Thomas Digges

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Thomas Digges
Data i miejsce urodzenia ok. 1546
Wootton, Kent, Anglia
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1595
Londyn, Anglia
Narodowość angielska
Wyznanie purytanizm
Rodzice Leonard Digges
Bridget Wilford
Małżeństwo Anne (Agnes) St Leger[1]
Dzieci Dudley Digges
Margaret Digges
Ursula Digges
Leonard Digges
2 córki zmarłe w dzieciństwie

Thomas Digges (/dɪgz/; ur. ok. 1546 w Wootton, zm. 24 sierpnia 1595 w Londynie) – angielski matematyk i astronom.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Pochodzenie i młodość[edytuj | edytuj kod]

Thomas Digges był najstarszym synem angielskiego geodety, astronoma i matematyka Leonarda Diggesa. Wczesną edukację otrzymał od ojca, a gdy ten zmarł, dalszym kształceniem i wychowaniem 14-letniego wówczas Thomasa zajął się John Dee. Nie ma pewności co do formalnej edukacji Diggesa, ale istnieją przypuszczenia, iż ukończył on University College w Oksfordzie[2][a].

Praca naukowa[edytuj | edytuj kod]

Śmierć zaskoczyła Leonarda Diggesa podczas pracy nad zagadnieniem miernictwa i niwelacji. Thomas dokończył dzieło ojca, dodając do niego rozważania nad wielościanami foremnymi i półforemnymi oraz opis łączenia soczewek w celu zbudowania teleskopu, i opublikował w roku 1571 pod tytułem Pantometria. Mimo wspomnianego opisu, brak jest dowodów na to, że korzystał w swoich obserwacjach astronomicznych z teleskopu, wiadomo jedynie o używaniu przez niego laski św. Jakuba[3].

Schemat Wszechświata według Thomasa Diggesa (1576). Nota bene: Gwiazdy znajdują się w nieograniczonej przestrzeni, poza sferami otaczającymi system słoneczny, w różnych odległościach od niego

W roku 1572 Digges zaobserwował nową gwiazdę, nazywaną obecnie SN 1572. Swoje bardzo dokładne obliczenia opublikował w następnym roku, w pracy Alae seu scalae mathematicae. Ponieważ podobne wyniki obserwacji ogłosił w tym czasie jego przyjaciel, John Dee (Parallaticae commentationis praxeosque nucleus quidam), obydwie prace były często przez księgarzy łączone w jeden tom[3][4]. Obserwacja SN 1572 wpłynęła istotnie na poglądy astronomiczne Diggesa. Już samo pojawienie się nowej gwiazdy było niezgodne z ówczesnymi koncepcjami na budowę wszechświata. Przeprowadzone przez Diggesa i innych obliczenia, mające doprowadzić do określenia jej paralaksy, wskazywały, że nie mogła się ona znajdować pomiędzy sferą Ziemi a sferą Księżyca, ale musiała znajdować się dalej, w sferze gwiazd stałych, co kłóciło się z ówczesną wiedzą astronomiczną. Digges stwierdził, że gwiazda jest idealnym obiektem obserwacji mogących doprowadzić do powstania nowych koncepcji organizacji wszechświata, jednak zaczęła ona stopniowo znikać z nieba w roku 1573. Wszystko to doprowadziło uczonego do przekonania o słuszności teorii heliocentrycznej.

W następnych latach Digges stał się pierwszym w Anglii[5] propagatorem teorii Mikołaja Kopernika. Przetłumaczył kosmologiczną część jego dzieła De revolutionibus orbium coelestium i opublikował w roku 1576, dołączając do tego tekstu własną teorię nieskończonego wszechświata, w którym nieruchome gwiazdy rozmieszczone są w różnych odległościach od Słońca. W pracy tej zawarł też postulat reformy zasad nawigacji w zgodzie ze stanem wiedzy matematycznej.

Mającemu miejsce w latach 70. XVI wieku stopniowemu angażowaniu się Diggesa w życie polityczne i obywatelskie, towarzyszyło przesunięcie jego zainteresowań z teorii matematycznej i astronomii na praktyczne zastosowania matematyki[5]. Opublikowany w roku 1579 podręcznik matematyki dla żołnierzy – Stratioticos – był pierwszą[3] napisaną po angielsku pracą, w której poruszono zagadnienia balistyki[b]. Pierwsza część tego trzytomowego, planowanego pierwotnie jako znacznie szersze[5], dzieła oparta była na szkicu pozostawionym przez ojca. W latach 80. z pola zainteresowania Diggesa zniknął kopernikanizm i algebra, a na plan pierwszy wysunęły się zagadnienia nawigacji i wojskowości, w tym zwłaszcza artylerii[5].

Kariera wojskowa[edytuj | edytuj kod]

Jesienią 1578 roku przybył w ślad za angielskimi najemnikami do Niderlandów, gdzie dokonał inspekcji fortyfikacji. Wstrząs, jaki przeżył obserwując niesubordynację angielskich żołnierzy, stał się jednym z powodów napisania Stratioticos – w jednym z tomów dzieła Digges objaśnia znaczenie dyscypliny i hierarchii wojskowej.

W latach 1581–1582 brał udział w opracowywaniu planów twierdzy i umocnień w porcie Dover[3].

W roku 1585 ponownie znalazł się w Niderlandach, tym razem z wojskami Roberta Dudleya. Powierzono mu tam funkcję oficera odpowiedzialnego za budowę umocnień ziemnych i rozdzielanie żołdu. Walka z nadużyciami finansowymi przysporzyła Diggesowi wielu nieprzyjaciół. W atmosferze narastającej wrogości, nie mogąc sobie poradzić z korupcją i nadużyciami, na początku 1588 roku zrezygnował ze służby w wojsku.

Działalność polityczna[edytuj | edytuj kod]

W latach 1572–1583 (jako przedstawiciel Wallingford) i 1584–1586 (z Southampton) Digges był członkiem Izby Gmin. Dał się poznać jako świetny mówca. Już na pierwszym posiedzeniu przedstawił swoje memorandum nawołujące żarliwie do egzekucji Thomasa Howarda.

Dzieła[edytuj | edytuj kod]

  • Mathematical Discourse (opublikowane wraz z tekstem ojca – Pantometria – w roku 1571)
  • Alae seu scalae mathematicae (1573)
  • A Perfit Description of the Caelestial Orbes (opublikowane jako dodatek do nowego opracowania dzieła ojca – A Prognostication Everlasting – 1576)
  • Stratioticos (1579)
  • A Briefe Report of the Militarie Services done in the Low Countries, by the Erle of Leicester (1587)
  • A Briefe and True Report of the Proceedings of the Earle of Leycester for the Reliefe of the Towne of Sluce (1590)

Uwagi[edytuj | edytuj kod]

  1. Można też spotkać informację, że Digges ukończył Queens’ College w Cambridge. Jednak wpis w Alumni Cantabrigienses wskazuje na osobę pochodzącą z Leicestershire, która do uniwersytetu została przyjęta w roku 1546, a więc w prawdopodobnym roku urodzenia Diggesa, ACAD: A Cambridge Alumni Database (ang.). venn.lib.cam.ac.uk. [dostęp 2017-08-03]..
  2. Johnston 1994 ↓: Decyzja Diggesa, by zamiast łaciny posłużyć się angielskim, podyktowana była chęcią uniknięcia zbyt szerokiego rozpowszechnienia w innych krajach cennej wiedzy wojskowej, zawartej w jego pracy.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]