Stryszów

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Artykuł 49°49'35"N 19°37'51"E
- błąd 39 m
WD 49°50'0"N, 19°37'0"E, 49°49'32.48"N, 19°37'3.47"E
- błąd 39 m
Odległość 1348 m
Stryszów
wieś
Ilustracja
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Powiat wadowicki
Gmina Stryszów
Liczba ludności (31.12.2008) 2101
Strefa numeracyjna 33
Kod pocztowy 34-146[1]
Tablice rejestracyjne KWA
SIMC 0071052
Położenie na mapie gminy Stryszów
Mapa konturowa gminy Stryszów, w centrum znajduje się punkt z opisem „Stryszów”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Stryszów”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, po lewej znajduje się punkt z opisem „Stryszów”
Położenie na mapie powiatu wadowickiego
Mapa konturowa powiatu wadowickiego, na dole nieco na prawo znajduje się punkt z opisem „Stryszów”
Ziemia49°49′35″N 19°37′51″E/49,826389 19,630833
Strona internetowa

Stryszówwieś w Polsce położona w województwie małopolskim, w powiecie wadowickim, siedziba gminy Stryszów[2][3].

W latach 1975–1998 miejscowość położona była w województwie bielskim.

Położenie[edytuj | edytuj kod]

Miejscowość położona jest u stóp góry Chełm w paśmie Beskidu Makowskiego.

Integralne części wsi[edytuj | edytuj kod]

Integralne części wsi Stryszów[2][3]
SIMC Nazwa Rodzaj
0071247 Bugaj przysiółek
0071069 Dół część wsi
0071075 Działy część wsi
0071081 Góra część wsi
0071253 Kamieniec przysiółek
0071098 Kocioł część wsi
0071106 Ligoczyzna część wsi
0071112 Nad Dworem część wsi
0071129 Nad Kółkiem część wsi
0071135 Nad Sadzawką część wsi
0071141 Pawlikówka część wsi
0071158 Podchełm część wsi
0071164 Podgrobel część wsi
0071170 Potoczek część wsi
0071187 Rdzawki część wsi
0071193 Rzeczki część wsi
0071260 Sztuki przysiółek
0071201 Wajdówka część wsi
0071276 Wielkie Pole przysiółek
0071218 Za Browarem część wsi
0071224 Zakarczmie część wsi
0071282 Zalesie przysiółek
0071299 Zalipie przysiółek
0071230 Zarębki część wsi

Historia[edytuj | edytuj kod]

  • 1326 – pierwsza wzmianka o miejscowości.
  • przełom XV i XVI w. – utworzono samodzielną parafię oraz wybudowano drewniany kościół św. Mikołaja.
  • 1739 – pożar we wsi, podczas którego spłonął kościół i częściowo dwór.
  • 1742-1747 - staraniem właściciela wsi Kazimierza Wilkońskiego oraz proboszcza Wojciecha Rzepeckiego powstaje nowa, murowana świątynia w miejscu spalonego kościoła św. Mikołaja[4]
  • 1860 dziedzic Julian Gorczyński przeznaczył 21 złr., 6 sąg drzewa i dom na szkołę i mieszkanie nauczyciela. Proboszcz ks. Andrusikiewicz przyrzekł zakupić potrzebne sprzęty szkolne, a gromady w Stryszowie, Dąbrówce i Zakrzowie zobowiązały się płacić na utrzymanie szkoły 167 złr. i drzewo opałowe zrąbać i zwozić[5].
  • 1915 zmarł w Krakowie właściciel Stryszowa Franciszek Pomian Łubieński; został pochowany w Stryszowie 14 października 1915 roku[6][7].
  • 1917 zmarła żona Franciszka Łubieńskiego Rozalia z Gorczyńskich i została pochowana w Kielcach[8]. Łubieńscy mieli 4 dzieci: Marię Skrochowską, Różę Dobrzańską, Annę i Wojciecha[9].

Zabytki[edytuj | edytuj kod]

Kościół św. Jana Kantego
Kościół św. Jana Kantego z pobliskiej linii kolejowej
  • Dwór z XVI wieku, wzniesiony prawdopodobnie przez właścicieli dóbr – Suskich. Obecnie muzeum, oddział Zamku Królewskiego na Wawelu - Państwowych Zbiorów Sztuki.
  • Kościół parafialny św. Jana Kantego został wybudowany z fundacji właściciela wsi Kazimierza Wikońskiego w 1742 roku na miejscu starszej, drewnianej świątyni pw. św. Mikołaja, która spłonęła w wyniku wielkiego pożaru wsi z 1739 roku[10]. 26.08.1767 do niedawno wybudowanej świątyni przybyły z Krakowa relikwie św. Jana Kantego[11]. W tym samym roku zamieniono też patrona kościoła ze św. Mikołaja na św. Jana. W 1840 roku kościół został powiększony o wieżę i przedłużone zostało jego prezbiterium. Budowla posiada cechy barokowe, klasycystyczne i neogotyckie. Wewnątrz znajdują się 3 ołtarze: główny z wymiennymi obrazami Serca Jezusa, Trójcy Świętej, Chrystusa Ukrzyżowanego i św. Jana Kantego w koronie i dwa boczne (lewy poświęcony MB Pocieszenia i prawy św. Mikołajowi.) Na uwagę zasługuje także płaskorzeźba ze szkoły Wita Stwosza z 1500 roku umieszczona we wnęce po prawej stronie i organy z 1911 roku powstałe staraniem proboszcza Jana Figwera. Na północnej ścianie kościoła znajduje się także XIX-wieczny fresk przedstawiający procesję błagalno-pokutną. Tematyka malowidła odwołuje się do epidemii cholery i tyfusu, które nawiedzały Stryszów i okoliczne wioski w latach 1846-1849. Wystrój świątyni dopełnia kamienna chrzcielnica pochodząca prawdopodobnie ze starego kościoła św. Mikołaja i ambona z figurą św. Stanisława[12].
  • Liczne przydrożne kapliczki stanowiące Szlak Przydrożnej Modlitwy. Do najstarszej z nich należy figura św. Wojciecha na postumencie z 1768 roku. Na uwagę zasługują także dwie kapliczki znajdujące się w centrum wsi: św Rozalii z 1836 i św. Jana Nepomucena z 1814 roku[13].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Oficjalny Spis Pocztowych Numerów Adresowych, Poczta Polska S.A., październik 2013, s. 1212 [zarchiwizowane z adresu 2014-02-22].
  2. a b Rozporządzenie Ministra Administracji i Cyfryzacji z dnia 13 grudnia 2012 r. w sprawie wykazu urzędowych nazw miejscowości i ich części (Dz.U. z 2013 r. poz. 200)
  3. a b Główny Urząd Statystyczny, eteryt.stat.gov.pl [dostęp 2020-10-16].
  4. Julian Zinkow, Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony, 2000.
  5. Czas 1860 nr 43 (22 lutego).
  6. Nekrolog Czas s.1 nr 529 z 11 października 1915.
  7. Wspomnienie pośmiertne Czas 1915 nr 574.
  8. 11 września 1917 roku Czas s. 1 nr 423 z 14 września 1917 roku
  9. Nekrologia Czas 1917 nr 496 s. 3
  10. Julian Zinkow, Wokół Kalwarii Zebrzydowskiej i Lanckorony, 2000.
  11. Katarzyna Słabosz - Palacz, Kalendarz SGB 2016, 2016.
  12. Marcin Leśniakiewicz, Babia Góra i okolice, 2015.
  13. Jan Wacławski, Encyklopedia Stryszowa i Okolic, 2015.