Rada Dowództwa Rewolucji (Irak)
Rada Dowództwa Rewolucji – naczelny organ władzy wykonawczej i ustawodawczej w Iraku w latach 1968–2003, od objęcia władzy przez partię Baas drogą zamachu stanu do obalenia rządów Saddama Husajna po interwencji amerykańskiej.
Historia
[edytuj | edytuj kod]Rada Dowództwa Rewolucji w Iraku została utworzona 18 lipca 1968, dzień po przeprowadzeniu przez iracką partię Baas udanego zamachu stanu. Od początku była najwyższym organem władzy zarówno wykonawczej, jak i ustawodawczej w Iraku pod rządami baasistów[1]. W pierwszym składzie Rady znalazło się trzech czołowych działaczy partii Baas (Ahmad Hasan al-Bakr, Salih Mahdi Ammasz oraz Hardan at-Tikriti), dwóch działaczy niezwiązanych z nią bliżej, ale gotowych podporządkować się polityce pierwszej grupy (Hammad Szihab, Sadun Ghajdan) oraz dwóch bezpartyjnych wojskowych (Abd ar-Razzak an-Najif, Ibrahim Abd ar-Rahman ad-Da'ud). Już 30 lipca baasiści zmusili jednak dwóch ostatnich do opuszczenia Iraku[1]. Niezależnie od Rady po zamachu stanu utworzony został rząd z Ahmadem Hasanem al-Bakrem na czele, jednak faktycznie kluczowe kwestie rozstrzygane były na forum Rady[1]. Jej status najwyższej władzy ustawodawczej i wykonawczej potwierdziła przyjęta we wrześniu 1968 tymczasowa konstytucja iracka, w której zapisano, że Rada odpowiada za swoje działania jedynie przed iracką partią Baas, i ta podległość była jednak w praktyce iluzoryczna[1]. Przy Radzie działało Biuro Bezpieczeństwa, odpowiedzialne przed prezydentem, zajmujące się inwigilacją opozycji politycznej i religijnej[2].
W pierwszych latach po zamachu stanu z lipca 1968 najbardziej wpływowym politykiem w Radzie był al-Bakr, jednak jego władza nie była nieograniczona. Marion Farouk-Sluglett i Peter Sluglett określają faktyczny ustrój ówczesnego Iraku jako kolektywną dyktaturę[1]. W irackiej propagandzie podkreślano, że decyzje w państwie były podejmowane kolektywnie[3]. Początkowo w składzie Rady dominowali wojskowi, jednak już w 1969 włączono do niej grupę zawodowych działaczy partii Baas wywodzących się z tzw. sunnickiego trójkąta[4]. We wrześniu najpotężniejszą postacią w Radzie był już Saddam Husajn, który zdołał doprowadzić do usunięcia z niej najpoważniejszych konkurentów (Saliha Mahdiego Ammasza i Hardana at-Tikritiego) lub zmarginalizować ich[5]. Ahmad Hasan al-Bakr ostatecznie stracił dawną pozycję w 1977, gdy zrzekł się stanowiska ministra obrony[6]. W tym samym roku do Rady dokooptowano grupę nowych działaczy, których wcześniej włączono także do Przywództwa Regionalnego irackiej partii Baas[7]. Dwa lata później Saddam Husajn przeprowadził czystkę w Radzie, ogłaszając, że pięciu jej członków, w tym tacy, którzy przez wiele lat byli jego współpracownikami, planowało zamach na jego życie. Pokazowemu procesowi nad politykami przewodniczył członek Rady, Na'im Haddad, a ich wymuszone zeznania emitowano w telewizji[8].
Rada Dowództwa Rewolucji straciła na faktycznym znaczeniu po skonsolidowaniu dyktatorskiej władzy przez Saddama Husajna[9].
Radę Dowództwa Rewolucji zlikwidowano w ramach polityki debasyfikacji po tym, gdy rządy Saddama Husajna zostały obalone przez interwencję Stanów Zjednoczonych i ich sojuszników[10].
Skład Rady
[edytuj | edytuj kod]Nazwisko | Data włączenia | Data wykluczenia |
---|---|---|
Ahmad Hasan al-Bakr | 18 lipca 1968 | Zrezygnował z członkostwa w Radzie w 1979. |
Salih Mahdi Ammasz | 18 lipca 1968 | wrzesień 1971[5] |
Hardan at-Tikriti | 18 lipca 1968 | październik 1970[3] |
Abd ar-Razzak an-Najif | 18 lipca 1968 | 30 lipca 1968 |
Ibrahim Abd ar-Rahman ad-Da'ud | 18 lipca 1968 | 30 lipca 1968 |
Hammad Szihab | 18 lipca 1968 | Pozostawał w radzie do śmierci podczas zamachu stanu Nazima Kazzara w 1973[3]. |
Sadun Ghajdan | 18 lipca 1968 | czerwiec 1982[11] |
Saddam Husajn | listopad 1969 | Pozostawał w radzie do obalenia jego dyktatorskich rządów w 2003. |
Abd Allah Sallum as-Samarra'i | listopad 1969 | 1970[5] |
Abd al-Chalik as-Samarra'i | listopad 1969 | lipiec 1973[3] |
Szafik al-Kamali | listopad 1969 | 1970[12] lub 1973[13] |
Abd al-Karim asz-Szajchli | listopad 1969 | wrzesień 1971[5] |
Murtada al-Hadisi | listopad 1969 | czerwiec 1974[12] |
Taha Jasin Ramadan | listopad 1969 | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Salah Umar al-Ali | listopad 1969 | 1973[13] |
Izzat Mustafa | listopad 1969 | marzec 1977[12] |
Izzat Ibrahim ad-Duri | listopad 1969 | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Burhan ad-Din Mustafa | wrzesień 1977[7] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Na’im Haddad | wrzesień 1977[14] | 1986[15] |
Tajjih Abd al-Karim | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Tahir Taufik al-Ani | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Abd al-Fattah Ibrahim al-Jasin | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Hasan al-Amiri | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Dżafar Kasim Hammudi | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Tarik Aziz | wrzesień 1977[14] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Abd Allah Fadil Abbas | wrzesień 1977[8] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Adnan Chajr Allah | wrzesień 1977[14] | Pozostawał w radzie do śmierci w katastrofie helikoptera 4 maja 1989[16] |
Sadun Szakir | wrzesień 1977[14] | Odszedł na emeryturę w 1990[17] |
Muhji Abd al-Husajn al-Maszhadi | wrzesień 1977[7] | Skazany na śmierć i stracony na przełomie lipca i sierpnia 1979[8] |
Adnan al-Hamdani | wrzesień 1977[18] | |
Muhammad Ajisz | wrzesień 1977[18] | |
Muhammad Mahdżub | wrzesień 1977[18] | |
Ghanim Abd al-Dżalil | wrzesień 1977[18] | |
Tarik Hammad al-Abd Allah | lipiec 1979[8] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[12] |
Taha Muhji ad-Din Maruf | czerwiec 1982[14] | |
Ali Hasan al-Madżid | wrzesień 1991[17] | |
Muhammad Hamza az-Zubajdi | wrzesień 1991[19] | 2001[19] |
Mizban Chidr Hadi | wrzesień 1991[19] | Członek Rady do jej rozwiązania w 2003[19]. |
Latif Nusajjif Dżasim | luty 1994[19] | |
Muhammad Zimam Abd ar-Razzak | luty 1994[19] | |
Abd al-Baki Abd al-Karim as-Sadun | luty 1994[19] | |
Samir Abd al-Aziz an-Nadżm | luty 1994[19] | |
Adil Abd Allah | luty 1994[19] | |
Aziz Salih an-Numan | luty 1994[19] | |
Kusajj Husajn | maj 2001[19] | |
Jahja Abd Allah al-Abudi | maj 2001[19] | |
Uklah Abu Sakr | maj 2001[19] | |
Raszid Ta'an Kazim | maj 2001[19] | |
Fadil Mahmud Gharib | maj 2001[19] | |
Muhsin Chadr al-Chafadżi | maj 2001[19] | |
Huda Salih Mahdi Ammasz | maj 2001[19] | Członkini Rady do jej rozwiązania w 2003. |
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e f M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 114-116.
- ↑ M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 121.
- ↑ a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 136.
- ↑ a b M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 120.
- ↑ a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 135.
- ↑ M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 207,
- ↑ a b c M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 208.
- ↑ a b c d M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 209.
- ↑ M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 305.
- ↑ T. Dodge: Iraq: from war to a new authoritarianism. London & New York: The International Institute for Strategic Studies, 2012, s. 62. ISBN 978-0-415-83485-8. OCLC 824827947. (ang.).
- ↑ M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 210.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 729.
- ↑ a b M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 163.
- ↑ a b c d e f g h i j M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 211.
- ↑ Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 237.
- ↑ M. Farouk-Sluglett, P. Sluglett, Iraq..., s. 273-274.
- ↑ a b Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 731.
- ↑ a b c d Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 730.
- ↑ a b c d e f g h i j k l m n o p q Ghareeb E., Dougherty B.: Historical..., s. 732.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Dawisha A.: Iraq. A Political History. Princeton: Princeton University Press, 2013. ISBN 978-0-691-15793-1.
- Farouk-Sluglett M., Sluglett P.: Iraq Since 1958. From Revolution to Dictatorship. London & New York: I. B. Tauris, 2003. ISBN 1-86064-622-0.
- Edmund Ghareeb , Historical Dictionary of Iraq, Beth Dougherty, Lanham, Md.: Scarecrow Press, 2004, ISBN 978-0-8108-6568-6, OCLC 176876157 .
- Tripp Ch.: Historia Iraku. Warszawa: Książka i Wiedza, 2009. ISBN 978-83-05-13567-2.