Teodor Rożankowski (grafik)
![]() | |
Imię i nazwisko |
Teodor Stiepanowicz Rożankowski |
---|---|
Data i miejsce urodzenia |
24 grudnia 1891 |
Data i miejsce śmierci |
12 października 1970 |
Narodowość | |
Alma Mater | |
Dziedzina sztuki |
Teodor Stiepanowicz Rożankowski (spotykana jest też pisownia „Różankowski”[1]), właśc. Фёдор Степанович Рожанковский, ps. „Rojan” (ur. 24 grudnia 1891 w Mitawie, zmarł 12 października 1970 w Bronxville) – rosyjski grafik, ilustrator książek i czasopism.
Życiorys
[edytuj | edytuj kod]Urodził się 24 grudnia 1891 w kurlandzkiej Mitawie (obecnie Jełgawa na Łotwie). Jego ojciec był dyrektorem szkoły. W 1912 rozpoczął naukę w Moskiewskiej Szkole Malarstwa, Rzeźby i Architektury, którą opuścił dwa lata później, żeby służyć jako oficer piechoty w armii rosyjskiej w czasie I wojny światowej. Razem ze swoim pułkiem przeszedł Rumunię, Prusy, Austrię i Polskę. Po wojnie wrócił do rodziny na Ukrainę. W późniejszym czasie panujący na sowieckiej Ukrainie wielki głód doprowadził do śmierci jego matkę i braci. Wcześniej jednak, bo w 1919 został wcielony do Białej Armii i wkrótce trafił do niewoli w Polsce. Po zakończeniu wojny polsko-bolszewickiej pozostał w Rzeczypospolitej. Podjął pracę w lwowskim Wydawnictwie Rudolfa Wegnera, dla którego wykonywał projekty okładek i ilustracje do książek. W 1920 wydawnictwo przeniosło się do Poznania, a on razem z nim.
Pracując w Polsce, podjął także współpracę z wydawnictwami prasowymi. Został ilustratorem m.in. pisma „Pani”. Niemal wyłącznie zajmował się grafiką użytkową. Stworzył serię 17. akwareli przedstawiających najurokliwsze miejsca starówki toruńskiej, które w 1924 zostały wydane przez Polskie Towarzystwo Księgarni Kolejowych „Ruch” jako seria pocztówek. Zachowały się również pocztówki z jego akwarelami, ukazującymi inne polskie miasta – Grudziądz i Poznań[2]. Poza pocztówkami rysował też karykatury i projektował plakaty[3].
Rezultaty zawartego w 1922 układu w Rapallo i uznanie przez państwa zachodnie Związku Radzieckiego sprawiły, że dla carskiego oficera powrót do ojczyzny stał się niemożliwy. W 1925 wyjechał do Paryża, gdzie kontynuował pracę ilustratora dla wielu różnych wydawnictw. II wojna światowa zastała go we Francji, skąd w październiku 1940 wyemigrował do Stanów Zjednoczonych. Później przyjął amerykańskie obywatelstwo.
W latach 1950–1953 opublikował pod własnym nazwiskiem trzytomowe dzieło The Great Big Animal Book. Inne wydawnictwo, w którym miał pierwszorzędny udział, napisana przez Johna Langstaffa – na podstawie piosenki ludowej – książka Frog Went A-Courtin otrzymała za jego ilustracje Medal Caldecotta, przyznawany przez Związek Bibliotek Amerykańskich[4]. Mimo sukcesów i owocnej kariery za oceanem, zachował sentyment do kraju rodzinnego i w latach 60. kilkukrotnie odwiedzał Związek Radziecki.
Zmarł 12 października 1970 w Bronxville, w stanie Nowy Jork.
Przypisy
[edytuj | edytuj kod]- ↑ Marta Pękalska. Wydawnictwo Polskie. „Wydawca”. 1–2, s. 38–39, 2000.
- ↑ Antykwariat Poliart, dostęp dnia 26 września 2014. [dostęp 2014-09-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-26)].
- ↑ Jarosław. Mulczyński , Słownik grafików Poznania i Wielkopolski XX wieku urodzonych do 1939 roku, wyd. 1, Poznań: Dom Wydawniczy Krzysztof Matusiak, Koziołki Poznańskie, 1996, s. 357–359, ISBN 83-901625-6-3, OCLC 39208863 [dostęp 2020-02-04] .
- ↑ Lista laureatów Medalu Caldecotta. [dostęp 2014-09-26]. [zarchiwizowane z tego adresu (2014-09-26)].
Linki zewnętrzne
[edytuj | edytuj kod]- Profil artysty (ze zdjęciem) na stronie internetowej The University of Southern Mississippi
- Jerzy Domasłowski, Jak świątynia sztuki w malarskiej aureoli, Express bydgoski, Środa, 5 Marca 2008
- Seria pocztówek toruńskich (1930) w zasobach Kujawsko-Pomorskiej Biblioteki Cyfrowej
- ISNI: 0000000121015314
- VIAF: 56615658
- ULAN: 500125300
- LCCN: n50048196
- GND: 141928077
- NDL: 00454543
- BnF: 119224225
- SUDOC: 035805609
- SBN: CUBV135969
- DBNL: roja002
- NTA: 072092068
- BIBSYS: 90351986
- CiNii: DA07420627
- Open Library: OL2030882A
- PLWABN: 9810570212905606
- NUKAT: n2003022457
- J9U: 987007276538305171
- LNB: 000165724
- KRNLK: KAC201605647