Kenia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Ten artykuł dotyczy państwa. Zobacz też: inne znaczenia tego słowa.
Republic of Kenya
Jamhuri ya Kenya

Republika Kenii
Flaga Kenii
Herb Kenii
Flaga Kenii Herb Kenii
Dewiza: (sua.) Harambee
(Pracujmy razem)
Hymn:
Ee Mungu Nguvu Yetu
Położenie Kenii
Konstytucja Konstytucja Kenii
Język urzędowy suahili, angielski
Stolica Nairobi
Ustrój polityczny republika
Głowa państwa prezydent Uhuru Kenyatta
Szef rządu prezydent Uhuru Kenyatta
Powierzchnia
 • całkowita
 • wody śródlądowe
49. na świecie
582 650[a] km²
13 400 km² (2,3%)
Liczba ludności (2017)
 • całkowita 
 • gęstość zaludnienia
30. na świecie
47 615 739[1]
82 osób/km²
PKB (2016)
 • całkowite 
 • na osobę

70,53 mld USD[2]
1455,36 USD
PKB (PSN) (2016)
 • całkowite 
 • na osobę

152,94 mld dolarów międzynar.[3]
3155,94 dolarów międzynar.
Jednostka monetarna szyling kenijski (KES)
Niepodległość od Wielkiej Brytanii
12 grudnia 1963
Strefa czasowa UTC +3
Kod ISO 3166 KE
Domena internetowa .ke
Kod samochodowy EAK
Kod samolotowy 5Y
Kod telefoniczny +254
Mapa Kenii

Kenia (Kenya, Republika Kenii, ang. Republic of Kenya, sua. Jamhuri ya Kenya) – państwo położone we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Graniczy od północy z Somalią (długość granicy 682 km), Etiopią (861 km) i Sudanem Południowym (232 km), od zachodu z Ugandą (933 km), a od południa z Tanzanią (769 km)[4]. Zajmuje powierzchnię wynoszącą 582,6 tys. km²[4]. W 2013 roku Kenia liczyła 44 mln mieszkańców[4].

Stolicą Kenii jest Nairobi. Językami urzędowymi są: suahili i angielski. Kraj dzieli się na siedem prowincji oraz jeden okręg stołeczny. Walutą jest szyling kenijski (KES). Święto państwowe przypada 12 grudnia, na rocznicę proklamowania niepodległości (1963 rok)[4].

Kenia należy do Międzynarodowej Agencji Energii Atomowej, Międzynarodowej Organizacji Pracy, Międzynarodowego Banku Odbudowy i Rozwoju, Międzynarodowego Funduszu Walutowego, Międzynarodowego Trybunału Karnego, Organizacji Narodów Zjednoczonych, Światowej Organizacji Handlu i Unii Afrykańskiej[4].

Geografia[edytuj]

Góra Kenia
Antylopy gnu na rzece Mara
Nairobi – stolica Kenii
Centrum Mombasy
 Osobny artykuł: Geografia Kenii.

Kenia jest krajem położonym we wschodniej Afryce nad Oceanem Indyjskim. Większą część powierzchni zajmuje płaskowyż, który obniża się od zachodu (wys. 2000–3000 m) ku wschodowi (do 500 m)[5]. Zachodnią część płaskowyżu rozcina Wielki Rów Wschodni będący częścią systemu Wielkich Rowów Afrykańskich. W obrębie rowu wnoszą się masywy wulkaniczne (najwyższe z nich to: Kenia mająca wysokość 5199 m n.p.m. oraz Mount Elgon mający wysokość 4321 m n.p.m.)[5]. Wzdłuż wybrzeża ciągnie się nizina nadmorska (szeroka do 200 km)[5]. Linia brzegowa jest mało urozmaicona.

Sieć rzeczna jest słabo rozwinięta. Głównymi rzekami w Kenii są: Tana i Galana. Na północy i wschodzie znajdują się rzeki okresowe. W zapadliskowej strefie znajdują się liczne jeziora (na północy największe jest Jezioro Rudolfa (Turkana), na zachodzie zaś Jezioro Wiktorii)[5].

Klimat[edytuj]

Kenia znajduje się w zasięgu klimatu równikowego monsunowego ze stosunkowo wyrównanym przebiegiem temperatur w ciągu całego roku. Na wybrzeżu, w pasie do 40 km i w górach – wilgotny, na pozostałym obszarze – suchy[5]. Średnia roczna suma opadów wzrasta z północnego wschodu na południowy zachód od 150 do 1000 mm, w południowej części wybrzeża wielkość opadów sięga 1200 mm rocznie, w wyższych piętrach gór nawet do 1500 mm[5]. Na nizinnym wschodzie występuje tylko jedna pora deszczowa, od kwietnia do czerwca, na pozostałym obszarze dwie pory deszczowe, głównie od marca do maja[5]. Druga pora deszczowa jest krótsza, występuje w listopadzie-grudniu[5]. Średnia temperatura miesięczna od 25–28 °C na wybrzeżu do 15–19 °C w górach (w wyższych piętrach chłodniej)[5].

Tabela średnich rocznych temperatur dla kenijskich miast:
Miasto Lokalizacja Wysokość
(metry)
Temp. maks.
(°C)
Temp. min.
(°C)
Mombasa wybrzeże nad oceanem 17 30,3 22,4
Nairobi płaskowyż w centrum 1661 25,2 13,6
Eldoret płaskowyż na zachodzie 3085 23,6 9,6
Lodwar suche północne równiny 506 34,8 23,7

3 września 2008 roku w środkowej Kenii spadł śnieg[6]. Opady zanotowano w miejscowości Busara, położonej w odległości 255 km na północny zachód od Nairobi. Według meteorologów śnieg pojawił się za sprawą zderzenia zimnych prądów powietrznych znad Oceanu Indyjskiego z ciepłymi prądami znad Konga[6]. Wzgórza w Busarze były pokryte śniegiem przez 12 godzin[6]. W Kenii śnieg na równinach występuje niezwykle rzadko.

Flora i fauna[edytuj]

Na nizinie nadmorskiej znajduje się roślinność sawannowo-leśna. Stepy lub suche sawanny znajdują się we wnętrzu państwa. Na wschód od Jeziora Rudolfa występuje roślinność półpustynna i pustynna. Wilgotne sawanny znajdują się w południowo-zachodniej części Kenii. Na wysokości 2000–3000 m są lasy deszczowe, a w najwyższych piętrach gór zarośla i roślinność alpejska[5]. W Kenii znajduje się 25 parków narodowych (m.in. Meru, Mount Elgon, Mount Kenia, Tsavo East, Tsavo West) i 23 rezerwaty przyrody[5].

Dominuje fauna typowa dla afrykańskiej sawanny oraz świetlistych lasów podzwrotnikowych[5]. Ze ssaków występują m.in.: antylopy (m.in. gnu, eland, kudu wielkie i małe, impala, gazele), bawoły afrykańskie, gepardy, lamparty, lwy, nosorożce czarne, słonie afrykańskie, zebry, żyrafy[5]. W sąsiedztwie wód żyją hipopotamy. Z ptaków można zaobserwować m.in.: czaple, ibisy, marabuty, perlice, sekretarze, sępy[5]. Ponadto w Kenii występuje bogata fauna bezkręgowców (zwłaszcza owadów)[5].

Historia[edytuj]

Pozostałości Fort Jesus
Jomo Kenyatta
Daniel Moi
 Osobny artykuł: Kalendarium historii Kenii.

Początki osadnictwa sięgają paleolitu. Najdawniejszymi mieszkańcami Kenii są Buszmeni. Epoka żelaza nastała ok. I w. p.n.e., wraz z pierwszą migracją ludów Bantu[7]. Prawie w tym samym czasie pojawili się Niloci i ludność pochodzenia kuszyckiego. Około X wieku nastąpiła druga fala migracji ludów Bantu i nilockich[7]. Na przełomie XV i XVI w. do Jeziora Wiktorii dotarły ludu Luo z południowego Sudanu[7]. W XVII-XVIII w. nastąpiła ekspansja Masajów, którzy toczyli liczne zwycięskie bitwy o bydło (głównie z Nandi)[7]. Najważniejsze rolnicze plemiona Bantu (Czagga, Embu, Kamba, Kikuju, Meru) tworzyły państwa klanowe[7]. Plemiona te do połowy XIX w. pozostawały w niemal całkowitej izolacji. Wybrzeże Kenii uległo kolonizacji arabskiej i islamizacji w VII-X w. Miasta-państwa (Mombasa, Malindi, Lamu, Pate) pozostawały w strefie wpływów sułtanatu Omanu[7]. Miasta te rozwijały się dzięki handlowi kością słoniową, złotem, rogami nosorożca, ambrą oraz niewolnikami[7]. Miasta handlowały z krajami arabskimi oraz Dalekim Wschodem. Rządzili Arabowie, przemieszani z czarną ludnością wybrzeża – byli oni bogatymi kupcami, zamożnymi rzemieślnikami oraz posiadaczami ziemskimi[7]. Niższą warstwę tworzyła ludność afrykańska – służba domowa, rolnicy i niewolnicy[7].

Pod koniec XV w. do Kenii dotarli Portugalczycy, którzy w XVI i XVII w. zdominowali wybrzeże Kenii, zakładając bazy nadmorskie, administracyjnie podporządkowane Goa[7]. Sojusznikiem Portugalczyków było Malindi, a największym przeciwnikiem Mombasa (odwieczny wróg Malindi)[7]. W 1593 roku Portugalczycy pokonali Mombasę i wnieśli Fort Jesus – największą fortecę w Afryce Wschodniej. W drugiej połowie XVIII w. zaostrzyła się rywalizacja pomiędzy Portugalczykami a Goa. Po 1746 roku nastąpił ponowny rozkwit Mombasy pod rządami dynastii Mazrui[7]. Od 1836 roku do wybrzeża zaczęły docierać karawany handlowe plemienia Kamba. W połowie XIX w. do Kenii przybyli pierwsi podróżnicy i misjonarze z Wielkiej Brytanii (Joseph Thomson) i Niemiec (Johann Ludwig Krapf, Johannes Rebmann)[7]. Od 1820 roku flota brytyjska walczyła z handlarzami niewolników u wybrzeży Kenii. W 1882 roku powstało Niemieckie Towarzystwo Kolonizacyjne oraz Brytyjskie Stowarzyszenie Afryki Wschodniej. Wykorzystując konflikty plemienne Brytyjczycy i Niemcy umacniali swoje wpływy w Kenii. Sojusznikiem Wielkiej Brytanii był m.in. wódz Masajów. W 1885 roku kraj Witu u ujścia rzeki Tany stał się posiadłością Cesarstwa Niemieckiego[7]. W latach 1886–1895 Wielka Brytania i Niemcy zawarły wiele traktatów. Kenia znalazła się w strefie niemieckiej, a w 1890 roku Niemcy zrzekły się Witu w zamian otrzymując Helgoland[7]. 1 lipca 1895 roku Anglicy stłumili tzw. rebelię Mazrui w Mombasie i okolicach oraz utworzyli Protektorat Afryki Wschodniej, która oprócz Kenii obejmował także Ugandę[8][7]. W 1897 roku Brytyjczycy zaczęli podporządkowywać sobie tubylców na obszarze od Mombasy do Jeziora Wiktorii (do 1902 roku opór stawiali Nandi)[7].

W latach 1895–1902 Brytyjczycy sprowadzili robotników z Indii do budowy linii kolejowej z Mombasy nad Jezioro Wiktorii. Po jej ukończeniu w Kenii pozostało ok. 6500 Hindusów, którzy zajęli się handlem, rzemiosłem lub objęli niższe stanowiska urzędnicze[9]. Hindusi utworzyli warstwę pośrednią pomiędzy białymi kolonizatorami a afrykańską ludnością. W 1902 roku ziemie Kenii uznano za własność Korony brytyjskiej[9]. Napływ białych kolonistów nasilił się po 1905 roku – zajmowali oni Białe Wzgórza w okolicach Nairobi, która od 1905 roku była nową stolicą Protektoratu Afryki Wschodniej. W gospodarce Kenii zaznaczył się podział na „biały” sektor (obejmujący farmy i plantację) oraz „czarny” (rolnictwo tradycyjne)[9]. Ludność afrykańska zepchnięto do rezerwatów. Podczas I wojny światowej w 1915 roku Brytyjczycy powołali Radę Wojenną (War Council), która przyczyniła się do uzyskania przez osadników większych uprawnień[9]. Działania wojenne w Kenii toczyły się na pograniczu z Tanganiką, ale na wielu frontach walczyli biali osadniczy oraz czarni Kenijczycy. W 1920 roku Protektorat Afryki Wschodniej przemianowano na Kolonię Kenii (Kenya Colony). Biali osadnicy uaktywnili się pod przywództwem lorda Delamere[9]. W 1920 roku tradycyjne elity Kikuju założyli Stowarzyszenie Kikuju – członkowie stowarzyszenia domagali się ziemi, praw do uprawy kawy (przełamania monopolu białych) i zniesienia pracy przymusowej. W 1921 roku Harry Thuku założył antybrytyjskie i antykolonialne Stowarzyszenie Młodych Kikuju. Po aresztowaniu Harry’ego Thuku w 1922 roku wybuchły zamieszki w Nairobi[9]. W 1925 roku Stowarzyszenie Młodych Kikuju przekształcono w Centralne Stowarzyszenie Kikuju, które kierowali m.in. Josiah Mwangi Kariuki. W latach 30. Stowarzyszenie starało się przekroczyć bariery etniczne. W tym samym czasie powstały pierwsze afrykańskie związki zawodowe[9]. W 1934 roku Komisja Cartera zleciła przekazanie czarnym ziemi tytułem, rekompensaty i ograniczyła Białe Wzgórza (okolice Nairobi, które od 1923 roku należały wyłącznie do białych) do 43 200 km² powierzchni[9]. Administracja kolonialna pragnęła utworzyć Brytyjską Afrykę Wschodnią przez integrację Kenii, Tanganiki i Ugandy. W tym okresie wybuchły pierwsze strajki Afrykanów[9].

Po przystąpieniu Włoch do wojny toczyły się walki na granicy kenijsko-somalijskiej. Afrykanie walczyli w Etiopii, Somalii, Indiach, Birmie oraz na Madagaskarze[9]. W 1944 roku Eliud Mathu został pierwszym afrykańskim członkiem Rady Ustawodawczej Kenii. W 1946 roku Mathu założył Afrykański Związek Kenii (KAU), a weterani utworzyli Ruch Bojowników o Wolność[9]. W 1948 roku Brytyjczycy powołali Wysoką Komisję Afryki Wschodniej. W KAU powstał podział pomiędzy zwolennikami umiarkowanej polityki (jej zwolennikiem był Jomo Kenyatta), którzy pragnęli utworzenia samorządów afrykańskich, zniesienia barier rasowych oraz odzyskania ziemi[9]. Po drugiej stronie znajdowali się zwolennicy walki zbrojnej, wśród których znaleźli się przywódcy powstania Mau-Mau[9]. Po wybuchu powstania w 1952 roku Brytyjczycy wprowadzili stan wyjątkowy, więzili w obozach ludność, pacyfikowali wsie, zamykali afrykańskie szkoły oraz więzili przywódców KAU. W 1956 roku powstanie upadło, a stan wyjątkowy zniesiono w 1960 roku[9]. W tym samym roku w Londynie zwołano I konferencję konstytucyjną z udziałem Thomasa Josepha Mboyi i R. Ngali. W 1960 powstała niepodległościowa partia Kikuju i Luo – Afrykański Zjednoczony Związek Kenii (KANU)[9]. Przedstawiciele mniejszych plemion powołali Afrykański Demokratyczny Związek Kenii (KADU). KADU pragnęła utworzenia federacji z 6 autonomicznych okręgów, odpowiadających podziałowi etnicznemu[9]. W 1961 wypuszczono z więzienia Kenyattę. Rok później Kenyatta został przewodniczącym KANU i uczestniczył w II konferencji konstytucyjnej w Londynie. W 1963 roku KANU wygrała wybory, a Kenyatta został premierem rządu tymczasowego[9].

12 grudnia 1963 roku Kenia uzyskała niepodległość, przystępując do brytyjskiej Wspólnoty Narodów i Organizacji Narodów Zjednoczonych. W 1964 roku pierwszym premierem Kenii został Kenyatta. KANU i KADU zjednoczyły się, ale w 1966 roku Odinga utworzył Unię Ludu Kenii[7]. W 1969 wprowadzono system monopartyjny, a Unię Ludu Kenii zdelegalizowano. System monopartyjny miał zabezpieczyć państwo przed skutkami trybalizmu. Rząd Kenyatty głosił politykę niezaangażowania, panafrykanizm oraz potępiał rasistowskie rządy w Rodezji i Republice Południowej Afryki. Pomimo działań rządu Kenia była państwem wyraźnie prozachodnim[7]. W 1978 roku zmarł Kenyatta – władze po nim objął Daniel Moi. W opozycji przez cały czas pozostawał Odinga, który utworzył Partię Demokratyczną, a później Forum na rzecz Przywrócenia Demokracji. W latach 80. i 90. XX w[7]. dochodziło do walk wewnętrznych w KANU, korupcji oraz konfliktów etnicznych. Opozycję zwalczano za pomocą drastycznych metod, co wywoływało m.in. protesty państw zachodnich i Amnesty International. Ze względu na łamanie praw człowieka Zachód wstrzymywał pomoc dla Kenii. Pod naciskiem państw zachodnich w 1991 roku znowelizowano konstytucję, a w 1992 roku prezydent Moi wprowadził system wielopartyjny[7][8]. Nielegalną partią pozostawała muzułmańska Islamska Partia Kenii (powstała w 1992 roku, wspierana przez Libię)[7]. W latach 90. Kenia zacieśniła współpracę z Ugandą i Tanzanią. Stosunki z Somalią pozostawały napięte – stale dochodziły do zatargów granicznych i konflikty o terytoria północnej Kenii, w której mieszkali Somalijczycy (podczas wojny pomiędzy Etiopią a Somalią Kenia poparła Etiopię). W kwestii Burundi i Rwandy pewne poszlaki wskazywały na przejściowe poparcie Kenii dla Hutu[7]. Z Sudanem Kenia toczyła spór o tzw. trójkąt Elami, na którym prawdopodobnie występują złoża ropy naftowej[7]. W zamian za pomoc wojskową Kenia pozwoliła Stanom Zjednoczonym utworzyć bazy w strefie Oceanu Indyjskiego. W 1998 roku Moi po raz ostatni objął urząd prezydenta[7]. W 1999 roku znowelizowano konstytucję[9].

W grudniu 2002 roku wybory prezydenckie i parlamentarne wygrała opozycja, prezydentem i szefem rządu został Mwai Kibaki, przywódca Narodowej Tęczowej Koalicji. Kibaki kandydował pod hasłem walki z korupcją[7]. Zwycięzca pokonał kandydata KANU, syna J. Kenyatty – Uhuru Kenyattę. W grudniu 2007 roku odbyły się kolejne wybory. Prezydentem ponownie został Kibaki, ale wybory parlamentarne wygrał Pomarańczowy Ruch Demokratyczny (ODM) kierowany przez Raila Odingę. Zwolennicy ODM zakwestionowali prawdziwość oficjalnych wyników głosowania prezydenckiego (Kibaki zdobył 46% głosów, Odinga 44%[7]). Krótko po ogłoszeniu wyników wybuchły demonstracje, w których zginęło około tysiąca osób, a ponad 600 tys. musiało opuścić swoje domy[10]. Dzięki mediacji Unii Afrykańskiej doszło do porozumienia, na mocy którego Odinga został w kwietniu 2008 roku premierem rządu pojednania narodowego[7]. W 2010 roku przyjęto nową konstytucję. W 2013 roku prezydentem został Uhuru Kenyatta[7]. W 2017 roku odbyły się wybory prezydenckie, które wygrał Uhuru Kenyatta. Dotychczasowy prezydent zdobył 54,27% głosów, a kandydat opozycji Raila Odinga 44,74%[11].

Demografia[edytuj]

Statystyki demograficzne (2016)[12]
Kenya population 1960-2010.png
Zmiana liczby ludności Kenii w latach 1960–2010
Liczba ludności 46 790 758
Ludność według wieku
0 – 14 lat 40,87%
  • mężczyzn 9 592 017
  • kobiet 9 532 032
15 – 64 lat 56,21%
  • mężczyzn 13 156 330
  • kobiet 13 143 576
ponad 64 lata 2,92%
  • mężczyzn 590 961
  • kobiet 775 842
Średnia wieku
w całej populacji 19,5 lat
mężczyzn 19,4 lat
kobiet 19,6 lat
Przyrost naturalny 1,81%
Współczynnik urodzeń 25,1 urodzeń/1000 mieszkańców
Współczynnik zgonów 6,8 zgonów/1000 mieszkańców
Współczynnik migracji -0,2 migrantów/1000 mieszkańców
Ludność według płci
przy narodzeniu 1,02 mężczyzn/kobiet
poniżej 15 lat 1,01 mężczyzn/kobiet
15 – 64 lat 0,95 mężczyzn/kobiet
powyżej 64 lat 0,77 mężczyzn/kobiet
w całej populacji 1 mężczyzna/kobiet
Umieralność niemowląt
w całej populacji 38,3 martwych/1000 żywych urodzeń
płci męskiej 42,7 martwych/1000 urodzeń
płci żeńskiej 33,7 martwych/1000 żywych urodzeń
Oczekiwana długość życia przy urodzeniu
w całej populacji 64 lata
mężczyzn 62,6 lat
kobiet 65,5 lat
Rozrodczość 3,14 urodzeń/kobietę
HIV/AIDS
Współczynnik dorosłych z HIV/AIDS 5,4%
Liczba osób żyjących z HIV/AIDS 1,6 miliona osób
Liczba zmarłych na HIV/AIDS 36 000
Urbanizacja 25,6% (2015)

Około 70% ludności Kenii stanową ludy Bantu (m.in. Kamba, Kikuju, Luhja, Meru), które zamieszkują południową część wyżyn i wybrzeże[13]. Na wschodzie i północnym wschodnie mieszkają ludy kuszyckie (Boran, Somalijczycy)[13]. W kraju żyją także Niloci (Masajowie, Turkana)[13]. W miastach żyją także grupy Arabów, Azjatów i Europejczyków (głównie Brytyjczyków)[13]. W 1996 roku do Kenii przybyło 224 tys. uchodźców (głównie z Rwandy i Somalii)[13]. Większość ludności mieszka na południowo-zachodniej i zachodniej Kenii (na 10% powierzchni skupia się ok. 75% mieszkańców)[13].

Językami urzędowymi w Kenii są język angielski i język suahili. Kenia należy do najbardziej zróżnicowanych kulturowo i językowo krajów w całej Afryce. Przy żyjących ponad trzydziestu grupach plemiennych z których każda posługuje się innym językiem nadmienić należy, że w niektórych plemionach występują również liczne różnice dialektowe dlatego mówi się o około 44 językach[14].

Kenia jest bardzo zróżnicowanym krajem pod względem etnicznym. Napięcia pomiędzy różnymi grupami etnicznymi są jednym z głównych problemów tego kraju.

Skład procentowy ludów mieszkających w Kenii[15]:

Religie[edytuj]

 Osobny artykuł: Religia w Kenii.

Struktura religijna kraju w 2012 roku:

Ustrój polityczny[edytuj]

Prezydent Kenii Uhuru Kenyatta

Kenia jest republiką i członkiem brytyjskiej Wspólnoty Narodów. Konstytucja została uchwalona w 1964 i była wielokrotnie modyfikowana, ostatnio w 2010 po referendum konstytucyjnym. Głową państwa jest prezydent wybierany w głosowaniu powszechnym na 5-letnią kadencję. Prezydent mianuje wiceprezydenta. Władza ustawodawcza należy do jednoizbowego Zgromadzenia Narodowego liczącego 222 deputowanych, w tym 210 wybieranych w wyborach powszechnych na 5-letnią kadencję i 12 mianowanych przez prezydenta na wniosek partii politycznych[9]. Organem władzy wykonawczej jest rząd powoływany przez prezydenta spośród członków parlamentu. System wielopartyjny obowiązuje od 1992 roku[7].

Najważniejszymi partami politycznymi są: Afrykański Związek Narodowy Kenii (Kenya African National Union, KANU) powstały w 1960 roku i oraz Narodowa Tęczowa Koalicja (National Rainbow Coalition, NARC), która grupuje powstałe w latach 90.: Partię Demokratyczną (Democratic Party, DP), Narodową Partię Sojuszu Kenii (National Alliance Party of Kenya, NAK), Partię Liberalno-Demokratyczną (LDP), Forum na rzecz Przywrócenia Demokracji–Kenia (FORD–Kenya)[17].

Siły zbrojne[edytuj]

Kenia dysponuje trzema rodzajami sił zbrojnych: wojskami lądowymi, marynarką wojenną oraz siłami powietrznymi[18]. Uzbrojenie sił lądowych Kenii składało się w 2014 roku z: 186 czołgów, 2 tys. opancerzonych pojazdów bojowych, 50 zestawów artylerii holowanej oraz 12 wieloprowadnicowych wyrzutni rakietowych[18]. Marynarka wojenna Kenii dysponowała w 2014 roku 14 okrętami obrony przybrzeża[18]. Kenijskie siły powietrzne z kolei posiadały w 2014 roku uzbrojenie w postaci m.in. 17 myśliwców, 43 samolotów transportowych, 32 samolotów szkolno-bojowych oraz 66 śmigłowców[18].

Wojska kenijskie w 2014 roku liczyły 24,1 tys. żołnierzy zawodowych oraz 5 tys. rezerwistów. Według rankingu Global Firepower (2014) kenijskie siły zbrojne stanowią 63. siłę militarną na świecie, z rocznym budżetem na cele obronne w wysokości 595 mln dolarów (USD)[18].

Podział administracyjny[edytuj]

Podział administracyjny Kenii
 Osobny artykuł: Podział administracyjny Kenii.

Kenia od 2013 roku podzielona jest na 47 hrabstw. Nowa konstytucja, która weszła w życie 27 sierpnia 2010 r., zlikwidowała dotychczasowy podział na prowincje, wprowadzając w zamian 47 hrabstw. Zgodnie z art. 17. konstytucji, rząd miał 5 lat na na przekształcenie dotychczasowych prowincji w hrabstwa[19], jednak wykonał to przed upływem wyznaczonego terminu.

Gospodarka[edytuj]

 Osobny artykuł: Gospodarka Kenii.

Kenia jest krajem rolniczy z rozwijającym się przemysłem przetwórczym i usługami. Po recesji z przełomu lat 80. i 90. XX w. Kenia kontynuuje reformy i prywatyzację. W 2007 roku rolnictwo wytwarzało 23,8% produktu krajowego brutto, przemysł 16,7%, a usługi 59,5%[20]. Produkt krajowy brutto w 2016 roku wyniósł 70,53 mld USD (1455,36 USD na osobę)[2].

Wydobywa się sodę naturalną z jeziora Magadi, diatomit, rudy metali i złoto. W 2003 roku Kenia wyprodukowała ok. 4,3 mld kW·h energii elektrycznej – 67% energii państwo uzyskuje z elektrowni wodnych (głównie na rzece Tana)[20]. Wykorzystuje się także energię geotermiczną (25%)[20]. Stosunkowo dobrze rozwinęły się także gałęzie przemysłu jak: przemysł paliwowy (m.in. rafineria w Mombasie), spożywczy, włókienniczy, papierniczy, cementowy, drzewny, hutniczy, samochodowy (produkcja rodzimych samochodów), elektrotechniczny[20]. Główne ośrodki przemysłowe to: Nairobi, Mombasa, Nakuru.

Uprawia się kawę, herbatę, sizal, tytoń, piretrum, pszenicę, kukurydzę, sorgo, proso, ziemniaki, bataty, maniok i trzcinę cukrową[20]. Główne ośrodki rolnicze stanowią wyżyny południowo-zachodniej części Kenii. Hoduje się bydło, kozy, owce, wielbłądy[20]. Rolnictwo pokrywa (z wyjątkiem lat suchych) zapotrzebowanie na żywność[20]. Użytki zielone wraz z wykorzystywanymi okresowo terenami półpustynnymi zajmują 37,4% powierzchni kraju, a grunty orne 8%[20].

W 1995 roku liczba turystów w Kenii wyniosła 918 tys.[21]. W 2005 roku Kenię odwiedziło 1,4 mln turystów[21]. W 2015 roku liczba turystów spadła do 1,114 mln[21]. Głównym programem wycieczek jest organizowane safari.

Długość linii kolejowych wynosi 2,8 tys. km (2005)[20]. Głównym ośrodkiem komunikacji jest linia z Ugandy do Mombasy przechodząca przez Nairobi. W południowo-zachodniej części Kenii znajduje się dobrze rozwinięta sieć dróg kołowych. W 2017 roku Kenia otworzyła nową linię kolejową Mombasa-Nairobi[22]. W całym kraju znajduje się 63,8 tys. km dróg[20]. Główny port lotniczy znajduje się w Nairobi. Główny port morski w Mombasie obsługuje wymianę handlową z Ugandą, Demokratyczną Republiką Konga, Rwandą, Burundi[20]. W 2005 roku w Kenii było 282 tys. abonentów telefonii stacjonarnej[20]. W 2004 roku z telefonów komórkowych korzystało 2,5 mln osób[20].

Wartość eksportu w 2015 roku wyniosła 5,2 mld dolarów amerykańskich, a importu 17,6 mld dolarów[23]. Kenia eksportuje głównie herbatę, cięte kwiaty, produkty naftowe, warzywa, kawę, a importuje samochody, ropę naftową, pakowane leki, ciężarówki dostawcze[23]. Kenia eksportuje towary główne do Stanów Zjednoczonych, Ugandy, Holandii, Wielkiej Brytanii i Zambii. Kenia importuje swoje towary głównie z Chin, Indii, Japonii, Tanzanii i Republiki Południowej Afryki[23].

Uwagi

  1. Dane podane za CIA The World Factbook (źródło:CIA) (ang.).

Przypisy

  1. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  2. a b GDP (current US$) | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  3. GDP, PPP (current international $) | Data, data.worldbank.org [dostęp 2017-08-16] (ang.).
  4. a b c d e Kenia. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  5. a b c d e f g h i j k l m n o Kenia. Warunki naturalne. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  6. a b c tvn24.pl: W Kenii pada śnieg! (pol.). 2008-09-03. [dostęp 2015-04-02].
  7. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s t u v w x y z aa ab ac ad Kenia. Historia. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  8. a b Oxford Wielka Encylopedia Świata. T. 7. Poznań: Oxford Educational, 2004, s. 108–109. ISBN 83-7325-547-8.
  9. a b c d e f g h i j k l m n o p q r s Kenia. Ustrój polityczny.. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  10. Marcin Barański: Kenia/ Koniec kryzysu rządowego. psz.pl. [dostęp 2017-08-14].
  11. Kenyatta wygrał wybory prezydenckie w Kenii. Opozycja nie uznaje wyniku. wiadomosci.onet.pl, 2017-08-11. [dostęp 2017-08-14].
  12. The World Factbook – Central Intelligence Agency, www.cia.gov [dostęp 2017-08-15] (ang.).
  13. a b c d e f Kenia. Ludność. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  14. Kenia: Kraina Karen Blixen. podroze.se.pl. [dostęp 2017-08-14].
  15. Kenya (ang.). joshuaproject.net. [dostęp 2017-08-14].
  16. a b c d e f Table: Religious Composition by Country, in Percentages (ang.). pewforum.org, 2012-12-18. [dostęp 2017-08-14].
  17. Kenia. Partie polityczne.. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  18. a b c d e Kenya (ang.). Global Firepower. [dostęp 2014-08-27].
  19. Constitution of Kenya, 2010 (ang.).
  20. a b c d e f g h i j k l m Kenia. Gospodarka. encyklopedia.pwn.pl. [dostęp 2017-08-14].
  21. a b c International tourism, number of arrivals (ang.). data.worldbank.org. [dostęp 2017-08-21].
  22. Kenya opens Nairobi-Mombasa Madaraka Express railway (ang.). bbc.com, 2017-05-31. [dostęp 2017-08-21].
  23. a b c Kenya (ang.). atlas.media.mit.edu. [dostęp 2017-08-21].

Linki zewnętrzne[edytuj]