Hekla: Różnice pomiędzy wersjami

Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Usunięte 208 bajtów ,  13 lat temu
m
drobne merytoryczne, drobne redakcyjne
(drobne techniczne)
m (drobne merytoryczne, drobne redakcyjne)
|}}
 
'''Hekla''' ([[język islandzki|isl.]] 'kaptur, czepek') - [[wulkan]] w południowo-zachodniej [[Islandia|Islandii]], położony 115 km na wschód od [[stolica|stolicy]] kraju [[Reykjavík]]u. Najwyższy czynny wulkan wyspy - (1491 m [[n.p.m.]] -), należy też do najbardziej aktywnych.
 
Hekla jest [[stratowulkan]]em, który powstał w rezultacie wylewów o charakterze liniowym z kilku szczelinowych [[krater wulkaniczny|kraterów]], rozsianych na obszarze kilkunastu kilometrów. W czasie [[Erupcja wulkanu|erupcji]] wulkan wyrzuca duże ilości różnych produktów wulkanicznych: [[bomba wulkaniczna|bomby]], [[popiołypopiół wulkanicznewulkaniczny|popioły]], [[gazygaz wulkanicznewulkaniczny|gazy]] oraz [[lawa|lawę]]. Dlatego zalicza się go do wulkanów eksplozywno-[[efuzja (geologia)|efuzywnych]] [[typy wulkanów|typu wezuwiańskiego]]. W jego aktywności obserwuje się pewną periodyczność - wybuchy następują co kilkadziesiąt [[rok|lat]]. Najkrótszy okres między dwoma wybuchami wyniósł 16 lat, najdłuższy - 87 lat. W czasach historycznych odnotowano wybuchy Hekli w latach: [[1104]], [[1158]], [[1206]], [[1222]], [[1300]], [[1341]], [[1389]], ok. [[1440]], [[1510]], [[1597]], [[1636]], [[1693]], [[1766]], [[1845]], [[1878]], [[1947]]-[[1948|48]], [[1970]] i [[2000]]. Ważniejsze erupcje w czasach przedhistorycznych to: 6600 [[Before Present|BP]], 4000 BP, 2800 BP oraz ok. 860 r. n.e. Erupcjom towarzyszą najczęściej lekkie [[trzęsienie ziemi|trzęsienia ziemi]] oraz spływy gwałtownie topniejących [[lód|lodów]] tzw. ''[[jökulhlaup]]y'' (w czasie erupcji 1947/48 w jednej fali spłynęło około 3 km³ wody). Hekla produkuje głównie [[dacyt]]y oraz [[andezyt]]y [[bazalt]]owe.
 
Ważniejsze erupcje w czasach przedhistorycznych to: 6600 [[Before Present|BP]], 4000 BP, 2800 BP oraz ok. 860 r. n.e. W czasach historycznych odnotowano wybuchy Hekli w latach: [[1104]], [[1158]], [[1206]], [[1222]], [[1300]], [[1341]], [[1389]], ok. [[1440]], [[1510]], [[1597]], [[1636]], [[1693]], [[1766]], [[1845]], [[1878]], [[1947]]-[[1948|48]], [[1970]] i [[2000]]
 
Erupcjom towarzyszą najczęściej lekkie [[trzęsienie ziemi|trzęsienia ziemi]] oraz spływy gwałtownie topniejących [[lód|lodów]] tzw. ''[[jökulhlaup]]y'' (w czasie erupcji 1947/48 w jednej fali spłynęło około 3 km³ wody). Hekla produkuje głównie [[dacyt]]y oraz [[andezyt]]y [[bazalt]]owe.
 
Wybuchy Hekli zazwyczaj nie przynosiły bezpośrednio strat w ludziach czy gospodarce, jako że jego okolice są słabo zaludnione. Największym problemem jest jednak opad popiołów, które osiadając na roślinach wywoływały straty w [[hodowla zwierząt|hodowlach zwierząt]], które były podstawą islandzkiego [[rolnictwo|rolnictwa]].
 
Hekla często pojawiała się w [[literatura|literaturze]] europejskiej, już od [[średniowiecze|średniowiecza]]. Wielokrotnie pojawiał się motyw Hekli jako "wrót [[piekło|piekieł]]".
 
===Link zewnętrznyLinki zewnętrzne ===
* [http://wwwwww2.norvol.hi.is/htmlpage/geol/heklavolc/heklaintro.htmlies_hekla Charakterystyka wulkanu na stronie Nordyckiego Instytutu Wulkanologicznego]
 
[[Kategoria:Wulkany Islandii]]
{{Wulkany Islandii}}
 
[[Kategoria:Wulkany Islandii]]
 
[[af:Hekla]]

Menu nawigacyjne