Thomas Digges

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Thomas Digges
Data i miejsce urodzenia ok. 1546
Wootton, Kent, Anglia
Data i miejsce śmierci 24 sierpnia 1595
Londyn, Anglia
Narodowość angielska
Wyznanie purytanizm
Rodzice Leonard Digges
Bridget Wilford
Małżeństwo Anne (Agnes) St Leger[1]
Dzieci Dudley Digges
Margaret Digges
Ursula Digges
Leonard Digges
2 córki zmarłe w dzieciństwie

Thomas Digges (/dɪgz/; ur. ok. 1546 w Wootton, zm. 24 sierpnia 1595 w Londynie) – angielski matematyk i astronom.

Życiorys[edytuj]

Pochodzenie i młodość[edytuj]

Thomas Digges był najstarszym synem angielskiego geodety, astronoma i matematyka Leonarda Diggesa. Wczesną edukację otrzymał od ojca, a gdy ten zmarł, dalszym kształceniem i wychowaniem 14-letniego wówczas Thomasa zajął się John Dee. Nie ma pewności co do formalnej edukacji Diggesa, ale istnieją przypuszczenia, iż ukończył on University College w Oksfordzie[2][a].

Praca naukowa[edytuj]

Śmierć zaskoczyła Leonarda Diggesa podczas pracy nad zagadnieniem miernictwa i niwelacji. Thomas dokończył dzieło ojca, dodając do niego rozważania nad wielościanami foremnymi i półforemnymi oraz opis łączenia soczewek w celu zbudowania teleskopu, i opublikował w roku 1571 pod tytułem Pantometria. Mimo wspomnianego opisu, brak jest dowodów na to, że korzystał w swoich obserwacjach astronomicznych z teleskopu, wiadomo jedynie o używaniu przez niego laski św. Jakuba[3].

Schemat Wszechświata według Thomasa Diggesa (1576). Nota bene: Gwiazdy znajdują się w nieograniczonej przestrzeni, poza sferami otaczającymi system słoneczny, w różnych odległościach od niego

W roku 1572 Digges zaobserwował nową gwiazdę, nazywaną obecnie SN 1572. Swoje bardzo dokładne obliczenia opublikował w następnym roku, w pracy Alae seu scalae mathematicae. Ponieważ podobne wyniki obserwacji ogłosił w tym czasie jego przyjaciel, John Dee (Parallaticae commentationis praxeosque nucleus quidam), obydwie prace były często przez księgarzy łączone w jeden tom[3][4]. Obserwacja SN 1572 wpłynęła istotnie na poglądy astronomiczne Diggesa. Już samo pojawienie się nowej gwiazdy było niezgodne z ówczesnymi koncepcjami na budowę wszechświata. Przeprowadzone przez Diggesa i innych obliczenia, mające doprowadzić do określenia jej paralaksy, wskazywały, że nie mogła się ona znajdować pomiędzy sferą Ziemi a sferą Księżyca, ale musiała znajdować się dalej, w sferze gwiazd stałych, co kłóciło się z ówczesną wiedzą astronomiczną. Digges stwierdził, że gwiazda jest idealnym obiektem obserwacji mogących doprowadzić do powstania nowych koncepcji organizacji wszechświata, jednak zaczęła ona stopniowo znikać z nieba w roku 1573. Wszystko to doprowadziło uczonego do przekonania o słuszności teorii heliocentrycznej.

W następnych latach Digges stał się pierwszym w Anglii[5] propagatorem teorii Mikołaja Kopernika. Przetłumaczył kosmologiczną część jego dzieła De revolutionibus orbium coelestium i opublikował w roku 1576, dołączając do tego tekstu własną teorię nieskończonego wszechświata, w którym nieruchome gwiazdy rozmieszczone są w różnych odległościach od Słońca. W pracy tej zawarł też postulat reformy zasad nawigacji w zgodzie ze stanem wiedzy matematycznej.

Mającemu miejsce w latach 70. XVI wieku stopniowemu angażowaniu się Diggesa w życie polityczne i obywatelskie, towarzyszyło przesunięcie jego zainteresowań z teorii matematycznej i astronomii na praktyczne zastosowania matematyki[5]. Opublikowany w roku 1579 podręcznik matematyki dla żołnierzy – Stratioticos – był pierwszą[3] napisaną po angielsku pracą, w której poruszono zagadnienia balistyki[b]. Pierwsza część tego trzytomowego, planowanego pierwotnie jako znacznie szersze[5], dzieła oparta była na szkicu pozostawionym przez ojca. W latach 80. z pola zainteresowania Diggesa zniknął kopernikanizm i algebra, a na plan pierwszy wysunęły się zagadnienia nawigacji i wojskowości, w tym zwłaszcza artylerii[5].

Kariera wojskowa[edytuj]

Jesienią 1578 roku przybył w ślad za angielskimi najemnikami do Niderlandów, gdzie dokonał inspekcji fortyfikacji. Wstrząs, jaki przeżył obserwując niesubordynację angielskich żołnierzy, stał się jednym z powodów napisania Stratioticos – w jednym z tomów dzieła Digges objaśnia znaczenie dyscypliny i hierarchii wojskowej.

W latach 1581–1582 brał udział w opracowywaniu planów twierdzy i umocnień w porcie Dover[3].

W roku 1585 ponownie znalazł się w Niderlandach, tym razem z wojskami Roberta Dudleya. Powierzono mu tam funkcję oficera odpowiedzialnego za budowę umocnień ziemnych i rozdzielanie żołdu. Walka z nadużyciami finansowymi przysporzyła Diggesowi wielu nieprzyjaciół. W atmosferze narastającej wrogości, nie mogąc sobie poradzić z korupcją i nadużyciami, na początku 1588 roku zrezygnował ze służby w wojsku.

Działalność polityczna[edytuj]

W latach 1572–1583 (jako przedstawiciel Wallingford) i 1584–1586 (z Southampton) Digges był członkiem Izby Gmin. Dał się poznać jako świetny mówca. Już na pierwszym posiedzeniu przedstawił swoje memorandum nawołujące żarliwie do egzekucji Thomasa Howarda.

Dzieła[edytuj]

  • Mathematical Discourse (opublikowane wraz z tekstem ojca – Pantometria – w roku 1571)
  • Alae seu scalae mathematicae (1573)
  • A Perfit Description of the Caelestial Orbes (opublikowane jako dodatek do nowego opracowania dzieła ojca – A Prognostication Everlasting – 1576)
  • Stratioticos (1579)
  • A Briefe Report of the Militarie Services done in the Low Countries, by the Erle of Leicester (1587)
  • A Briefe and True Report of the Proceedings of the Earle of Leycester for the Reliefe of the Towne of Sluce (1590)

Uwagi

  1. Można też spotkać informację, że Digges ukończył Queens’ College w Cambridge. Jednak wpis w Alumni Cantabrigienses wskazuje na osobę pochodzącą z Leicestershire, która do uniwersytetu została przyjęta w roku 1546, a więc w prawdopodobnym roku urodzenia Diggesa, ACAD: A Cambridge Alumni Database (ang.). venn.lib.cam.ac.uk. [dostęp 2017-08-03]..
  2. Johnston 1994 ↓: Decyzja Diggesa, by zamiast łaciny posłużyć się angielskim, podyktowana była chęcią uniknięcia zbyt szerokiego rozpowszechnienia w innych krajach cennej wiedzy wojskowej, zawartej w jego pracy.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]