Sima Guang

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Spacer.gif To jest biografia osoby noszącej chińskie nazwisko Sima.
Sima Guang
Sima Guang
Nazwisko chińskie
Pismo uproszczone 司马光
Pismo tradycyjne 司馬光
Hanyu pinyin Sīmǎ Guāng
Wade-Giles Ssu-ma Kuang
Wymowa (IPA) [sɨ́.mà kwáŋ]

Sima Guang (ur. 1019 w dzisiejszym Yuncheng, prow. Shanxi, zm. 1086) – chiński polityk, kanclerz i uczony z czasów dynastii Song, jeden z najwybitniejszych historyków Chin klasycznych.

Pochodził z zamożnej rodziny; wyróżnił się wcześnie, w wieku zaledwie 20 lat osiągnął w egzaminach cesarskich najwyższy stopień jìnshì (進士); następnie piastował wiele lat stanowiska urzędnicze, m.in. w Akademii Hanlin.

Prace historyczne[edytuj | edytuj kod]

W 1064, Sima Guang zaprezentował cesarzowi Yingzongowi pięciotomową chronologię historii chińskiej od 403 r. p.n.e. (gdy nastąpił podział państwa Jin z czasów Królestw Walczących, co w efekcie doprowadziło do powstania państwa Qin) do 959 r. n.e. (koniec epoki Dziesięciu Królestw i początek dynastii Song), zatytułowaną Liniantu (歷年圖 „Tabela Kolejnych Lat”). Dwa lata później przedstawił ośmiotomową kronikę Chin od 403 r. p.n.e. do upadku dynastii Qin w 207 r. p.n.e., zatytułowaną Tongzhi (通志; „Kompletne Zapiski”). Cesarz wydał polecenie stworzenia pełnej historii Chin, zezwalając mu na pełny dostęp do archiwów państwowych i przydzielając zespół doświadczonych historyków do pomocy. Pracę kontynuowano za panowania następnego cesarza Shenzonga, który także wspierał projekt, zmieniając nawet jego nazwę na Zizhi Tongjian (Wszechstronne zwierciadło mające dopomóc w rządzeniu; „zwierciadło” w tym kontekście oznacza dzieło służące do jako wskazówka – w którym rządzący mogą się „przejrzeć” i porównać swe dokonania z dziełami poprzedników). Cesarz kontynuował wspieranie prac aż do ich ukończenia w 1084.

Poparcie cesarza dla prac historycznych Sima Guanga jest tym bardziej godne uwagi, że sam autor wycofał się w z życia dworskiego w 1070, w proteście przeciwko reformom premiera Wang Anshi. Sima Guang, przywódca (wraz z Su Dongpo, Shen Kuo i Ouyang Xiu) konserwatywnej opozycji konfucjańskiej, wystosował do tronu całą serię krytycznych memoriałów, a ponieważ nie przyniosły efektu, zrezygnował ze swych stanowisk oficjalnych. Od 1071 piastował ceremonialną funkcję w Luoyangu, dzięki czemu miał czas i środki na pracę historyczną.

Słowniki[edytuj | edytuj kod]

Sima Guang był także leksykografem, prawdopodobnym redaktorem słownika rymów Jiyun; na podstawie starożytnego słownika Shuowen Jiezi skompilował wydany w 1066 wielki słownik Leipian (類篇; „Skatalogowane Rozdziały”), zawierający 31 319 znaków pisma chińskiego, wiele powstałych w czasach Tang i Song, posegregowanych według 544 kluczy.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Rafe de Crespigny: Universal Histories. W: Donald D. Leslie, Colin Mackerras, Guangwu Wang: Essays on the Sources for Chinese History. Columbia: University of South Carolina Press, 1973, s. 64–70.
  • Xiao-bin Ji: Politics and Conservatism in Northern Song China: The Career and Thought of Sima Guang (1019-1086). Columbia: Chinese University Press, 2005. ISBN 962-996-183-0.
  • Edwin G. Pulleyblank: Chinese Historical Criticism: Liu Chih-chi and Ssu-ma Kuang. W: William G. Beasley, Edwin G. Pulleyblank: Historians of China and Japan. Oxford: Oxford University Press, 1961, s. 135–166.

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]