Tetrastych

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Tetrastych, także kwartyna, kwarten, quatrain, czterowiersz, czterowers – typ strofy, zwłaszcza w poezji lirycznej[1]. Składa się z czterech wersów, najczęściej izosylabicznych i połączonych rymami (parzystymi, okalającymi lub krzyżowymi). Typowy dla tetrastychu jest ośmio-, jedenasto- lub trzynastozgłoskowiec. Strofa tego typu jest często elementem składowym całych układów stroficznych, na przykład sonetu. Tetrastych często pojawia się w liryce polskiej[2].

Jak się nie nudzić? gdy oto nad globem
Milion gwiazd cichych się świeci,
A każda innym jaśnieje sposobem,
A wszystko stoi - i leci...
(Cyprian Kamil Norwid, Marionetki)
Błękitami gęstemi do góry, drąc oporu skołtunione chmury,
W buntowniczej zuchwałej radości, w zażartości natężeń i walk,
Wśród wzdętego ogromu przestrzeni — lotnych flotyll śpiewającym sznurem
Żeglujemy w zachwytu fontanny, w niepieszczoną przez nikogo dal.
(Stanisław Ciesielczuk, Czarodziejstwo)

Strofy czterowersowe budują niezliczoną liczbę utworów. Z kwartyn zbudowane są na przykład Pieśń o Nibelungach i Rycerz w tygrysiej skórze Szoty Rustawelego. Strofa czterowersowa może być równowersowa lub różnowersowa. Różnowersowa jest na przykład strofa stanisławowska, stosowana między innymi przez Adama Mickiewicza.

Jakiż to chłopiec piękny i młody?
Jaka to obok dziewica?
Brzegami sinej Świtezi wody
Idą przy świetle księżyca.

Ona mu z kosza daje maliny,
A on jej kwiatki do wianka;
Pewnie kochankiem jest tej dziewczyny,
Pewnie to jego kochanka.
(Adam Mickiewicz, Świtezianka)

Równowersowa jest natomiast napisana jambicznym pentametrem zwrotka słynnego wiersza Thomasa Graya:

The curfew tolls the knell of parting day,
The lowing herd wind slowly o'er the lea,
The plowman homeward plods his weary way,
And leaves the world to darkness and to me.
(Thomas Gray, Elegia napisana na wiejskim cmentarzu)

Zazwyczaj zwrotki czterowersowe mają dwa rymy (aabb, abab, abba). Monorymowa jest strofa użyta w arcydziele czeskiej liryki średniowiecznej Modlitwie Kunhuty:

Vítaj, Kráľu všemohúcí,
ve všěch miestiech vševidúcí,
všěch kajúcích milujúcí,
věčný život dávajúcí!

Odmiany tetrastychu[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. Teresa Kostkiewiczowa, Tetrastych, [w:] Michał Głowiński, Teresa Kostkiewiczowa, Aleksandra Okopień-Sławińska, Janusz Sławiński, Słownik terminów literackich, Wrocław 2002; Stanisław Sierotwiński, Słownik terminów literackich, Wrocław 1966, s. 281; porównaj też: Josef Brukner, Jiří Filip, Poetický slovník, Praha, 1997.
  2. Zobacz: Wiktor Jarosław Darasz, Mały przewodnik po wierszu polskim, Kraków 2003, s. 136.