Queens’ College (Cambridge)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
University of Cambridge
Queens’ College
Godło
Brama Główna
Brama Główna
Dewiza Floreat Domus
Data założenia 1448
Typ uczelni kolegium uniwersyteckie
Patron uczelni św. Małgorzata Antiocheńska i św. Bernard z Clairvaux
Państwo  Wielka Brytania
Adres Queens' College, Cambridge CB3 9ET, Wielka Brytania
Liczba studentów 830 (2015–16)[1]
President John Leonard Eatwell (od 1997)
Położenie na mapie Cambridgeshire
Mapa lokalizacyjna Cambridgeshire
Queens’ College
Queens’ College
Położenie na mapie Anglii
Mapa lokalizacyjna Anglii
Queens’ College
Queens’ College
Położenie na mapie Wielkiej Brytanii
Mapa lokalizacyjna Wielkiej Brytanii
Queens’ College
Queens’ College
Ziemia52°12′08″N 0°06′53″E/52,202222 0,114722
Strona internetowa

Queens’ College – jedno z kolegiów (ang. colleges) Uniwersytetu w Cambridge w Anglii, ufundowane w roku 1448.

Podobnie jak wszystkie pozostałe 30 kolegiów, Queens’ jest niezależną, samorządną instytucją, dysponującą własnym majątkiem i samodzielnie pozyskującą fundusze oraz prowadzącą nabór studentów.

Pełna, oficjalna nazwa Kolegium to: „Kolegium Królowej pod wezwaniem św. Małgorzaty i św. Bernarda, nazywane powszechnie Kolegium Królowych, w Uniwersytecie Cambridge” (The Queen’s College of St Margaret and St Bernard, commonly called Queens’ College, in the University of Cambridge). Nazwa potoczna to Queens’.

Historia[edytuj]

Inicjatorem powstania kolegium Queens’ był Andrew Dockett – rektor miejscowego kościoła p.w. św. Botulfa oraz właściciel i dyrektor (Principal) uniwersyteckiego hostelu p.w. św. Bernarda. W grudniu roku 1446 uzyskał, wraz z grupą współpracowników, od Henryka VI akt powołania Kolegium św. Bernarda. Ze względu na zmianę planowanej lokalizacji przyszłego kolegium, 21 sierpnia 1447 roku uzyskano kolejny akt. Jednak królowa Małgorzata wymogła na mężu uchylenie tej decyzji i powołanie nowego kolegium „dla chwały i uhonorowania kobiet” (to laud and honneure of sexe femenine). Monarcha uległ, dzięki czemu Małgorzata została pierwszą królową-fundatorką kolegium w Cambridge[2]. Ostatecznie, 30 marca 1448 roku, królewski akt ustanowił lokalizację dla przyszłego kolegium, które zostało utworzone 15 kwietnia tego roku, aktem wydanym przez królową. Otrzymało ono nazwę Queen’s College of St. Margaret and St. Bernard, a jego wykładowcami zostali akademicy mający tworzyć wcześniej Kolegium św. Bernarda.

Andrew Dockett nie był zadowolony ze stanu rzeczy pozostawionego przez Małgorzatę i, korzystając ze swoich wpływów na dworze, skłonił jej następczynię Elżbietę, żonę Edwarda IV do zaangażowania się w sprawy kolegium. 25 marca 1465 roku król wydał dekret, w którym potwierdził prawa własności Queen’s College do posiadanych gruntów oraz określił kolegium, jako „pozostające pod patronatem Elżbiety, królowej Anglii”. Elżbieta oddała się opiece nad kolegium tak gorliwie, że w nadanym przez siebie pierwszym jego statucie z 10 marca 1475 roku określiła się jako vera fundatrix („prawdziwa założycielka”). Konsekwencją udziału dwóch królowych w powstawaniu kolegium była późniejsza zmiana pisowni jego nazwy z Queen’s (pol. Królowej) na Queens’ (Królowych)[a]. Od tego także czasu przyjęło się, że kolejne królowe Anglii zostają patronkami Queens’ College[b].

W latach 1506 i 1511–14 w Queens’ rezydował Erazm z Rotterdamu zaproszony przez prezydenta Jana Fishera. Wprowadził on do kolegium naukę greki, jednak rozczarowany niewielką liczbą studentów zajął się pracą naukową: w tym czasie powstały jego opracowania greckich wydań Nowego Testamentu (Novum Instrumentum omne) i pism św. Hieronima[3]. W następnych latach kolegium wyróżniło się zaangażowaniem w sprawę reformacji. W trakcie angielskiej wojny domowej członkowie Queens’ opowiedzieli się po stronie króla i w roku 1642 wsparli go darowizną sreber należących do Kolegium. Spadły za to na nie represje: Oliver Cromwell nakazał konfiskatę znacznej części mienia, uwięziony został prezydent Kolegium – Edward Martin – wraz z grupą wykładowców. W następnym roku złupiona została należąca do Queens’ kaplica.

W roku 1860 statuty kolegium po raz pierwszy zwolniły członków kolegium, pod pewnymi warunkami, z obowiązku zachowania celibatu i przyjmowania święceń duchownych. Od roku 1980 do Queens’ zaczęto przyjmować kobiety.

Struktura[edytuj]

Społeczność Kolegium dzieli się na cztery nieformalne grupy różniące się rolami i obowiązkami[c]:

  • Senior Combination Room gromadzi najwyższych rangą członków: prezydenta (będącego głową Kolegium) i członków formalnych (Official Fellows), którzy tworzą wspólnie zarząd (Governing Body), a także młodszych pracowników naukowych, zwykle pracujących na czasowych kontraktach. Na członkach formalnych spoczywa wysiłek prowadzenia wykładów i superwizji (czyli prowadzonego w małych grupach regularnego sprawdzania wiedzy i postępów studentów).
  • Middle Combination Room gromadzi studentów studiów magisterskich i doktoranckich.
  • Junior Combination Room składa się ze studentów studiów licencjackich.
  • Departments to urzędnicy i personel obsługujący Kolegium.

Współczesność[edytuj]

Kolegium przyjmuje studentów na wszystkie kierunki dostępne na uniwersytecie. Studenci przyjmowani są niezależnie od kraju pochodzenia. W roku akademickim 2015-16 w Queens’ studiowało 519 studentów studiów licencjackich, 137 – magisterskich i 174 – doktoranckich[1].

Według rankingu Tompkins Table, szeregującego kolegia Uniwersytetu w Cambridge według wyników uzyskiwanych od roku 1997 na egzaminach przez ich członków (będących studentami studiów licencjackich), Queens’ zajęło w 2016 roku 6. miejsce – 30,1% jego studentów uzyskało najwyższe noty (Firsts)[4]. Najwyższą – 2. – pozycję Kolegium zajęło w roku 1998, a średnia zajmowana pozycja to 8,4.

Roczne koszta utrzymania Kolegium wyniosły w roku akademickim 2015–16 12,68 mln £, a przychód – 13,91 mln £. Wartość należących do Queens’ inwestycji – nieruchomości i papierów wartościowych – wynosiła w tymże roku 75,93 mln £[5].

Kolegium siostrzanym dla Queens’ w Uniwersytecie Oksfordzkim jest Pembroke College. Ponadto kolegiami siostrzanymi są Ezra Stiles College na Uniwersytecie Yale oraz japoński Osaka Gakuin University.

Absolwenci[edytuj]

Absolwentami i członkami Queens’ było między innymi:

 Zobacz też kategorię: Absolwenci Queens’ College (Cambridge).

Budynki[edytuj]

Kolegium zajmuje teren w centrum Cambridge nad rzeką Cam. Budynki Queens’ zajmują obydwa brzegi rzeki, co jest w Uniwersytecie Cambridge rzadkością[d]. Obydwa kompleksy zabudowań łączy Most Matematyczny. Od północy Kolegium graniczy z King’s College.

Cechą charakterystyczną zabudowy Queens’, odróżniającą ją od pozostałych najstarszych kolegiów, jest budulec: czerwona cegła z minimalnym wykorzystaniem kamienia.

Stary Dziedziniec (Old Court)[edytuj]

Położony na wschodnim brzegu rzeki Stary Dziedziniec jest najstarszym spośród siedmiu dziedzińców, składających się na główny kompleks zabudowań Queens’. Architektem pierwszych budynków był najprawdopodobniej Reginald Ely[3]. Ich wznoszenie rozpoczęto w roku 1448 i, z wyjątkiem dachów, dotrwały one w niewiele zmienionej formie do czasów współczesnych. Dziedziniec ma kształt prostokąta z umieszczonymi w każdym z jego rogów wieżami na planie kwadratu. Od strony wschodniej, z ulicy, na fziedziniec prowadzi brama z ośmiokątnymi wieżyczkami w każdym z rogów. Jest to pierwszy przykład zastosowania tej formy architektonicznej w budownictwie uniwersyteckim[6]. Na zachodniej ścianie dziedzińca, naprzeciw bramy umieszczono duży zegar słoneczny. Poniżej zegara znajduje się brama prowadząca na Dziedziniec Krużgankowy (Cloister Court).

W budynku ograniczającym dziedziniec od północy znajduje się Stara Biblioteka (Old Library) – jedna ze 117 bibliotek uniwersytetu, czynna nieprzerwanie od 1448 roku. W posiadaniu Starej Biblioteki znajduje się ponad 20 000 rękopisów i ksiąg pochodzących z XII–XIX wieku. Na wyposażeniu biblioteki pozostają oryginalne średniowieczne pulpity ,pełniące obecnie funkcję półek na książki. Inną osobliwością Starej Biblioteki są zachowane oryginalne oprawy nawet najstarszych posiadanych ksiąg[e]. Ozdobą budynku biblioteki są też XIV-wieczne witraże umieszczone w oknach po stronie północnej.

Most Matematyczny (Mathematical Bridge)[edytuj]

Most w 2005 roku

Ten drewniany most, będący jedną z atrakcji turystycznych Cambridge, został przerzucony nad rzeką Cam w roku 1749[f]. Choć według legendy budowniczym mostu był Isaac Newton, w rzeczywistości most wybudował James Essex, według projektu Williama Etheridge’a[7]. Wybudowany w całości z drewna dębowego, łączonego żelaznymi śrubami, łukowy most ma długość ponad 15 metrów. Od strony wschodniej most łączy z Dziedzińcem Krużgankowym brama w budynku Apartamentów Prezydenta (President’s Lodge) – najstarszym budynkiem w Cambridge (wzniesionym około 1460 roku), stojącym na brzegu rzeki Cam[8]. W latach 1866–7 most przebudowano zastępując prowadzące nań stopnie obecnymi spadami. W 1905 roku most został rozebrany i postawiony na nowo, tym razem z wykorzystaniem drewna tekowego.

Ułożone stycznie do okręgu elementy kratownicy i łuku zaznaczono kolorem

Nie jest jasne pochodzenie obecnej nazwy mostu. Po raz pierwszy określenie Mathematical Bridge pojawia się w przewodniku po Uniwersytecie Cambridge z roku 1803. Nazwa ta odzwierciedla matematyczną regularność i złożoność konstrukcji: drewniane belki tworzące jednocześnie łuk i kratownicę mostu ułożono stycznie do okręgu o promieniu 32 stóp (9,76 m) i zespolono między sobą ułożonymi promieniście belkami, kąt pomiędzy którymi wynosi 1/32 (11,25°) koła[8].

Z Mostem Matematycznym związane są różne legendy. Oprócz wspomnianej wyżej o autorstwie Newtona (który zmarł w roku 1727, podczas gdy most wzniesiono ponad 20 lat później), legendarną jest również opowieść o tym, że wzniesiony bez użycia metalowych elementów, został swego czasu rozebrany przez członków Kolegium, którzy nie potrafili go już złożyć ponownie, musieli więc użyć żelaznych śrub i nakrętek[8].

Herb i święci patroni Kolegium[edytuj]

Patronami Kolegium są św. Małgorzata Antiocheńska i św. Bernard z Clairvaux. Oryginalne, pochodzące z 1448 roku, wizerunki obojga świętych umieszczono na sklepionym suficie bramy prowadzącej na Stary Dziedziniec. Ich figury umieszczono w kaplicy Kolegium.

Swój herb Kolegium otrzymało w roku 1575. Na pełny herb składa się sześciopolowy herb Małgorzaty Andegaweńskiej otoczony zieloną bordiurą, z koroną, hełmem, labrami i klejnotem w postaci orła z rozpostartymi złotymi skrzydłami.

Uwagi

  1. Apostrophe ↓: W tych czasach w pisowni angielskiej nie stosowano apostrofu dla oznaczenia possesivu, nie istniał więc problem zapisu: Queen’s czy Queens’. Apostrof w nazwie Kolegium pojawia się w roku 1660 i jest to forma Queen’s. Dopiero w roku 1823 w publikacjach po raz pierwszy pojawia się forma Queens’. Erazm z Rotterdamu w swoich listach używał nazwy Collegium Reginae, a więc z dopełniaczem w liczbie pojedynczej.
  2. J.P.C. Roach et. al. 1959 ↓: Zwyczaj ten został usankcjonowany licencją Ryszarda III z 1484 roku, w której zadeklarował iż Kolegium istnieje „dzięki opiece naszej wspomnianej wyżej małżonki” (czyli Anny Neville) oraz nadaniem gruntów w tym samym roku, które pozostawił do dyspozycji królowej. W XVI wieku zwyczaj zarzucono, został jednak przywrócony w roku 1948 przez królową Elżbietę, żonę Jerzego VI
  3. Nazwy trzech pierwszych grup pochodzą od Pokojów Zebrań (Combination Rooms), w których spotykali i spotykają się ich członkowie.
  4. Drugim takim kolegium jest St John’s.
  5. Jest to niezamierzony skutek kłopotów finansowych Kolegium: w XVIII wieku istniał zwyczaj, by książkom tworzącym kolekcję czy księgozbiór dawać jednolite oprawy. Queens’ nie było stać na związane z tym wydatki, zachowały się więc oprawy oryginalne.
  6. J.P.C. Roach et. al. 1959 ↓: Zastąpił wcześniejszy most, wybudowany w roku 1700.

Przypisy

Bibliografia[edytuj]

Linki zewnętrzne[edytuj]

  • Reading the Dial in Old Court (ang.). queens.cam.ac.uk. [dostęp 2017-07-31]. – instrukcja odczytywania wskazań zegara słonecznego na Starym Dziedzińcu