Biegus rdzawy

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Biegus rdzawy
Calidris canutus[1]
(Linnaeus, 1758)
Ilustracja
Biegus rdzawy w szacie godowej
Ilustracja
Biegus rdzawy w szacie spoczynkowej
Systematyka
Domena

eukarionty

Królestwo

zwierzęta

Typ

strunowce

Podtyp

kręgowce

Gromada

ptaki

Podgromada

Neornithes

Infragromada

ptaki neognatyczne

Rząd

siewkowe

Podrząd

bekasowce

Rodzina

bekasowate

Podrodzina

biegusy

Plemię

Calidrini

Rodzaj

Calidris

Gatunek

biegus rdzawy

Synonimy
  • Tringa Canutus Linnaeus, 1758[2]
  • Tringa calidris J.F. Gmelin, 1789[3]
  • Tringa islandica Linnaeus, 1767[3]
  • Tringa rufa A. Wilson, 1813[3]
  • Canutus canutus rogersi Mathews, 1913[3]
Podgatunki[1]
  • C. canutus canutus (Linnaeus, 1758)
  • C. canutus piersmai Tomkovich, 2001
  • C. canutus rogersi (Mathews, 1913)
  • C. canutus roselaari Tomkovich, 1990
  • C. canutus rufa (A. Wilson, 1813)
  • C. canutus islandica (Linnaeus, 1767)
Kategoria zagrożenia (CKGZ)[4]

Zasięg występowania
Mapa występowania
Zasięg i trasy migracji podgatunków biegusa rdzawego

Biegus rdzawy[5] (Calidris canutus) – gatunek średniej wielkości ptaka wędrownego z rodziny bekasowatych (Scolopacidae). Zamieszkuje wybrzeża wszystkich kontynentów oprócz Antarktydy. Bliski zagrożenia wyginięciem.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Gatunek ten po raz pierwszy zgodnie z zasadami nazewnictwa binominalnego opisał w 1758 roku Karol Linneusz w 10. edycji Systema Naturae, uznawanej za początek nomenklatury zoologicznej. Autor nadał gatunkowi nazwę Tringa Canutus. Jako miejsce występowania wskazał Europę[3][6]; później miejsce typowe ograniczono do Szwecji[3]. Obecnie biegus rdzawy umieszczany jest w rodzaju Calidris[5][7]. Wyróżnia się sześć podgatunków[2][7].

Występowanie[edytuj | edytuj kod]

Zamieszkuje w zależności od podgatunku[2][7]:

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Wygląd
W upierzeniu godowym samiec ma rdzawobrązowy wierzch ciała. Pióra na grzbiecie są biało obrzeżone. Spód ciała rdzawy. Kuper biały. Brzuch i podogonie rozjaśnione, niekiedy nawet białe. Ogon szary z ciemnym, poprzecznym prążkowaniem. Prosty dziób i nogi czarne. Samica ubarwiona podobnie, lecz kolor rdzawy jest mniej intensywny. W szacie spoczynkowej wierzch ciała u obu płci jest szaropopielaty, a spód biały. Podobnie ubarwione są osobniki młodociane. C. c. islandica ma jaśniejszy spód, a pióra na wierzchu ciała w szacie godowej są obrzeżone żółtawo. C. c. rogersi jest bledszy, a rozjaśnienie na brzuchu zajmuje większą powierzchnię. C. c. rufa jest najbledszym podgatunkiem o czysto białym brzuchu. C. c. roselaari jest bardziej kontrastowo ubarwiony, z ciemniejszym brzuchem i podogoniem.
Wymiary średnie[8]
długość ciała 23–25 cm
rozpiętość skrzydeł 45–54 cm
masa ciała 85–220 g

Ekologia i zachowanie[edytuj | edytuj kod]

Jajo z kolekcji muzealnej
Biotop
Tundra z dużą ilością traw, zazwyczaj w pobliżu morskiego brzegu.
Gniazdo
Na ziemi, czasem na skalnym występie.
Jaja
W ciągu roku wyprowadza jeden lęg, składając w czerwcu-lipcu 4, rzadko 3 jaja.
Wysiadywanie
Jaja wysiadywane są przez okres około 21 dni przez obydwoje rodziców.
Pisklęta
Pisklętami opiekuje się wyłącznie samiec. Młode są w pełni opierzone po 18–20 dniach od wyklucia. Dojrzałość płciową uzyskują w wieku 2–3 lat[8].
Pożywienie
Bezkręgowce – mięczaki, w tym ślimaki, owady, pająki, skorupiaki czy robaki[8], jednak w przypadku niedoborów pokarmu zjada również rośliny i ich nasiona.

Status i ochrona[edytuj | edytuj kod]

IUCN od 2015 roku uznaje biegusa rdzawego za gatunek bliski zagrożenia (NT, Near Threatened); wcześniej, od 1988 roku klasyfikowano go jako gatunek najmniejszej troski (LC, Least Concern). W 2015 roku organizacja Wetlands International szacowała liczebność światowej populacji na 891–979 tysięcy osobników. Trend liczebności populacji uznawany jest za spadkowy[4].

W Polsce podlega ścisłej ochronie gatunkowej[9].

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Calidris canutus, [w:] Integrated Taxonomic Information System [online] (ang.).
  2. a b c Van Gils, J., Wiersma, P. & Sharpe, C.J.: Red Knot (Calidris canutus). [w:] del Hoyo, J., Elliott, A., Sargatal, J., Christie, D.A. & de Juana, E. (eds.). Handbook of the Birds of the World Alive [on-line]. 2019. [dostęp 2019-11-18].
  3. a b c d e f D. Lepage: Red Knot Calidris canutus. [w:] Avibase [on-line]. [dostęp 2023-02-22]. (ang.).
  4. a b Calidris canutus, [w:] The IUCN Red List of Threatened Species [online] (ang.).
  5. a b Systematyka i nazwy polskie za: P. Mielczarek & M. Kuziemko: Podrodzina: Arenariinae Stejneger, 1885 (1840) - biegusy (wersja: 2020-11-15). [w:] Kompletna lista ptaków świata [on-line]. Instytut Nauk o Środowisku Uniwersytetu Jagiellońskiego. [dostęp 2021-04-06].
  6. K. Linneusz, Systema naturae per regna tria naturae: secundum classes, ordines, genera, species, cum characteribus, differentiis, synonymis, locis, wyd. 10, t. 1, Holmiae 1758, s. 149 (łac.).
  7. a b c F. Gill, D. Donsker & P. Rasmussen (red.): IOC World Bird List (v13.1). [dostęp 2023-02-22]. (ang.).
  8. a b c N. Bouglouan: Red Knot. [w:] oiseaux-birds.com [on-line]. [dostęp 2021-04-06]. (ang.).
  9. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 16 grudnia 2016 r. w sprawie ochrony gatunkowej zwierząt (Dz.U. z 2016 r. poz. 2183).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]