Rzyki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania


Artykuł 49°48'23"N 19°23'57"E
- błąd 39 m
WD 49°49'N, 19°23'E, 49°50'N, 19°21'E
- błąd 2330 m
Odległość 1703 m
Rzyki
wieś
Ilustracja
Kościół w Rzykach
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat wadowicki
Gmina Andrychów
Liczba ludności (2017) 3180[1]
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-125[2]
Tablice rejestracyjne KWA
SIMC 0045333
Położenie na mapie gminy Andrychów
Mapa konturowa gminy Andrychów, plisko centrum po prawej na dole znajduje się punkt z opisem „Rzyki”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Rzyki”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Rzyki”
Położenie na mapie powiatu wadowickiego
Mapa konturowa powiatu wadowickiego, na dole po lewej znajduje się punkt z opisem „Rzyki”
Ziemia49°48′23″N 19°23′57″E/49,806389 19,399167
Strona internetowa

Rzykiwieś w Polsce, położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, w gminie Andrychów[3][4].

W latach 1975–1998 wieś położona była w województwie bielskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Pola i zabudowania miejscowości Rzyki znajdują się w dolinie potoku Rzyczanka, oraz na stokach wznoszących się nad nią gór Beskidu Małego. Od południa jest to północno-wschodni grzbiet Potrójnej (Czarnego Gronia) i Pasmo Łamanej Skały, od wschodu odchodzący od Gronia Jana Pawła II jego boczny, północno-zachodni grzbiet[5]. Komunikację zapewnia MZK, PKS oraz busy.

Pochodzenie nazwy[edytuj | edytuj kod]

Nazwa wsi pochodzi od licznie spływających potoków. Pierwotnie Rzyki określano jako Nową Wieś. Później pojawiły się: Rzeczki, Rzyczki. Po osadnikach wołoskich pozostały ślady w postaci nazw przysiółków np. Praciaki (od słowa proc – człowiek zajmujący się hodowlą świń[6]).

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Rzyki[3][4]
przysiółki Czarny Groń, Hatale, Hatalówka, Młockówka, Potrójna, Praciaki, Pracica, Równice, Sordylówka
części wsi Biczaki, Burowie, Butory, Frysie, Haczki, Jagódki, Kiszczaki, Kopry, Krzysie, Kubiki, Mikołajki, Młocki Dolne. Młocki Górne, Młynarczyki, Moskwiki, Mydlarze, Sabudy, Służyny, Sobale, Styły, Szafarze, Szczęśniaki, Ścibory, Tomiczki, Urbanki, Wantoły, Wawrzyny

Historia[edytuj | edytuj kod]

Rzyki powstały mniej więcej w latach 1558-1560[7]. Po raz pierwszy wzmiankowane zostały w 1564 jako Nowa Wieś, w 1569 jako Nowa Wieś Zagorniki a w 1580 jako Rzeczki[8]. Zostały zasiedlone ludnością wołoską na prawie wołoskim. Były siedzibą wojdy dla okolic Beskidu Małego.

Słynęły z wyrobu gontów zwanych regionalnie pascekami. Mieszkańcy zajmowali się również tkactwem i wyrobem szkła. W XVIII w. na stokach Turonia (863 m) funkcjonowała niewielka huta szkła. W 1789 r. powołano tutaj sąd kupiecki, który rozpatrywał sprawy osadników klucza zatorskiego.

Według danych z 31 grudnia 2014 roku miejscowość miała 3171 mieszkańców. Na terenie wsi działalność duszpasterską prowadzi Kościół Rzymskokatolicki (parafia św. Jakuba).

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Remiza OSP
Kuźnia i tablica upamiętniająca Jana Pawła II

Sport[edytuj | edytuj kod]

W Rzykach istnieje futbolowy Ludowy Klub Sportowy Leskowiec Rzyki który został założony w 1957 roku[9]. Największym sukcesem klubu jest dwukrotny awans do ligi okręgowej[10].

Turystyka[edytuj | edytuj kod]

Rzyki leżą u podnóża Leskowca. Przez wieś przebiegają szlaki turystyczne:

szlak turystyczny czarny – z Rzyk na przełęcz pomiędzy Leskowcem a Groniem Jana Pawła II.
szlak turystyczny czarny – z Inwałdu do Rzyk.

We wsi znajduje się Całoroczny Ośrodek Wypoczynkowy „Czarny Groń” (z rozbudowaną bazą noclegową i wypoczynkową), SKI-Centrum Pracica (stoki narciarskie z niezbędną infrastrukturą) oraz kilka gospodarstw agroturystycznych.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Coraz mniej mieszkańców w gminie Andrychów. Mamy dokładne dane - mamNewsa.pl, www.mamnewsa.pl [dostęp 2018-03-29].
  2. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1130 [dostęp 2020-12-22] [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  3. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  4. a b GUS. Rejestr TERYT
  5. Radosław Truś: Beskid Mały. Przewodnik. Pruszków: Oficyna Wydawnicza „Rewasz”, 2008. ISBN 978-83-89188-77-9.
  6. Jan Zieliński: Do źródeł Wieprzówki. Andrychów: Polska Fundacja Ochrony Przyrody "PRONATURA" w Krakowie, 2003
  7. Artur Oboza. 450 lecie lokacji Rzyk na prawie wołoskim. „Wadoviana: przegląd historyczno-kulturalny”. 12, s. 79, 2009. 
  8. A. Oboza, 450 lecie..., 2009, s. 78
  9. Informacje podstawowe - LKS Leskowiec Rzyki, lksleskowiec.futbolowo.pl [dostęp 2020-03-13].
  10. Liga okręgowa 2001/2002, grupa: Wadowice, www.90minut.pl [dostęp 2020-03-13].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mapa Beskidu Małego. Polskie Przedsiębiorstwo Wydawnictw Kartograficznych, 1993.
  • Andrzej Matuszczyk: Beskid Mały. Wadowice: Grafikon, 2004. ISBN 83-88744-18-6.
  • Jan Zieliński: Do źródeł Wieprzówki. Andrychów: Polska Fundacja Ochrony Przyrody "PRONATURA" w Krakowie, 2003. ISBN 83-917420-1-6.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]