Thomas-Morse XP-13 Viper

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas-Morse XP-13A Viper
Samolot w wersji XP-13, na zdjęciu dobrze widoczna jest blacha falista pokrywająca kadłub
Samolot w wersji XP-13, na zdjęciu dobrze widoczna jest blacha falista pokrywająca kadłub
Dane podstawowe
Państwo Stany Zjednoczone
Producent Thomas-Morse Aircraft
Typ samolot myśliwski
Konstrukcja dwupłat o konstrukcji głównie metalowej
Załoga 1
Historia
Data oblotu 1929
Egzemplarze 1
Dane techniczne
Napęd Pratt & Whitney R-1340 Wasp
Moc 450 KM
Wymiary
Rozpiętość 8,53 m
Długość 7,16 m
Wysokość 2,56 m
Powierzchnia nośna 17,6 m²
Masa
Własna 1008 kg
Startowa 1449 kg
Osiągi
Prędkość maks. 302 km/h
Prędkość przelotowa 241 km/h
Pułap praktyczny 7360 m

Thomas-Morse XP-13 Viper – prototypowy samolot myśliwski zaprojektowany i zbudowany w zakładach Thomas-Morse Aircraft jako prywatna inicjatywa tej firmy. Viper miał konstrukcję głównie metalową i był jednym z najbardziej udanych metalowych samolotów Thomas-Morse. Powstał tylko jeden egzemplarz, który został zakupiony przez United States Army Air Corps (USAAC), ale pomimo dobrych osiągów i własności pilotażowych samolot nie wszedł do produkcji seryjnej. Był to ostatni samolot, który powstał w firmie Thomas-Morse Aircraft. Viper został stracony w wyniku pożaru, który wybuchł na jego pokładzie w locie, a sama firma została przejęta przez Consolidated Aircraft Corporation.

Tło historyczne[edytuj]

Firma Thomas-Morse i jej główny projektant B. Douglas Thomas miała długą historię projektowania i budowania nowoczesnych i nowatorskich samolotów. W zakładach Thomas-Morse powstał między innymi pierwszy amerykański myśliwiec (MB-1), pierwszy samolot o metalowej konstrukcji, który został zaakceptowany przez Armię (O-6), czy pierwszy samolot o metalowej konstrukcji produkowany seryjnie dla Armii (O-19). W zakładach zaprojektowano także szereg konstrukcji, który nie weszły do służby, czy zostały uznane jako mniej udane, a w ich konstrukcji często stosowano nowatorskie rozwiązania (na przykład TM-23 i TM-24).

W czasie I wojny światowej firma odniosła znaczny sukces finansowy i zdobyła znakomitą reputację produkując ponad 600 samolotów SH-4 i S-4 w różnych wersjach[1]. Już po wojnie Thomas-Morse przez pewien czas był jednym z najważniejszych graczy na rynku amerykańskich wytwórni lotniczych projektując i budując 50 egzemplarzy myśliwca MB-3, który był standardowym myśliwcem Armii na początku lat 20. XX wieku[1]. Po utracie kontraktu na budowę dalszych egzemplarzy MB-3 pozycja firmy znacznie się pogorszyła (kontrakt został wygrany przez Boeing)[1].

Viper (w języku angielskim „żmija”) powstał jako prywatna inicjatywa firmy z nadzieją na uzyskanie kontraktu na produkcję seryjną samolotu[2]. Dowództwo USAAS było wówczas zainteresowane konstrukcją samolotu napędzanego nowo powstałym silnikiem Curtiss H-1640 i postanowiono, że także Viper zostanie wyposażony w ten silnik[2].

Opis konstrukcji[edytuj]

Viper[a] był jednosilnikowym, jednomiejscowym, dwupłatowym samolotem myśliwskim[2][3]. Wewnętrzna część konstrukcji kadłuba i skrzydeł wykonana była ze stali (według jednego źródła konstrukcja skrzydeł byłą drewniana[3]), kadłub samolotu i powierzchnie sterowe kryte były falistą blachą aluminiową, a skrzydła i ogon były pokryte płótnem[2][3].

W oryginalnej wersji samolot napędzany był silnikiem Curtiss H-1640 o mocy 600 KM[2][3], w drugiej wersji (znanej jako XP-13A) napęd samolotu stanowił silnik Pratt & Whitney SR-1340-C o mocy 450 KM z owiewką typu NACA[3][4]. Samolot w drugiej wersji miał także nieco powiększony ogon[3][4].

Historia[edytuj]

Viper, który został zbudowany jako prywatna inicjatywa firmy[2][3] został przekazany USAAC w czerwcu 1929 i pod tymczasowym oznaczeniem P-559 został oblatany przez pilotów USAAC w bazie Wright Field[3]. Po przejściu testów został zakupiony przez USAAC w sierpniu 1930[2] już jako XP-13 (numer seryjny 29-453)[2][3].

Według pilotów USAAC samolot miał bardzo dobre własności pilotażowe i akrobatyczne[3]. Testy wykazały jednak nierozwiązywalne problemy z chłodzeniem silnika Curtiss H-1640 i we wrześniu 1930[3] samolot został częściowo przebudowany ze standardowym wówczas silnikiem używanym przez samoloty Armii Pratt & Whitney R-1340 Wasp[3][4].

Pomimo mniejszej mocy nowego silnika, w drugiej wersji samolot okazał się szybszy o 15 mil na godzinę (24 km/h), co było zapewne związane z mniejszą masą nowego silnika i poprawioną aerodynamiką samolotu[3][4]. Wersja z silnikiem Wasp otrzymała oznaczenie XP-13A i numer seryjny 28-189[3][4].

Jedyny prototyp uległ zniszczeniu po tym jak zapalił się w locie[3][4].

Uwagi

  1. Samolot został nazwany „Viper” przez jego producenta, oznaczenie XP-13 został mu nadane przez Armię już po jego zakupie.

Przypisy

  1. a b c John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 13.
  2. a b c d e f g h Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. s. 58.
  3. a b c d e f g h i j k l m n o John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. s. 31.
  4. a b c d e f Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. s. 59.

Bibliografia[edytuj]

  • Peter M. Bowers: Forgotten Fighters And Experimental Aircraft. Nowy Jork: Aerofact, 1971. ISBN 0-668-02403-8.
  • John Wegg: General Dynamics Aircraft And Their Predecessor. Annapolis, Md.: Naval Institute Press, 1990. ISBN 0-87021-233-8.