Kurlandia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Kurlandia
Flaga Kurlandii
Herb Kurlandii
Flaga Kurlandii Herb Kurlandii
Położenie Kurlandii
Państwa  Łotwa
Ważniejsze miasta Windawa, Lipawa, Goldynga

Kurlandia (łot. Kurzeme – ziemia Kurów, niem. Kurland) – kraina historyczna w zachodniej części Łotwy na półwyspie nad Bałtykiem. Nazwa pochodzi od łotewskiego plemienia Kurów (Kuronów). W szerszym kontekście nazwa używana na określenie Księstwa Kurlandii i Semigalii.

Graniczy z Semigalią na wschodzie i Żmudzią na południu.

Historia[edytuj | edytuj kod]

     Państwo zakonu kawalerów mieczowych

     Biskupstwo kurlandzkie

Początkowo zamieszkiwana w większości przez ugrofińskich Liwów i przez mówiące językiem kurońskim bałtyckie plemię Kurów, którzy trudnili się na wielką skalę piractwem i handlem bałtyckim.

W 1230, w celu uniknięcia rozlewu krwi, ich władca, Lammekinus, przyjął chrzest i zwierzchnictwo papieża. W 1260 Żmudzini odnieśli tu zwycięstwo nad krzyżakami w bitwie pod Durben.

Ostatecznie w 1269 r. podbita przez niemiecki zakon kawalerów mieczowych, w większości stanowiła część jego państwa. Po sekularyzacji zakonu w XVI główna składowa feudalnego Księstwa Kurlandii i Semigalii, będącego lennem unii polsko-litewskiej (od 1561). Natomiast powiat piltyński, powstały po sekularyzacji domeny biskupa kurlandzkiego, w 1585 r. uzyskał status autonomicznej części I Rzeczypospolitej.

Prawa miejskie Lipawy, obecnie największego miasta Kurlandii, zatwierdził w 1626 król Polski Zygmunt III Waza

W 1794 wybuchło powstanie kurlandzkie, będące częścią insurekcji kościuszkowskiej.

Po III rozbiorze Polski obszar ten został włączony w 1795 r. do Rosji, jednak miejscowa szlachta uzyskała pewną autonomię w ramach Imperium Rosyjskiego. Administracyjnie region przynależał do guberni kurlandzkiej.

W Lipawie w Kurlandii dorastał Gabriel Narutowicz, pierwszy prezydent Rzeczypospolitej Polskiej. Ukończył gimnazjum w Lipawie, w którym naukę pobierało wielu Polaków z pokolenia współtworzącego II Rzeczpospolitą[1]. Absolwentami byli m.in. politycy i urzędnicy (Jan Piłsudski, Stefan Przezdziecki, Seweryn Ludkiewicz, Zdzisław Ludkiewicz, Kazimierz Okulicz), wykładowcy akademiccy (Jan Czekanowski, Maria Znamierowska-Prüfferowa), inżynierowie (Władysław Micewicz, Adam Ludkiewicz), lekarze (Władysław Nawaduński) i duchowni (Henryk Cichowski).

W czasie I wojny światowej Kurlandię okupowały Niemcy. Po 1918 część Łotwy. W 1935 Kurlandia, zamieszkiwana przez 292 659 osób, była najsłabiej zaludnionym regionem Łotwy[2].

Pod koniec II wojny światowej w ogromnym kotle znalazły się tu niedobitki wojsk niemieckich (Grupa Armii Kurlandia) oraz setki tysięcy uciekających przed ponowną okupacją sowiecką łotewskich cywili. Główny opór Armii Czerwonej stawiali łotewscy ochotnicy tworzący tzw. Lettland Legion (Legion Łotewski SS), utworzony w ramach Waffen-SS.

W Lipawie i Windawie mieszczą się oddziały Związku Polaków na Łotwie.

Miasta[edytuj | edytuj kod]

miasto populacja
(2018)[3]
gmina
1. Coat of Arms of Liepāja.svg Lipawa 76 988 miasto wydzielone
2. LVA Ventspils COA.svg Windawa 38 562 miasto wydzielone
3. Escut Kuldiga.png Kuldīga 11 275 Gmina Kuldīga
4. Escut Saldus.png Saldus 10 869 Gmina Saldus
5. Coat of Arms of Talsi.svg Talsi 10 070 Gmina Talsi
6. Aizpute.png Aizpute 4 443 Gmina Aizpute
7. Grobina gerb.png Grobiņa 3 861 Gmina Grobiņa
8. Kandava gerb.png Kandava 3 831 Gmina Kandava
9. Coat of Arms of Brocēni.svg Brocēni 3 117 Gmina Brocēni
10. Coat of Arms of Skrunda.svg Skrunda 2 118 Gmina Skrunda
11. Coat of Arms of Priekule.svg Priekule 2 091 Gmina Priekule
12. Stende gerb.png Stende 1 743 Gmina Talsi
13. Sabile gerb.png Sabile 1 552 Gmina Talsi
14. Coat of Arms of Valdemārpils.svg Valdemārpils 1 343 Gmina Talsi
15. Pavilosta gerb.png Pāvilosta 980 Gmina Pāvilosta
16. Piltene gerb.png Piltyń 904 Gmina Windawa
17. Durbe gerb.png Durbe 542 Gmina Durbe

Ludzie związani z Kurlandią[edytuj | edytuj kod]

Galeria[edytuj | edytuj kod]

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Gimnazjum Mikołajewskie w Lipawie – polskie spojrzenie w 150 rocznicę powstania szkoły | Polonika.lv, polonika.lv [dostęp 2018-03-25] (pol.).
  2. Latvia Municipalities, www.statoids.com [dostęp 2018-03-25].
  3. Pilsonības un migrācijas lietu pārvalde - Iedzīvotāju reģistrs, www.pmlp.gov.lv [dostęp 2018-03-25] (łot.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]