Socjonika

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Socjonika (słowo powstałe z połączenia ang. societyspołeczeństwo i bionicsbionika) – teoria międzyludzkich stosunków psychologicznych, rozumianych jako wymiana informacji i działań.

U jej podstaw leży przede wszystkim model funkcjonowania psychiki (zwany modelem A od nazwiska litewskiej socjolog Aušry Augustinavičiūtė – twórczyni socjoniki). Socjoniczna koncepcja działania psychiki to połączenie koncepcji przedstawionych w Typach psychologicznych Carla Gustava Junga, freudowskiej teorii świadomości, przedświadomości i nieświadomości, oraz hipotezy metabolizmu energetyczno-informacyjnego Antoniego Kępińskiego[1]. Z przyjętego modelu psychiki wynika socjoniczna klasyfikacja typów psychologicznych oraz teoria relacji między nimi[2]. Teoria powstała w latach 70. XX wieku.

Kluczowym pojęciem socjoniki jest typ informacyjnego metabolizmu (socjotyp). Jest to o sposób wymiany informacji pomiędzy człowiekiem i jego otoczeniem. Jest on niezmienny, uwarunkowany genetycznie. Charakteryzuje się on specyficznym układem 8 funkcji psychicznych wzorowanych na Jungowskich, jednak zmienionych przez Augustinavičiūtė. Nazewnictwo podstawowych dychotomii jest podobne jak u Junga – wyróżnia się więc opozycje:

  • ekstratyczno-introtyczną[a]
  • intuicyjno-sensoryczną
  • logiczno-etyczną
  • racjonalistyczno-irracjonalistyczną

W 1991 założono w Kijowie Międzynarodowy Instytut Socjoniki[3].

Model A[edytuj]

Elementy informacyjne[edytuj]

Aušra Augustinavičiūtė stworzyła model opierający się na 8 elementach informacyjnych (nazwany na cześć twórczyni modelem A). Najczęściej oznacza się je przy pomocy symboli graficznych lub dwuliterowych skrótów. Wyróżniamy następujące elementy:

  • Socionics symbol Ne.svg Neintuicja ekstratyczna (intuicja możliwości)
  • Socionics symbol Ni.svg Niintuicja introtyczna (intuicja czasu)
  • Socionics symbol Se.svg Sesensoryka ekstratyczna (silna wola)
  • Socionics symbol Si.svg Sisensoryka introtyczna (sensoryka odczuć)
  • Socionics symbol Te.svg Telogika ekstratyczna (logika biznesowa)
  • Socionics symbol Ti.svg Tilogika introtyczna (logika relacji)
  • Socionics symbol Fe.svg Feetyka ekstratyczna (etyka emocji)
  • Socionics symbol Fi.svg Fietyka introtyczna (etyka relacji)

Element informacyjny jest podstawową jednostką funkcjonalną procesu metabolizmu informacyjnego.

Funkcje[edytuj]

Każdy element spełnia pewną funkcję (rolę) w procesie przemiany informacji, odmienną w przypadku każdego socjotypu. Takich funkcji jest 8 i wyróżnione są kolejno:

  1. Funkcja programowa – najsilniejsza z funkcji. Jest to pryzmat przez który patrzy się na rzeczywistość. Przez funkcję programową odbierane są informacje z otoczenia.
  2. Funkcja kreatywna – przetwarza, uzupełnia i wzbogaca informacje z funkcji programowej.
  3. Funkcja roli – stanowi dobre narzędzie w kontaktach międzyludzkich, ale na krótki czas. Rozwijana jest do tego stopnia, by w uproszczony sposób, na miarę potrzeb, wykonywać swoje zadania.
  4. Funkcja czuła, PoLR (ang.: Point or Place of Least Resistance) – najsłabsza z funkcji. Informacje przez nią przetworzone są niepewne. Uwagi dotyczące tej funkcji są odbierane jako drażniące.
  5. Funkcja sugestywna – przez funkcję sugestywną informacje są podświadomie wyszukiwane i odbierane z otoczenia, a jeśli to niemożliwe, jest to negatywnie odczuwane.
  6. Funkcja aktywacyjna – informacje odbierane przy pomocy tej funkcji bywają niezrozumiałe, ale są uważane za interesujące.
  7. Funkcja ignorująca – odruchowo operuje informacjami z funkcji programowej i je uzupełnia.
  8. Funkcja demonstracyjna – odruchowo operuje informacjami z funkcji kreatywnej i uzupełnia je o odniesienia w swojej dziedzinie.


1 2
4 3
6 5
7 8

Funkcje są przedstawiane schematycznie jako układ pól ponumerowanych w charakterystyczny sposób (jak po prawej). Taka numeracja wyznacza kierunek przepływu informacji, który odbywa się w dwóch kręgach. Wyróżnia się:

  • Krąg mentalny – funkcje 1, 2, 3, 4
  • Krąg witalny – funkcje 5, 6, 7, 8

W takim układzie istnieją też układy dwóch funkcji nazywane blokami. Są to (oznaczone kolorami):

     Blok ego – funkcje silne i cenione

     Blok super-ego – funkcje słabe i niecenione

     Blok super-id – funkcje słabe i cenione

     Blok id – funkcje silne i niecenione


Socjotypy[edytuj]

Skrót Pełna nazwa typu Skrót
4-literowy
Inna
nazwa typu
Alias typu
ILE intuicyjno-logiczny ekstrawertyk ENTp Wynalazca Don Kichot typ ekstratyczny, intuicyjny, logiczny, irracjonalny
SEI sensoryczno-etyczny introwertyk ISFp Mediator Dumas typ introtyczny, sensoryczny, etyczny, irracjonalny
ESE etyczno-sensoryczny ekstrawertyk ESFj Entuzjasta Hugo typ ekstratyczny, sensoryczny, etyczny, racjonalny
LII logiczno-intuicyjny introwertyk INTj Analityk Robespierre typ introtyczny, intuicyjny, logiczny, racjonalny
SLE sensoryczno-logiczny ekstrawertyk ESTp Dowódca Żukow typ ekstratyczny, sensoryczny, logiczny, irracjonalny
IEI intuicyjno-logiczny introwertyk INFp Liryk Jesienin/Bradbury typ introtyczny, intuicyjny, etyczny, irracjonalny
EIE etyczno-intuicyjny ekstrawertyk ENFj Mentor Hamlet typ introtyczny, sensoryczny, logiczny, racjonalny
LSI logiczno-sensoryczny introwertyk ISTj Inspektor Gorki typ ekstratyczny, intuicyjny, etyczny, racjonalny
SEE sensoryczno-etyczny ekstrawertyk ESFp Polityk Napoleon/Cezar typ ekstratyczny, intuicyjny, logiczny, racjonalny
ILI intuicyjno-logiczny introwertyk INTp Krytyk Balzac typ introtyczny, sensoryczny, etyczny, racjonalny
LIE logiczno-intuicyjny ekstrawertyk ENTj Przedsiębiorca London typ introtyczny, intuicyjny, logiczny, irracjonalny
ESI etyczno-senoryczny introwertyk ISFj Obrońca Dreiser typ ekstratyczny, sensoryczny, etyczny, irracjonalny
IEE intuicyjno-etyczny ekstrawertyk ENFp Psycholog Huxley/Sawyer typ ekstratyczny, intuicyjny, etyczny, irracjonalny
SLI sensoryczno-logiczny introwertyk ISTp Rzemieślnik Gabin typ introtyczny, sensoryczny, logiczny, irracjonalny
LSE logiczno-sensoryczny ekstrawertyk ESTj Dyrektor Stirlitz/Holmes typ ekstratyczny, sensoryczny, logiczny, racjonalny
EII etyczno-intuicyjny introwertyk INFj Humanista Dostojewski typ introtyczny, intuicyjny, etyczny, racjonalny

Rozmieszczenie elementów[edytuj]

Po odpowiednim rozmieszczeniu symboli elementów w takich polach można otrzymać model A socjotypu. Typów powstałych przez dobór ośmiu funkcji jest 16.

ILE
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Te.svg
SEI
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Fi.svg
ESE
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Se.svg
LII
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Ni.svg
EIE
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Ne.svg
LSI
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Si.svg
SLE
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Te.svg
IEI
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Fi.svg
SEE
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Fe.svg
ILI
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Ti.svg
LIE
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Ne.svg
ESI
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Si.svg
LSE
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Fe.svg
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Se.svg
EII
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Ti.svg
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Ni.svg
IEE
Socionics symbol Ne.svg Socionics symbol Fi.svg
Socionics symbol Ti.svg Socionics symbol Se.svg
Socionics symbol Te.svg Socionics symbol Si.svg
Socionics symbol Ni.svg Socionics symbol Fe.svg
SLI
Socionics symbol Si.svg Socionics symbol Te.svg
Socionics symbol Fe.svg Socionics symbol Ni.svg
Socionics symbol Fi.svg Socionics symbol Ne.svg
Socionics symbol Se.svg Socionics symbol Ti.svg

Kwadry[edytuj]

Socjotypy należą do kwadr. Jest ich cztery i do każdej należą 4 typy. Są to:

Kwadra Alfa

ENTp (ILE), ISFp (SEI), ESFj (ESE), INTj (LII)

Kwadra Beta

ESTp (SLE), INFp (IEI), ISTj (LSI), ENFj (EIE)

Kwadra Gamma

ENTj (LIE), ISFj (ESI), INTp (ILI), ESFp (SEE)

Kwadra Delta

ENFp (IEE), ISTp (SLI), ESTj (LSE), INFj (EII)

Kwadry Alfa i Gamma oraz Beta i Delta są dla siebie przeciwne, co odzwierciedla się często w postaci słabych relacji pomiędzy typami z tych kwadr.

Uwagi

  1. Zobacz też: ekstrawersja i introwersja

Przypisy

  1. Fink G. and Mayrhofer W . Cross-cultural competence and management
  2. Blutner R., Hochnadel E.. Two qubits for C.G. Jung’s theory of personality. . 11 (3), 2010. 
  3. The International Institute of Socionics (ang.). [dostęp 2015-08-28].

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]