Tercet (literatura)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania

Tercet (łac. tertius ‘trzeci’) – strofa trójwersowa.

Strofa stosowana głównie w poezji lirycznej, często jako komponent w utworach złożonych ze strof różnego typu. Stanowi człon sonetu. W polskiej poezji ma różne warianty rymowe (aab, abb, abc). Szczególną formą tercetu jest tercyna[1][2][3].

Strofa trójwersowa monorymowa nazywana jest strofą hejnałową lub strofą Dies irae, od tytułu średniowiecznego hymnu, w której została użyta[4]:

Dzień gniewu, dzień płomienisty
Rozwiąże świat w proch wieczysty,
Wedle słów króla psalmisty.
Jakiż strach na duszach siędzie,
Kiedy w archaniołów rzędzie
Pan na sąd straszny przybędzie.
tłumaczenie Antoni Czajkowski

Przy użyciu tercetów zostały napisane między innymi wiersze Nieznana podróż Sindbada Żeglarza[5] Bolesława Leśmiana, Ribič (Rybak) Francego Prešerena, The Pope and the Net[6] Roberta Browninga i Do pusté naší krajiny ni měsíc nezasvítí[7] z cyklu Mściwa kantylena Karela Hlaváčka.

Klasyczne sonety włoskie są najczęściej dzielone na dwa kwartety i dwa tercety.

Jak ptaki, kiedy odlatywać poczną,
Bez przerwy ciągną w dal przestrzeni siną
I horyzontu granicę widoczną
Raz przekroczywszy, gdzieś bez śladu giną —
Tak pokolenia w nieskończoność mroczną
Nieprzerwanymi łańcuchami płyną,
Nie wiedząc nawet skąd wyszły?.. gdzie spoczną?..
Ani nad jaką wznoszą się krainą?
W chmurach i burzy, lub w blasku promieni,
Podległe skrytych instynktów wskazówce,
Lecą, badając wąski szlak przestrzeni,
Który im znaczą poprzedników hufce,
I tę przelotną grę świateł i cieni,
Jaką w swej krótkiej zobaczą wędrówce.
Adam Asnyk, Nad głębiami, IV


Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Słownik terminów literackich, red. Janusz Sławiński, Zakład Narodowy imienia Ossolińskich, Wrocław-Warszawa-Kraków-Gdańsk-Łódź 1988, s. 534.
  2. Jacek Baluch, Piotr Gierowski: Czesko-polski słownik terminów literackich. Kraków: Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego, 2016, s. 380. ISBN 978-83-233-4066-9.
  3. Terza Rima: Poetic Term (ang.). poets.org. [dostęp 2017-04-16].
  4. Wiktor Jarosław Darasz: Mały przewodnik po wierszu polskim. Kraków: Towarzystwo Miłośników Języka Polskiego, 2003, s. 135-136. ISBN 83-900829-6-9.
  5. Bolesław Leśmian: Nieznana podróż Sindbada Żeglarza (pol.). wolnelektury.pl. [dostęp 2017-04-16].
  6. Robert Browning: The Pope and the Net (ang.). telelib.com. [dostęp 2017-04-16].
  7. Karel Hlaváček: Mstivá kantiléna (cz.). web2.mlp.cz. [dostęp 2017-04-16].