Szczeciowce

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
Szczeciowce
Czarcikęs łąkowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad klad astrowych
Rząd szczeciowce
Nazwa systematyczna
Dipsacales Dumort.
Anal. Fam. Pl. 29 1829
Synonimy

Adoxales Nakai,
Caprifoliales Lindley,
Lonicerales T. Leibe,
Viburnales Dumortier,
Dipsacanae Takhtajan,
Caprifoliopsida Endlicher,
Loniceropsida Brongniart

Szczeciowce (Dipsacales Dumort.) – rząd roślin okrytonasiennych, w systemie Reveala w latach 90. XX wieku zaliczany do klasy Rosopsida, w systemach APG z XXI łączony m.in. z astrowcami i selerowcami we wspólny klad astrowych właściwych (ang. euasterids). Dawniej uważano, że szczeciowce są najbliżej spokrewnione z rzędem dereniowców Cornales[2], które obecnie sytuowane są u podstawy wspólnego pnia kladu astrowych (asterids). Szczeciowce powstały w okresie między 111 a 93 milionami lat temu (niektóre analizy sugerują ich powstanie już 140 milionów lat temu[1]). Istotne zróżnicowanie w obrębie roślin nastąpiło jednak stosunkowo niedawno (10 milionów lat temu), kiedy to wyodrębniły się rodziny kozłkowatych i szczeciowatych[3]. Rośliny tu zaliczane występują głównie na obszarach o klimacie umiarkowanym i śródziemnomorskim na półkuli północnej.

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Drzewa, krzewy i rośliny zielne.
Liście
Naprzeciwległe, u podstawy zwykle zbiegające, na brzegu gruczołowato ząbkowane. Zwykle niepodzielone, rzadziej pierzasto wcinane. Wiązki przewodzące w ogonku liściowym łukowate. Pąki okryte łuskami.
Kwiaty
Niewielkie lub średniej wielkości, zwykle obupłciowe, o symetrii promienistej, rzadziej grzbiecistej. Kielich jest trwały, pozostaje na owocu, korona zrosłopłatkowa 4-5 płatkowa. Pręciki w jednym okółku, w kwiatach grzbiecistych mniej liczne. Słupek jest dolny i złożony z 2-5 owocolistków. Kwiaty zebrane są w kwiatostany usytuowane na krańcach pędów.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Przynależność do rzędu 45 rodzajów grupujących 1090 gatunków jest współcześnie akceptowana w różnych systemach, ujęcia systematyczne różnią się sposobem grupowania rodzajów w rodziny, których wyróżnianych jest od 2 do 7. Odmienny system hierarchizacji zawarty jest w systemieTakhtajana (1997), który wyróżnił trzy rzędy Dipsacales, Adoxales i Viburnales połączone w obrębie nadrzędu Dipsacanae (odpowiadającego rzędowi Dipsacales w ujęciu systemu Reveala i APG III).

Pozycja systematyczna rzędu według APweb (aktualizowany system APG III z 2009)[1]

Wraz z m.in. rzędami ostrokrzewowców Aquifoliales, astrowców Asterales i selerowców Apiales tworzy grupę euasterids II w obrębie kladu astrowych (asterids) należącego do dwuliściennych właściwych (eudicots).


dereniowce Cornales




wrzosowce Ericales





 ?

Oncothecaceae



Metteniusaceae




Garryales



 ?

ogórecznikowate Boraginaceae


 ?

Vahliaceae



goryczkowce Gentianales




jasnotowce Lamiales



psiankowce Solanales








ostrokrzewowce Aquifoliales




astrowce Astrales




żywistkowce Escalloniales




Bruniales




selerowce Apiales




Paracryphiales



szczeciowce Dipsacales











Podział według APweb (aktualizowany System APG III z 2009)[1]
szczeciowce

piżmaczkowate Adoxaceae




dierwillowate Diervillaceae




przewiertniowate Caprifoliaceae




zimoziołowate Linnaeaceae




raźniowate Morinaceae




szczeciowate Dipsacaceae



kozłkowate Valerianaceae








Podział według systemu Reveala (1993–1999)

Rząd szczeciowce należy do gromady okrytonasienne, podgromady Magnoliophytina, klasy Rosopsida, podklasy dereniowe, nadrzędu Dipsacanae[4]

Przypisy

  1. 1,0 1,1 1,2 1,3 P.F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-15].
  2. Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.
  3. Bell, C. D., Donoghue, M. J. 2005. Dating the Dipsacales: Comparing models, genes, and evolutionary implications. American J. Bot. 92: 284-296.
  4. Crescent Bloom: Dipsacales (ang.). The Compleat Botanica. [dostęp 2009-05-26].

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  1. Alicja Szweykowska, Jerzy (red.) Szweykowski: Słownik botaniczny. Warszawa: Wiedza Powszechna, 1993. ISBN 83-214-0140-6.
  2. P. F. Stevens: Angiosperm Phylogeny Website. Version 7 (ang.). 2001–. [dostęp 18 grudnia 2007].