Terekia

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Terekia
Xenus cinereus[1]
(Güldenstädt, 1775)
Ilustracja
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

siewkowe

Podrząd

bekasowce

Rodzina

bekasowate

Podrodzina

brodźce

Plemię

Tringini

Rodzaj

Xenus[2]
Kaup, 1829

Gatunek

terekia

Synonimy
  • Scolopax cinerea Güldenstädt, 1775[3]
  • Scolopax terek Latham 1790[4]
  • Tringa terek (Latham 1790)[4]
  • Tringa cinerea (Güldenstädt, 1775)[4]
  • Tringa cinereus (Güldenstädt, 1775)[4]
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[5]
Status iucn3.1 LC pl.svg
Zasięg występowania
Mapa występowania

     w sezonie lęgowym

     przeloty

     zimowiska

Terekia[6] (Xenus cinereus) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Nie jest zagrożony wyginięciem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Jedyny przedstawiciel rodzaju Xenus[6][7]. Nie wyróżnia się podgatunków[3][7]. Proponowany podgatunek australis, opisany na podstawie różnic w wyglądzie odnotowanych na zimowiskach, nie jest obecnie uznawany[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd
W upierzeniu brak wyraźnego dymorfizmu płciowego. W okresie godowym wierzch ciała szarobrązowy, z dwiema ciemniejszymi podłużnymi smugami na grzbiecie. Spód ciała biały z bokami głowy, szyją i bokami piersi pokrytymi ciemnym kreskowaniem. Dziób łukowato wygięty ku górze, czarny o żółtej nasadzie. Nogi żółte. W upierzeniu spoczynkowym wierzch ciała jednolicie szary, a spód biały. Osobniki młodociane podobne do dorosłych w szacie spoczynkowej, jednak wierzch ciała z rdzawym nalotem.
Wymiary średnie
długość ciała ok. 22–25 cm[3]
rozpiętość skrzydeł ok. 57–59 cm[3]
masa ciała: przeciętnie 95 g[8]
Wymiary szczegółowe: długość skrzydła 126–142 mm, dzioba – 39–52 mm; skoku 26–32 mm, a ogona – 47–57 mm[9].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje południową Finlandię, północno-zachodnią Rosję, Ukrainę na wschód po wschodnią Syberię, głównie w strefie tajgi. Zimuje w południowej i wschodniej Afryce, od Bliskiego Wschodu przez południową Azję po Indonezję i Australię[3].

Do Polski zalatuje sporadycznie[10], do 2017 stwierdzono ją 114 razy (zaobserwowano łącznie 121 osobników)[11].

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Biotop
Brzegi słodkich zbiorników wodnych i rzek. Poza obszarem lęgowym na wybrzeżach tropikalnych mórz, często w bagnistych zatokach, estuariach, również na rafach, słonawych lagunach i łachach piasku w ujściach rzek[9].
Gniazdo
Okres lęgowy trwa od maja do czerwca[9]. Gniazdo na ziemi, w płytkim zagłębieniu obramowanym kamieniami pod osłoną trawy.
Jajo z kolekcji muzealnej
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składa przeważnie 4 jaja (ogółem od 2 do 5)[8].
Wysiadywanie, pisklęta
Jaja wysiadywane są przez okres 23–24 dni głównie przez samicę. Po około 15 dniach młode są w pełni opierzone[8].
Pożywienie
Zjada głównie bezkręgowceskorupiaki (np. obunogi), owady (w tym muchówki i chrząszcze), mięczaki, pajęczaki, ale i nasiona[8]. Niekiedy przed zjedzeniem zdobyczy udaje się do pobliskiego strumienia, by ją umyć. Przeważnie żeruje w stadach razem z innymi ptakami (według innego źródła na obrzeżu tych stad[8]), takimi jak biegusy: rdzawoszyi (Calidris ruficollis), malutki (C. minuta), krzywodzioby (C. ferruginea)[9], rdzawy (C. canutus)[8], krwawodziób (Tringa totanus)[9], szlamnik zwyczajny (Limosa lapponica), kamusznik zwyczajny (Arenaria interpres), brodziec szary (Tringa brevipes), skrętodziób (Anarhynchus frontalis), sieweczki: ozdobna (Charadrius bicinctus) i rdzawogłowa (C. ruficapillus) oraz szczudłak zwyczajny (Himantopus himantopus)[8].
Długość życia
Najstarsza znana terekia przeżyła przynajmniej 17 lat. Została złapana 13 maja 2016 roku w stacji ornitologicznej w okolicach Turowa na Białorusi. Poprzedni rekord wynosił 16 lat (dla ptaka z Finlandii)[12].

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

Międzynarodowa Unia Ochrony Przyrody (IUCN) uznaje terekię za gatunek najmniejszej troski (LC – Least Concern) nieprzerwanie od 1988 roku. Liczebność światowej populacji, według szacunków organizacji Wetlands International z 2016 roku, mieści się w przedziale 160 000 – 1 200 000 osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[5].

W Polsce terekia jest objęta ścisłą ochroną gatunkową[13].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Xenus cinereus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. Xenus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] [dostęp 2011-01-22] (ang.).
  3. a b c d e f Van Gils, J., Wiersma, P. & Kirwan, G.M.: Terek Sandpiper (Xenus cinereus). W: del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2016. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-13)].
  4. a b c d D. Lepage: terekia Xenus cinereus (ang.). W: Avibase - Światowa baza danych ptaków [on-line]. [dostęp 2021-04-18].
  5. a b Xenus cinereus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  6. a b Systematyka za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Plemię: Tringini Rafinesque, 1815 (Wersja: 2020-11-15). W: Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-18].
  7. a b F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): Sandpipers, snipes, Crab-plover, coursers (ang.). IOC World Bird List (v11.1). [dostęp 2021-04-18].
  8. a b c d e f g Xenus cinereus — Terek Sandpiper, [w:] Biodiversity » Threatened species & ecological communities » SPRAT [online], Australian Government. Department of the Environment [dostęp 2016-03-28].
  9. a b c d e Marchant, Tony Prater & Peter Hayman: Shorebirds. Christopher Helm, 1986, s. 322. ISBN 978-1-4081-3515-0.
  10. Gatunki ptaków stwierdzone w Polsce – stan z 31.12.2018. Komisja Faunistyczna. [dostęp 2019-09-06].
  11. Komisja Faunistyczna Sekcji Ornitologicznej Polskiego Towarzystwa Zoologicznego. Raport nr 34. Rzadkie ptaki obserwowane w Polsce w roku 2017. „Ornis Polonica”. 59, s. 119–153, 2018. 
  12. Sanya Khetani-Shah: World's oldest tagged Terek Sandpiper discovered in Belarus. BirdLife International News, 24 czerwca 2016. [dostęp 2016-07-07]. [zarchiwizowane z tego adresu (2016-08-16)].
  13. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]