Rezerwat przyrody Wielgolas
52°40′24″N 21°12′10″E/52,673333 21,202778| rezerwat leśny | |
| Państwo | |
|---|---|
| Województwo | |
| Mezoregion | |
| Data utworzenia |
1981-12-03 |
| Akt prawny | |
| Powierzchnia |
6,73 ha |
Położenie na mapie gminy Zatory  | |
Położenie na mapie Polski  | |
Położenie na mapie województwa mazowieckiego  | |
Położenie na mapie powiatu pułtuskiego  | |
| 52°40′24″N 21°12′10″E/52,673333 21,202778
| |
Rezerwat przyrody Wielgolas – leśny rezerwat przyrody na terenie gminy Zatory, na gruntach Nadleśnictwa Pułtusk[1]. Został utworzony w 1981 na podstawie zarządzenia Ministra Leśnictwa i Przemysłu Drzewnego[2] i zajmuje powierzchnię 6,73 ha[1][3]. Celem ochrony jest zachowanie fragmentu starodrzewu o cechach zespołu naturalnego[4].
Przedmiotem ochrony jest ponad 120-letni drzewostan sosnowy z dużym udziałem gatunków liściastych, głównie lipy i grabu. Jest to jeden z najstarszych fragmentów Puszczy Białej[1]. Obejmuje swoim zasięgiem niedużą część uroczyska Wielgolas[5]. W rezerwacie przeważa grąd, w którego runie występuje rzadki gatunek turzycy orzęsionej[1]. Na terenie rezerwatu udokumentowano występowanie dzięcioła zielonego, dzięcioła pstrego, dzięcioła dużego, dzięcioła czarnego, dzięciołka, krętogłowa, pełzacza leśnego, kowalika, mysikrólika, puszczyka i innych[1]. Podszycie rezerwatu uzupełniają leszczyna, jarzębina, kruszyna oraz kolumnowe jałowce. W warstwie runa leśnego znaleźć można borówkę czernicę, poziomkę, szczawik zajęczy, kostrzewę owczą, turzycę palczastą, perłówkę zwisłą, gwiazdnicę wielokwiatową, tomkę wonną, rzadziej zawilca, konwalię, fiołka czy konwalijkę dwulistną. Ponadto w rezerwacie rośnie kilka rodzajów mchu: płonnik, merzyk, rokiet, widłoząb[2].
W pobliżu rezerwatu rośnie kilka drzew uznanych za pomniki przyrody[4]. Jeden z nich otrzymał nazwę Krzywulec od sposobu, w jaki rósł jego pień – pod ukosem[5]. Inna nazwa dębu to Krzywielec[6]. W grudniu 2016 drzewo padło pod naporem wiatrów[5].
Sosny rosnące w rezerwacie zostały wprowadzone sztucznie w otoczenie, przez co samoistnie nie odnawiają się. Przewiduje się, że w przyszłości rezerwat stanie się lasem z dominacją dębów oraz grabów[5].
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b c d e Rezerwaty przyrody. Nadleśnictwo Pułtusk – Lasy Państwowe, 2014-01-31. [dostęp 2018-06-08].
- ↑ a b Lech Chybowski i inni red., Gmina Zatory: Mazowsze z kurpiowską duszą, Wydanie 2, Gminy Polski - Małe Ojczyzny, Zatory] ; [Pułtusk: Aga Press Agencja Wydawniczo-Reklamowa Wydawnictwo Aleksander, 2019, s. 96, ISBN 978-83-64273-67-4 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Rezerwat przyrody Wielgolas. [w:] Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2018-06-08].
- ↑ a b Grzegorz Hubert Gerek, Anna Jakim-Morawska, Lech Chybowski, Nadleśnictwo Pułtusk: ludzie, historia, przyroda = The Pułtusk Forest Service Inspectorate: people, history and natural sights = Oberförsterei Pułtusk: Menschen, Geschichte, Natur, Pułtusk: Aga Press Agencja Wydawniczo-Reklamowa, Wydawnictwo Aleksander, 2015, s. 122, ISBN 978-83-64273-35-3 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ a b c d Gmina Zatory: praktyczny przewodnik po gminie Zatory w powiecie pułtuskim: przewodnik subiektywny, Pułtusk: Wydawnictwo Aleksander, 2018, s. 22, ISBN 978-83-64273-55-1 [dostęp 2025-10-12].
- ↑ Lechosław Herz, Lechosław Herz, Puszcze Kamieniecka i Biała: przewodnik krajoznawczy w formie opowieści napisany, a po magicznych i egzotycznych miejscach znanych i nieznanych prowadzący, Przewodnik dla Dociekliwych, Pruszków: Oficyna Wydawnicza "Rewasz", 2005, s. 254-255, ISBN 978-83-89188-35-9 [dostęp 2025-10-12].