Teatr Kalambur

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
wejście do Art Café "pod Kalamburem"
kamienica przy ul. Kuźniczej 29a, gdzie mieścił się Teatr Kalambur

Ośrodek Teatru Otwartego "Kalambur" we Wrocławiu (Teatr Kalambur) – scena teatralna założona w roku 1957 przez absolwenta fizyki teoretycznej, asystenta na Wydziale Fizyki Uniwersytetu Wrocławskiego Bogusława Litwińca[1] jako teatr studencki.

Teatr utworzony został częściowo w oparciu o zespół, który wcześniej tworzył spektakle teatru "Ponuracy", a później – zarzuciwszy teatr – rozpoczął w 1956 roku wydawanie czasopisma "Poglądy". Litwiniec wraz z polonistą Eugeniuszem Michalukiem zaproponowali im pod koniec 1957 roku wskrzeszenie zespołu teatralnego pod nową nazwą. Michaluk był szefem literackim teatru (on też jest autorem nazwy "Kalambur"[2]), Litwiniec zaś – reżyserem. W 1958 wystawiony został pierwszy spektakl "Konfiskata gwiazd"; teatr nie miał wówczas jeszcze własnej siedziby, sztukę wystawiono w Młodzieżowym Domu Kultury.

Przez kilka lat próby i spektakle odbywały się w różnych miejscach, w tym m.in. od roku 1959 w piwnicach pałacu Schaffgotschów, gdzie mieścił się klub studencki "Pałacyk" (urządzoną tam salkę z 60 miejscami nazwano "Pod Edulem"[3]). Z ważniejszych przedstawień "Kalambura" w początkowym okresie jego istnienia wymienić należy "Po ulicach miasta chodzi moja miłość" (nagrodzone na Krakowskim Festiwalu Kultury) i poemat A. Błoka "Dwunastu", obydwa pokazane podczas pierwszej prezentacji "Kalambura" za granicą, w Grenoble. Inauguracją Sceny Poezji w "Kalamburze", kierowanej przez Włodzimierza Hermana był spektakl "Słowo o Jakubie Szeli"[4]; później scena ta pod kierownictwem Hermana wystawiała m.in. spektakle "Kurt" według M. Grześczaka (w 1962 r.) i "Pugaczow" według S. Jesienina (w 1963 r.).

W 1964 teatr "Kalambur" otworzył własną scenę w budynku przy ul. Kuźniczej 29a, gdzie wcześniej mieścił się klub studencki Akademii Medycznej "Dingo". Ważnym wydarzeniem w życiu teatru była premiera "Szewców" S.I. Witkiewicza wiosną 1965, potem w 1967 wystawiony jedyny raz na zamkniętym pokazie spektakl "Męczeństwo i śmierć Macieja Gyubala Wahazara" (na motywach Witkacego), który natychmiast po pierwszym pokazie został zakazany przez GUKPPiW (cenzurę). W 1969 wystawiono spektakl "W rytmie słońca" oparty na motywach poezji Urszuli Kozioł, który później pokazywany był w wielu krajach (m.in. w USA i w Kanadzie), a także w polskiej telewizji.

Pod koniec roku 1974 Studencki Teatr "Kalambur" zaczął przekształcać się w mający szerszą formułę "Akademicki Ośrodek Teatralny Kalambur", wciąż pozostawał jednak placówką formalnie amatorską. Od 1 stycznia 1979 "Kalambur" otrzymał status teatru zawodowego i przyjął nazwę "Ośrodek Teatru Otwartego Kalambur".

W marcu 1983 zainaugurowano działalność znajdującej się przy teatrze kawiarni "Pod Kalamburem". Przez dwa kolejne lata (1984-1986) budynek teatru był remontowany, a zespół występował gościnnie na innych scenach. W roku 1991 Bogusław Litwiniec przestał pełnić funkcję dyrektora artystycznego "Kalambura" (pozostał jednak kierownikiem Festiwalu Teatru Otwartego, od dwóch dziesięcioleci organizowanego pod auspicjami "Kalambura"); wyreżyserował jednak jeszcze trzy ostatnie spektakle w swoim teatrze: "Żegnaj kruku" w 1991, "Ja trzymam, ty trzymasz, ona spada" w 1992, i "Wymyślanie publiczności" w 1993. W 1994 wskutek nieporozumień pomiędzy wrocławskim samorządem a Zjednoczonymi Przedsiębiorstwami Rozrywkowymi w Warszawie doszło do rozwiązania całego zespołu teatru "Kalambur".

Obecnie przy ul. Kuźniczej 29a mieści się Art Café "pod Kalamburem", miejsce nieformalnych spotkań młodych twórców Wrocławia.

Przypisy

  1. później, w 1966, Litwiniec ukończył studium z teatru i dramaturgii na uniwersytecie w Nancy
  2. zob. też znaczenie słowa "kalambur"
  3. powstał tam także m.in. kabaret "Kalamburek"
  4. Jakub Szela – w 1846 współorganizator rzezi galicyjskiej koło Jasła

Bibliografia[edytuj]