Stanisław Stabro

Stanisław Bryndza-Stabro

Państwo działania	Polska
Data i miejsce urodzenia	23 sierpnia 1948 Świdnica
profesor nauk humanistycznych
Alma Mater	Uniwersytet Jagielloński
Habilitacja	1997 – historia literatury Uniwersytet Jagielloński
Profesura	2003
Odznaczenia

Stanisław Stabro, właśc. Stanisław Bryndza-Stabro (ur. 23 sierpnia 1948 w Świdnicy) – polski poeta, krytyk literacki, historyk literatury, profesor nauk humanistycznych, wykładowca Uniwersytetu Jagiellońskiego, jeden z założycieli grupy poetyckiej „Teraz”, współtwórca Nowej Fali.

Życiorys

Urodził się w rodzinie Stanisława Bryndzy, stolarza, i Heleny z domu Sitarz, urzędniczki. Dzieciństwo spędził w Makowie Podhalańskim. Do Liceum Ogólnokształcącego uczęszczał w Suchej Beskidzkiej, maturę zdał w 1966. Studiował polonistykę na Uniwersytecie Jagiellońskim. W 1972 uzyskał magisterium i został asystentem w Instytucie Filologii Polskiej UJ. W 1977 obronił na UJ rozprawę doktorską pt. Liryka Krzysztofa Baczyńskiego na tle tradycji (promotor prof. Marian Stępień) i objął stanowisko adiunkta w Instytucie Filologii Polskiej. W 1997 habilitował się na UJ na podstawie tomu rozpraw pt. Poezja i historia. Od Żagarów do Nowej Fali. W 2003 otrzymał tytuł naukowy profesora.

Jako poeta debiutował w 1967 wierszem pt. Paleta Van Gogha, w „Dzienniku Polskim” nr 48 (podpisany Stanisław Zbigniew Bryndza), a jako krytyk literacki szkicem pt. Bariery w piśmie „Radar” nr 5 (podpisany Stanisław Bryndza). W latach 1968–1972 był członkiem grupy poetyckiej „Teraz” działającej przy Klubie Studenckim Pod Jaszczurami w Krakowie. W latach 1974–1983 był redaktorem działu kulturalnego pisma „Magazyn Kulturalny”, w latach 1978–1980 współredagował dział krytyczno-literacki dwutygodnika „Student” oraz należał do jego kolegium redakcyjnego. Wiersze, artykuły publikował m.in. w czasopismach „Student” (1969–1973), „Życie Literackie” (1969–1973), „Odra” (1970–1973, 1977–1985, 1988, 1991, 1993, 2000), „Poezja” (1970–1978), „Kultura” (1970–1974, 1976–1981), „Współczesność” (1970–1971), „Literatura” (1973, 1976–1980), „Twórczość” (1977–1991), „Kierunki” (1972–1981), „Dekada Literacka” (1991–1994, 2000). Współpracował z działającą w drugim obiegu „Kulturą Niezależną”. Jego poezja tłumaczona była na kilka języków. W 1975 został członkiem Związku Literatów Polskich; w latach 1977–1979 był opiekunem Koła Młodych Oddziału Krakowskiego ZLP, w 1989 został członkiem Stowarzyszenia Pisarzy Polskich. W 1976, bezpośrednio przed wydarzeniami radomskimi, jako „element politycznie niepewny” powołany do służby wojskowej (w ramach ogólnopolskiej akcji – oficjalnie jako rezerwista) i w ten sposób internowany przez półtora miesiąca w lasach pod Hrubieszowem. W 1978 tom poezji „Ten wiersz, który na imię ma Polska” zdecydował się wydać w drugim obiegu, z którym od tego momentu regularnie współpracował – aż do upadku komunizmu. Laureat wielu nagród poetyckich – za tomiki i poszczególne wiersze. W wolnej Polsce wielokrotnie odznaczony za dokonania poetyckie i zawodowe.

W 2016, w związku z donosem do prokuratury przez grupę prawicowych działaczy politycznych na Bronisława Maja i Jerzego Zonia za obrazę uczuć religijnych, po prezentacji w październiku 2015, spektaklu Neomonachomachia przez Teatr KTO, Stabro zadedykował Bronisławowi Majowi wiersz Mówią, że ciebie już nie ma, będący deklaracją woli walki o silną wspólnotę europejską w obliczu kryzysu.

Życie prywatne

Ma córkę Agnieszkę Stabro (ur. 1987), poetkę, pisarkę, eseistkę, autorkę powieści biograficznych.

Twórczość

Tomy poetyckie

• 1973: Requiem
• 1974: Dzień Twojego narodzenia
• 1978: Ten wiersz, który na imię ma Polska (wydane w drugim obiegu)
• 1978: Na inne głosy rozpiszą nasz głos
• 1981: Pożegnanie księcia
• 1984: Dzieci Leonarda Cohena
• 1989: Korozja. Wiersze z lat 1982–1984
• 1989: Wiersze wybrane
• 1989: Wybór wierszy
• 1996: Życie do wynajęcia
• 2008: Oko thery

Prace literaturoznawcze (wybór)

• 1985: Legenda i twórczość Marka Hłaski (w serii „Nauka dla wszystkich”)
• 1989: „Poeta odrzucony”
• 1991: Chwila bez imienia
• 1995: Poezja i historia: od Żagarów do Nowej Fali
• 2002: Literatura polska 1944–2000 w zarysie
• 2002: Od Emila Zegadłowicza do Andrzeja Bobkowskiego. O prozie polskiej XX wieku
• 2012: Klasycy i nie tylko... Studia o poezji XX wieku

Odznaczenia

• Złoty Krzyż Zasługi (2000)
• Medal Komisji Edukacji Narodowej (2003)
• Srebrny Medal „Zasłużony Kulturze Gloria Artis” (2015)
• Medal „Dziękujemy za wolność” przyznany przez Stowarzyszenie „Sieć Solidarności”

Źródło:.

Nagrody

• Nagroda w międzyszkolnym konkursie poetyckim Czerwonej Tarczy (1966)
• III nagroda Ogólnopolskiego Turnieju Poezji Społecznie Zaangażowanej o nagrodę „Czerwonej Róży” (1971)
• Nagroda „Peleryny”, przyznana przez Klub Studentów Wybrzeża „Żak” w Gdańsku za najlepszy książkowy debiut poetycki - tom poezji Requiem (1973)
• Nagroda Ogólnopolskiego Seminarium Literackiego „Debiuty Poetyckie 73” - tom poezji Requiem (1973)
• Nagroda w dziale krytyki literackiej, przyznana przez Koło Naukowe Polonistów przy Instytucie Filologii Polskiej Uniwersytetu Wrocławskiego i Uczelniany Klub „Indeks” (1977)
• Nagroda im. Andrzeja Bursy za tom poezji Na inne głosy rozpiszą nasz głos (1978)
• Nagroda Miasta Krakowa w dziedzinie kultury i sztuki: za wybitne dokonania w zakresie literatury (2009)

Źródło:.

Bibliografia

• Prof. dr hab. Stanisław Bryndza-Stabro. UJ Katedra Historii Literatury Polskiej XX Wieku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2016-11-20].

Linki zewnętrzne

• Stanisław Stabro czyta swoje wiersze na spotkaniu ze studentami UJ. YouTube, 2 marca 2017. [dostęp 2017-03-03].