Siemomysł (książę Polan)
 Siemomysł (Chronica Polonorum) | |
| Książę Polan | |
| Okres |
od ok. 930–950 |
|---|---|
| Poprzednik | |
| Następca | |
| Dane biograficzne | |
| Dynastia | |
| Data urodzenia |
przełom IX i X wieku |
| Data śmierci |
ok. 950–960 |
| Ojciec | |
| Żona |
nieznana (rzekomo Gorka) |
| Dzieci | |
Siemomysł[1] lub Ziemomysł (ur. prawdopodobnie na przełomie IX i X wieku, zm. w latach 950–960[1][2]) – trzeci książę Polan z dynastii Piastów wspomniany w Kronice polskiej Galla Anonima. Wnuk Siemowita, syn Lestka, ojciec Mieszka I.
Historyczność Siemomysła, jak i pozostałych przodków Mieszka I, znanych jedynie z relacji Anonima zwanego Gallem, budzi dyskusje w literaturze przedmiotu; obecnie większość badaczy uznaje go za postać rzeczywiście istniejącą.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]
Starsza literatura określała go mianem Ziemomysł. Obecnie przyjmuje się, że ojciec Mieszka I poprawnie winien być zwany Siemomysłem. Ta ostatnia forma jednak długo była uważana za błędną ze względu na autorytet Oswalda Balzera, który określił władcę Polan w swojej Genealogii Piastów mianem Ziemomysł.
Wobec niemożliwości potwierdzenia jego istnienia w innych źródłach jest uważany za postać, której istnienie nie jest jednoznacznie udowodnione. Panował hipotetycznie od ok. 930 roku (niektórzy badacze[kto?] sugerują, że panowanie Siemomysła było dość krótkie i rozpoczęło się około 950 roku). Przypuszcza się, że zjednoczył najprawdopodobniej ziemie Polan, Goplan i Mazowszan, chociaż nie można wykluczyć, że uczynił to już jego ojciec. Według hipotezy Henryka Łowmiańskiego w 954 roku wsparł powstanie plemienia Wkrzan przeciwko Niemcom[3]. Nie jest znane miejsce jego pochówku.
Małżeństwo i potomstwo
[edytuj | edytuj kod]Żona (żony) Siemomysła nie jest znana. Pojawił się domysł, że mogła być córką Włodzisława, księcia Lędzian żyjącego w 944 roku[4]. Tego domysłu z braku źródeł nie można zweryfikować.
Według późnych i niepewnych źródeł żona Siemomysła nosiła imię Gorka (pogląd ten obalił w 1895 roku Oswald Balzer). Natomiast poznański historyk Rafał T. Prinke uważa, że mogła ona nosić imię Świętosława[5].
Potomkami Siemomysła byli:
- Mieszko I (ur. ok. 935, zm. 25 maja 992) – książę Polan ok. 960(?)–992,
- NN, syn (ur. ?, zm. ?) – zginął w 964 lub 965 (wg starszej literatury w 963[6]). Dopuszcza się możliwość, że mógł być on również starszym, przyrodnim bratem Mieszka I, nieznane jest miejsce jego pochówku[7],
- Czcibor (ur. ?, zm. po 24 czerwca 972).
Przypuszcza się również, że córką Siemomysła mogła być żona nieznanego bliżej księcia pomorskiego[8]. Hipoteza ta jest oparta m.in. na fakcie, że imię Siemomysł nosił książę pomorski wzmiankowany w źródłach w 1046 roku. Zdaniem jednak części badaczy to córka Mieszka I, a nie Siemomysła poślubiła księcia pomorskiego[9][10]. Istnieje również hipoteza uważająca książąt pomorskich za boczną linię Piastów, wywodzącą się od Świętopełka, syna Mieszka I, która stawia pod znakiem zapytania istnienie tej osoby[11].
Oswald Balzer w Genealogii Piastów przypisywał niesłusznie Siemomysłowi syna Prokuja (w ogóle nie należał do dynastii Piastów) oraz córkę Adelajdę (Białą Kneginię), będącą postacią fikcyjną[12].
Hipotetyczna genealogia
[edytuj | edytuj kod]| Siemowit ur. ? zm. ? |
NN ur. ? zm. ? |
NN ur. ? zm. ? |
NN ur. ? zm. ? | ||||||||||
| Lestek ur. ? zm. w okr. 930–940 (?) |
NN ur. ? zm. ? |
||||||||||||
| 1 kilka żon poganek |
Siemomysł (ur. w okr. IX/X w. zm. w okr. 950–960) |
2 NN (Gorka?) ur. ? zm. ? OO ? |
|||||||
| 1,2 | 1,2 | 1,2 | 1,2 | ||||||
| Mieszko I ur. w okr. 922–945 zm. 25 V 992 |
NN, syn ur. ? zm. 964 lub 965 |
Czcibor ur. ? zm. po 24 VI 972 |
NN, córka? (alternatywnie córka Mieszka I) ur. ? zm. ? |
||||||
Pomniki
[edytuj | edytuj kod]Siemomysła upamiętnia renesansowa płaskorzeźba umieszczona w portalu bramy wjazdowej Zamku Piastów Śląskich w Brzegu.
Zobacz też
[edytuj | edytuj kod]- Imię Siemomysł
- Siemowit (książę Polan)
- Historia Polski (do 1138)
- Władcy Polski
- Legendarni władcy Polski
- Piastowie
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ a b Siemomysł, [w:] Encyklopedia PWN [online], Wydawnictwo Naukowe PWN [dostęp 2022-02-03].
- ↑ Kazimierz Jasiński, Siemomysł (pocz. X 2.-ok. 960), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, 1996–1997, s. 58–59.
- ↑ Łowmiański 1973 ↓, s. 512–513.
- ↑ Powierski 1984 ↓, s. 43.
- ↑ Rafał T. Prinke, Świętosława, Sygryda, Gunhilda. Tożsamość córki Mieszka I i jej skandynawskie związki, „Roczniki Historyczne”, 70, 2004, s. 81–110 [dostęp 2025-04-10].
- ↑ Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Kraków: Akademia Umiejętności, 1895 [dostęp 2025-04-10].
- ↑ Jasiński 2004 ↓, s. 70.
- ↑ Łowmiański 1973 ↓, s. 418, przyp. 1348.
- ↑ Gerard Labuda, Mieszko I (zm. 992), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, 1976, s. 31–33.
- ↑ Labuda 1981 ↓, s. 124.
- ↑ Rymar 1986 ↓, s. 337.
- ↑ Jasiński 2004 ↓, s. 71–72.
Bibliografia
[edytuj | edytuj kod]- Oswald Balzer, Genealogia Piastów, Kraków: Akademia Umiejętności, 1895 [dostęp 2025-04-10].
- Karol Buczek, Zagadnienie wiarygodności dwu relacji o początkowych dziejach państwa polskiego, [w:] Prace z dziejów Polski feudalnej ofiarowane Romanowi Grodeckiemu w 70 rocznicę urodzin, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1960.
- Aleksander Gieysztor, Siemomysł książę polański, [w:] Słownik starożytności słowiańskich, t. 5, 1975.
- Kazimierz Jasiński, Rodowód pierwszych Piastów, wyd. 2, Poznań: Wydawnictwo Poznańskiego Towarzystwa Przyjaciół Nauk, 2004, ISBN 83-7063-409-5.
- Kazimierz Jasiński, Siemomysł (pocz. X 2.-ok. 960), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXXVII, 1996–1997, s. 58–59.
- Feliks Koneczny, Dzieje Polski za Piastów, Kraków: Księgarnia Spóki Wydawniczej Polskiej, 1902 [dostęp 2025-04-10].
- Gerard Labuda, Mieszko I (zm. 992), [w:] Polski Słownik Biograficzny, t. XXI, 1976, s. 31–33.
- Gerard Labuda, Siemomysł, [w:] Ludzie pomorskiego średniowiecza. Szkice biograficzne, Gdańsk, Wrocław: Gdańsk: Gdańskie Towarzystwo Naukowe; Wrocław: Zakład Narodowy im. Ossolińskich, 1981 (seria popularnonaukowa „Pomorze Gdańskie”, nr 13), ISBN 978-83-04-00765-9, ISSN 0072-0429.
- Henryk Łowmiański, Dynastia Piastów we wczesnym średniowieczu, [w:] Kazimierz Tymieniecki (red.), Początki państwa polskiego. Księga tysiąclecia, t. 1, Poznań 1962.
- Henryk Łowmiański, Początki Polski. Z dziejów Słowian w I tysiącleciu n. e., t. 5, Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1973 [dostęp 2025-04-10].
- Jan Powierski, O pochodzeniu imienia Władysław w dynastii piastowskiej. Przyczynek do stosunków polsko-ruskich w X-XII w., „Zeszyty Naukowe Wydziału Humanistycznego. Historia”, 14, Uniwersytet Gdański, 1984, s. 37–47, ISSN 0137-5814.
- Edward Rymar, Dagome Iudex jako organiczna część decyzji Mieszka I, w sprawie podziału Polski na dzielnice. Reanimacja hipotezy o piastowskim rodowodzie dynastii pomorskiej, „Materiały Zachodniopomorskie”, 32, 1986, s. 293–350, ISSN 0076-5236.
- Zygmunt Wojciechowski, Polska nad Wisłą i Odrą w X wieku. Studium nad genezą państwa Piastów i jego cywilizacji, Katowice: Wydawnictwa Instytutu Śląskiego, s. 34.
- seria „Wielka historia Polski”, tom 2, [w:] Jerzy Wyrozumski, Dzieje Polski piastowskiej (VIII w. – 1370), Fogra, 1999, ISBN 978-83-60657-05-8.