Porbady

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Porbady
Państwo  Polska
Województwo warmińsko-mazurskie
Powiat olsztyński
Gmina Jonkowo
Strefa numeracyjna (+48) 89
Kod pocztowy 11 – 042 Jonkowo
Tablice rejestracyjne NOL
SIMC 0477156
Położenie na mapie województwa warmińsko-mazurskiego
Mapa lokalizacyjna województwa warmińsko-mazurskiego
Porbady
Porbady
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Porbady
Porbady
Ziemia 53°49′N 20°15′E/53,816667 20,250000

Porbady( niem. Neu Schöneberg) – wieś w Polsce położona w województwie warmińsko-mazurskim, w powiecie olsztyńskim, w gminie Jonkowo. W latach 1975-1998 miejscowość administracyjnie należała do województwa olsztyńskiego.

Wieś warmińska w kształcie okolnicy, położona w centralnej części gminy Jonkowo nad kanałem Trojańskim, oddalona od Jonkowa o pięć kilometrów.

Historia[edytuj | edytuj kod]

Poczałkowo była to część wsi Wrzesina. W 1416 r. Wrzesinę podzielono na Starą (Alt Schönenberg) i Nową (Neu Schönenberg) czyli obecne Porbady (wieś powstała na terenach osuszonych bagien). Na przełomie XV i XVI wieku w Porbadach zagospodarowanych było 21 włók ziemi. W czasie wojny polsko-krzyżackiej zwanej trzynastoletnią (1454-1466) wieś została zniszczona. Jeszcze na początku XVI wieku Porbady miały aż 16 włók opuszczonych. W 1539 roku opuszczone grunty zaczęto zagospodarowywać, przekazując Prusowi Stenzlowi trzy puste włoki oraz przekazano mu 3,5 grzywny i 6 korcy żyta w ramach pomocy na zagospodarowanie się. W 1547 (wg innego źródła w 1562 r.) kapituła warmińska wydzierżawiła na prawie magdeburskim cztery puste włoki, porośnięte lasami, olsztyńskiemu burgrabiemu Peterowi Pfaffowi i dożywotnio zwolniono go z płacenia podatków. Jego spadkobiercy mieli uiścić do kasy kapitulnej 1,5 grzywny rocznie. W 1564 roku Porbady zostały przekształcone w folwark. Z 25 włók osiem zostało obsiane zbożem, a pozostałe 17 pozostawało jako puste. Jedenaście lat później osada ponownie stała się wsią czynszową. W 1599 r. Adam Ritsicki otrzymał przywilej na założenie karczmy. W 1610 r. Porbady otrzymały urząd sołtysa.

W 1656 roku w Porbadach było ośmiu chłopów, jeden sołtys i wolny pruski, gospodarujących łącznie na 24 włokach (łanach) ziemi. Łączny roczny czynsz wynosił 40 kur, 20 gęsi i 10 florenów. W 1673 we wsi było 35 mieszkańców. Podczas epidemii dżumy z lat 1708-1711 w Porbadach zmarło dziewięć osób.

W 1717 w Porbadach z 24 włók ziemi zaledwie w połowie obsiana była zbożami jarymi. Ziemię zaliczono do piątej klasy jakości. W dokumentach zaznaczono, że wieś położona jest w okolicach bardzo zabagnionych i zakrzaczonych. W 1770 roku czynsz wynosił łącznie 204 floreny, 17 gęsi i 34 kury. Zobowiązani byli także do pracy szarwarkowej w wymiarze trzech dni w roku od każdej włóki. Zanotowano również, że znajdująca się w Porbadach karczma jest pusta. W 1782 r. we wsi było 19 mieszkańców. Trzy włóki należały do sołtysa, cztery znajdowały się w posiadaniu wolnego pruskiego o nazwisku Biernat, 17 włók uprawiali chłopi czynszowi.

Dekretem uwłaszczeniowym z 27 lipca 1808 roku ziemia uprawiana przez dotychczasowych chłopów czynszowych stała się ich własnością. Według spisu z 1820 r. w Porbadach było 16 zagród, zamieszkanych przez 86 osób. W 1846 r. we wsi mieszkały 133 osoby. Według spisu lustracyjnego z 1861 roku w Porbadach mieszkały 162 osoby, z których 152 posługiwały się językiem polskim, 161 było wyznania katolickiego. W 1871 r. we wsi było 170 mieszkańców, a w 1895 - 176.

W 1925 r. we wsi mieszkało 164 osoby. W 1939 r. w Porbadach mieszkało 139 osób.

W pierwszej dekadzie XXI w. wieś miała 134 mieszkańców.

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

  • Pryzdrożna, neogotycka kapliczka
  • Kapliczka z dzwonniczką z 1933 roku

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]