Powstanie Mau Mau

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Powstanie Mau Mau
Ilustracja
Patrol kolonialny wypatruje rebeliantów
Czas 1952-1955 (stan wyjątkowy zniesiony w 1960)
Miejsce Kolonia Kenii
Terytorium Imperium Brytyjskie
Przyczyna Nierówność w przydziale ziemi, imperializm Brytyjski
Wynik Zwycięstwo Brytyjskie
Strony konfliktu
Powstańcy Mau Mau  Wielka Brytania
 Kolonia Kenii
Dowódcy
Dedan Kimathi Evelyn Baring

Kenneth O'Connor

George Erskine

Idi Amin Dada

Siły
Nieznana liczba powstańców 10,000 stałych żołnierzy

21,000 policjantów

25,000 lojalistów Kikuju

Straty
12,000 do 20,000 zabitych 200 zabitych

Powstanie Mau Mau (ang. Mau Mau Rebellion lub Mau Mau Revolt) – nazwa nadana zbrojnym walkom tubylców w Kenii przeciwko kolonialnej administracji Wielkiej Brytanii w latach 1952 do 1955.

Kenia pod panowaniem brytyjskim

Przyczyny wybuchu powstania[edytuj]

 Osobny artykuł: Kolonie brytyjskie.

Przyczyną wybuchu powstania była ciężka sytuacja gospodarcza, w jakiej znajdowali się zamieszkujący te tereny przedstawiciele plemienia Kikuju. Ponieważ większa część ziem uprawnych w Kenii znajdowała się w posiadaniu białych osadników, wielu członków ludu Kikuju zmuszonych było opuszczać przeludnione wsie i przenosić się do miast lub na farmy europejskich kolonistów. Brak stałego zajęcia oraz perspektyw na przyszłość doprowadził w roku 1951 do wybuchu walk.

Przebieg walk[edytuj]

Sygnał do rozpoczęcia powstania stanowiły morderstwa popełnione przez członków tajnej organizacji Mau-Mau na brytyjskich farmerach oraz dewastacja ich mienia. Trzon rebeliantów stanowili członkowie plemienia Kikuju oraz mniej liczne plemiona Embu i Meru. Głównymi bazami rebeliantów były okolice góry Kenia i łańcucha Nyandarua. By zapobiec dalszym atakom na farmerów, rząd brytyjski postanowił przesiedlić tubylców z rozproszonych gospodarstw do większych wiosek, co miało ułatwić ich kontrolę. Wobec podejrzanych o popieranie powstania stosowano środki represyjne takie jak osadzanie w obozach karnych oraz tortury. W październiku 1952 roku aresztowano również Jojomo Kenyatę, jednego z głównych działaczy kenijskiego ruchu wyzwoleńczego. Jednym z torturowanych był Husajn Onjango Obama, dziadek prezydenta Stanów Zjednoczonych Baracka Obamy. Jego żona miała zeznać, że brytyjscy żołnierze wbijali w jego ciało szpilki i zmiażdżyli genitalia, próbując zdobyć informacje na temat kenijskich organizacji konspiracyjnych. Powstanie zostało stłumione przez Brytyjczyków w roku 1955.

Skutki[edytuj]

Całkowity koszt stłumienia powstania obliczono na 20 mln funtów. Spowodowało ono rozdźwięk pomiędzy białymi osadnikami w Kenii a Home Office (brytyjskie ministerstwo spraw wewnętrznych), który doprowadził do uzyskania przez Kenię najpierw częściowej autonomii w roku 1958[1], a następnie pełnej niepodległości w roku 1963. Śmierć poniosło kilkuset Brytyjczyków oraz około 3000 członków plemienia Kikuju – zarówno po stronie powstańców, jak i sił kolonialnych (ofiary samosądów). W 2013 roku rząd brytyjski zdecydował, iż wypłaci weteranom powstania odszkodowania[2]. Władze w Kenii uważają, że formalnie takich osób jest 50 tysięcy.

Przypisy

  1. Józef Kukułka: Historia współczesna stosunków międzynarodowych 1945-2000 : z kalendarium 2001-2006. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe Scholar, 2007, s. 130. ISBN 978-83-7383-265-7.
  2. Weterani powstania Mau Mau dostaną odszkodowania od Londynu. tvn24.pl, 6 czerwca 2013.

Bibliografia[edytuj]