: Dadra and Nagar Haveli
    • nazwa hindi: दादर और नगर हवेली[7] (trb.: Dadra aur Nagar Haweli, trl.: Dādrā aur Nagar Havelī)[6]
    • nazwa gudźarati: દાદરા અને નગર હવેલી[7] (trb.: Dadra ane Nagar Haweli, trl.: Dādrā ane Nagar Havelī)[6]
    • stolica: Silvassa (ang.), सिलवासा (hindi – trb.: Silwasa, trl.: Silvāsā), સિલવાસા (gudźarati)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 1[1]
    • ludność: 342 853 (2011)[8]
    • obszar: 491 km²
  4. Daman i Diu
    Daman and Diu in India.png
    • nazwa polska: Daman i Diu[6]
    • nazwa angielska: Daman and Diu
    • nazwa hindi: दमन और दीव[7] (trb.: Daman aur Diw, trl.: Damaṇ aur Dīv)[6]
    • nazwa gudźarati: દમણ અને દીવ[7] (trb.: Daman ane Diw, trl.: Damaṇ ane Dīv)[6]
    • stolica: Daman (ang.), दमन (hindi – trb.: Daman, trl.: Daman), દમણ (gudźarati)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 2[1]
    • ludność: 242 911 (2011)[8]
    • obszar: 110 km²
  5. Lakszadiwy
    Lakshadweep in India.png
    • nazwa polska: Lakszadiwy[6]
    • nazwa angielska: Lakshadweep
    • nazwa hindi: लक्षद्वीप[7] (trb.: Lakszadwip, trl.: Lakṣadvīp)[6]
    • nazwa malajalam: ലക്ഷദ്വീപ്[7]
    • stolica: Kavaratti (ang.), कवरत्ती (hindi – trb.: Kawaratti, trl.: Kavāratti), കവരത്തി (malajalam)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 1[1]
    • ludność: 64 429 (2011)[8]
    • obszar: 32 km²
  6. Puducherry
    Puducherry in India.png
    • nazwa polska: brak[6]
    • nazwa angielska: Puducherry (do 2006 Pondicherry)
    • nazwa hindi: पुडुचेरी[7] (trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri)[4]
    • nazwa tamilska: புதுச்சேரி[7]
    • nazwa francuska: Pondichéry
    • stolica: Puducherry (ang.), पुडुचेरी (hindi – trb.: Puduććeri, trl.: Puducceri), புதுச்சேரி (tamilski), Pondichéry (francuski)[7] – brak nazwy polskiej[6]
    • liczba dystryktów: 4[1]
    • ludność: 1 244 464 (2011)[8]
    • obszar: 492 km²

Narodowe terytorium stołeczne[edytuj kod]

  1. Delhi
    Delhi in India.png
    • nazwa polska: Delhi, Terytorium Stołeczne Delhi[6]
    • nazwa angielska: Delhi, National Capital Territory of Delhi
    • nazwa hindi: दिल्ली[7], राष्ट्रीय राजधानी क्षेत्र दिल्ली (trb.: Dilli, trl.: Dillī; trb. Rasztrij Radźdhani Kszetr Dilli, trl. Rāṣṭrīy Rājadhānī Kṣetr Dillī)[6]
    • nazwa pendżabska: ਦਿੱਲੀ[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]
    • nazwa urdu: دہلی[7] (trb.: Dilli, trl.: Dillī)[6]
    • stolica: Delhi (pol.)[6]; Delhi (ang.), दिल्ली (hindi – trb.: Dilli, trl.: Dillī), ਦਿੱਲੀ (pendżabski – trb.: Dilli, trl.: Dillī), دہلی (urdu – trb.: Dilli, trl.: Dillī)[7]
    • liczba dystryktów: 9[1]
    • ludność: 16 753 235 (2011)[8]
    • obszar: 1485 km²


(Zobacz też: Narodowy Region Stołeczny Delhi)

Dystrykty[edytuj kod]

 Osobny artykuł: Dystrykty w Indiach.

Dystrykty są jednostkami administracyjnymi drugiego rzędu. Każdy stan i terytorium Indii składa się z dystryktów, których liczba jest zróżnicowana. Z tylko jednego dystryktu składają się terytoria Czandigarh, Dadra i Nagarhaweli i Lakszadiwy. Najwięcej dystryktów (71) wchodzi w skład stanu Uttar Pradesh.

Dystrykty są silnie zróżnicowane pod względem powierzchni i liczby ludności. Najwięcej osób zamieszkuje dystrykt Delhi (w 2001 roku 13 782 976 osób), a najmniej dystrykt Yanam leżący w terytorium Puducherry (w 2001 roku 31 362). Największy obszar zajmuje natomiast dystrykt Leh znajdujący się w stanie Dżammu i Kaszmir (82 665 km²), a najmniejszy dystrykt Mahé leżący w terytorium Puducherry (9 km²). Dystrykt Leh jest również najrzadziej zamieszkanym dystryktem (1,4 os./km²), największa gęstość zaludnienia występuje natomiast w dystrykcie Mumbaj w stanie Maharashtra (48 215 os./km²).

Historia[edytuj kod]

Okres przed uzyskaniem niepodległości[edytuj kod]

Podział administracyjny Indii w 1909 roku
Podział administracyjny Indii w 1956 roku
Podział administracyjny Indii w 1957 roku
Podział administracyjny Indii w 1960 roku
Podział administracyjny Indii w 1961 roku
Podział administracyjny Indii w 1966 roku
Podział administracyjny Indii w 1972 roku
Podział administracyjny Indii w 1975 roku
Podział administracyjny Indii w 1987 roku
Podział administracyjny Indii w 2000 roku

Indie Brytyjskie w okresie kolonialnym obejmowały obszary dzisiejszych Indii, Pakistanu, Bangladeszu, Bhutanu i Birmy (Birma została administracyjnie odłączona od Indii w 1937). Poza obszarem Indii Brytyjskich znajdowały się obszary Indii Francuskich (5 niewielkich enklaw: Puducherry, Chandernagore, Yanam, Karikal i Mahé) oraz Indii Portugalskich (obszar Goa oraz 4 enklaw: Diu, Daman, Dadra, Nagarhaweli)[1].

Indie w owym czasie podzielone były na prowincje administrowane bezpośrednio przez władze brytyjskie i księstwa rządzone przez lokalnych władców, pozostające pod brytyjskim protektoratem. Prowincji było sześć, lecz przed samym uzyskaniem niepodległości liczba ta została zwiększona do 17. Księstw (stanów, państw) było ponad 500 – największym był Hyderabad zamieszkany przez ponad 10 mln osób, a najmniejsze księstwa obejmowały obszar zaledwie kilkudziesięciu km²[1].

Indie niepodległe[edytuj kod]

Podział w latach 1947-1956[edytuj kod]

Po uzyskaniu niepodległości w 1947 roku Indie już w dzisiejszych granicach, podzielone zostały na stany (reforma zakończyła się w 1950 roku). Utworzonych zostało wtedy 29 stanów pogrupowanych w stany typu A, B, C i D. Poszczególny typ stanów posiadał różny typ władzy. Stany typu A (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Madhya Pradesh, Madras, Orisa, Pendżab i United Provinces (Uttar Pradesh)) miały własne wybieralne parlamenty i rządzone były przez rządy powoływane przez te parlamenty. Stany typu B (Dżammu i Kaszmir, Hyderabad, Madhya Bharat, Mysore, Patiala and East Punjab States Union (PEPSU), Radżastan, Saurashtra, Travancore-Cochin oraz Vindhya Pradesh) rządzone były przez radżpramuków (rodzaj tytularnego księcia). Stany typu C (Ajmer, Bhopal, Bilaspur, Cooch-Behar, Coorg, Delhi, Himachal Pradesh, Kutch, Manipur i Tripura) zarządzane były przez komisarza powoływanego przez władze centralne kraju. Stanem typu D były tylko Andamany i Nikobary, będące specjalnym terytorium[10].

W 1953 roku został utworzony stan typu A Andhra (wydzielony z Madrasu), w 1954 stan Bilaspur włączony został do Himachal Pradeshu, a w 1956 roku do Indii włączone zostały Indie Francuskie jako osobne terytorium pod nazwą Pondicherry (jedna z pięciu części Indii Francuskich, Chandernagore, przyłączona została do Indii już w roku 1950, a w roku 1954 wcielona została do stanu Bengal Zachodni)[11].

Reforma z 1956 roku[edytuj kod]

1 listopada 1956 roku weszła w życie reforma administracyjna. Zlikwidowane zostały stany typu A, B, C i D, a w zamian kraj podzielono na stany i terytoria związkowe. Obszary stanów zostały zmienione tak, aby pokrywały się z granicami etniczno-językowymi. Powstało 12 stanów (Asam, Bengal Zachodni, Bihar, Bombaj, Kerala, Madhya Pradesh, Madras, Mysore, Orisa, Pendżab, Radżastan i Uttar Pradesh) i 6 terytoriów związkowych (Delhi, Himachal Pradesh, Manipur, Tripura, Andamany i Nikobary oraz Lakkadiwy, Minicoy i Amindiwy)[12].

Zmiany po 1956 roku[edytuj kod]

Po reformie z 1956 roku liczba stanów i terytoriów nadal ulegała zmianom[11]:

Obecnie Indie dzielą się na 29 stanów i 7 terytoriów.

Przyszłe zmiany[edytuj kod]

W Indiach żywe są ruchy separatystyczne dążące do utworzenia nowych stanów. Regiony dążące do utworzenia nowych stanów[11]:

Znaczenie nazw stanów i terytoriów[edytuj kod]

Przypisy

  1. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am Census of India 2011. Administrative Atlas of India. New Delhi: Office of the Registrar General & Census Commissioner, India; Ministry of Home Affairs, Government of India, 2011. [dostęp 2012-11-13].
  2. Katarzyna Mill: System polityczny Indii (pol.). Portal Spraw Zagranicznych psz.pl, 2007-10-18. [dostęp 2012-11-19].
  3. The Constitution of India (ang.). Official Portal of the Indian Government, 2011. [dostęp 2012-11-19].
  4. a b c d e f g h i j k l m Nazewnictwo geograficzne świata. Zeszyt 4. Azja Południowa. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, 2005. ISBN 83-239-9018-2.
  5. Statoid Factoids (ang.). Statoids. [dostęp 2012-11-14].
  6. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs ct cu cv cw cx cy cz da db dc dd de df dg Robocza wersja wykazu polskich nazw geograficznych świata. Azja. Warszawa: Komisja Standaryzacji Nazw Geograficznych poza Granicami Rzeczypospolitej Polskiej, wrzesień 2012, s. 23-25. [dostęp 2012-11-13].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj ak al am an ao ap aq ar as at au av aw ax ay az ba bb bc bd be bf bg bh bi bj bk bl bm bn bo bp bq br bs bt bu bv bw bx by bz ca cb cc cd ce cf cg ch ci cj ck cl cm cn co cp cq cr cs Subdivisions of India in local languages Hindi, English, Assamese, Bengali, Bhojpuri, French, Gujarati, Kannada, Kashmiri, Konkani, Malayalam, Manipuri/Meitei, Marathi, Nepali, Oriya, Punjabi, Tamil, Telugu, and Urdu (ang.). Geonames. [dostęp 2012-11-13].
  8. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad ae af ag ah ai aj 2011 Census of India , provisional population totals (ang.). Office of the Registrar General & Census Commissioner, 2012. [dostęp 2012-11-13].
  9. उड़ीसा (नाम परिवर्तन) विधेयक, 2010 [The Orissa (Alteration of Name) Bill, 2010] (hindi). Parliament of India, 2010-11-09. [dostęp 2012-11-14].
  10. The Constitution Of India First Edition (1950). Delhi: Metropolitan Book Company, 1950.
  11. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad States of India (ang.). Statoids, 2012-02-01. [dostęp 2012-11-13].
  12. States Reorganisation Act, 1956 (Act No. 37 of 1956). Parliament of India, 1956.
  13. Jan Grzenia: Słownik nazw geograficznych z odmianą i wyrazami pochodnymi. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2008, s. 268. ISBN 978-83-01-15609-1.

Linki zewnętrzne[edytuj kod]