Thornton Wilder

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Thornton Wilder
Thornton Niven Wilder
Ilustracja
Thornton Wilder (1948)
Imię i nazwisko Thornton Niven Wilder
Data i miejsce urodzenia 17 kwietnia 1897
Madison
Data i miejsce śmierci 7 grudnia 1975
Hamden (Connecticut)
Narodowość amerykańska
Język angielski
Alma Mater Uniwersytet Yale, Uniwersytet Princeton
Dziedzina sztuki powieść, dramat
Ważne dzieła
  • Most San Luis Rey
  • Kabała
  • Idy marcowe
  • Nasze miasto
Odznaczenia
Legia Zasługi (USA) Brązowa Gwiazda (Stany Zjednoczone) Prezydencki Medal Wolności (Stany Zjednoczone)
Nagrody
  • Nagroda Pulitzera: 1928 Most San Luis Rey, 1938 Nasze miasto, 1943 The Skin of Our Teeth
  • National Book Award: 1968 The Eighth Day
Strona internetowa

Thornton Niven Wilder (ur. 17 kwietnia 1897 w Madison, zm. 7 grudnia 1975 w Hamden w stanie Connecticut)[1] – amerykański powieściopisarz i dramaturg.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Jego ojciec, Amos Parker Wilder, był dyplomatą. Kilka lat dzieciństwa Thronton spędził w Chinach, gdzie jego ojciec był konsulem. Miał brata Amosa Nivena Wildera, który był duchownym i poetą.

Studiował na uniwersytetach: Yale i Princeton, oraz w Amerykańskiej Akademii w Rzymie. Przez kilka lat był nauczycielem języka francuskiego w Lawrenceville School w Lawrenceville. Ponadto wykładał na uniwersytetach: Chicagowskim i Harvarda. Jako ochotnik brał udział w I i II wojnie światowej. Za swoje dokonania wojskowe otrzymał Order Brązowej Gwiazdy i Legię Zasługi. Służbę zakończył w randze podpułkownika US Air Force.

Życie prywatne[edytuj | edytuj kod]

Choć Wilder nigdy nie przyznał się do homoseksualizmu[2] ani publicznie, ani w swojej korespondencji i pisarstwie, powszechnie było wiadomo, iż przez pewien czas pozostawał w związku z Samuelem Stewartem[3], pisarzem, rysownikiem i tatuażystą, którego prace miały przeważnie charakter pornograficzny.

Wilder prowadził aktywne życie towarzyskie. Do jego przyjaciół należeli m.in. Gertrude Stein, Ernest Hemingway, Willa Cather, Russel Wright (twórca sztuki użytkowej) i Montgomery Clift.

Coda[edytuj | edytuj kod]

Przez ostatnie lata życia Wilder mieszkał w Hamden ze swoją siostrą, Isabel, publicystką i recenzentką literacką. Zmarł 7 grudnia 1975 wskutek zawału serca[2]. Został pochowany na cmentarzu Mount Carmel w Hamden[1].

Twórczość[edytuj | edytuj kod]

Pisarstwo Wildera – zarówno prozatorskie, jak dramaturgiczne – wykraczało poza obręb dominującej wówczas w literaturze amerykańskiej tendencji naturalistycznych[4]. W znacznym stopniu bowiem nawiązywało do klasycznego humanizmu. Naczelnym tematem jego twórczości jest poszukiwanie sensu istnienia człowieka, sensu ukrytego – zdaniem Wildera – w tajemnicy życia, której nie są w stanie wyjaśnić do końca ani religia, ani nauka[4].

W 1928 odniósł sukces (również finansowy) dzięki swojej drugiej powieści: Most San Luis Rey, która przyniosła mu Nagrodę Pulitzera. Nagrodę tę zdobył potem jeszcze za dramaty: Nasze miasto (1938) i The Skin of Our Teeth (1943), a National Book Award za powieść: The Eighth Day (1968).

Wilder był także tłumaczem, przełożył z języka francuskiego sztuki André Obey'a i Jeana-Paula Sartre’a. Napisał także libretta do oper: The Long Christmas Dinner Paula Hindemitha i opartej na jego sztuce – The Alcestiad Louise Talmy. W jego dorobku literackim znalazł się również scenariusz do filmu kryminalnego, W cieniu podejrzenia (1943), którego twórcą był ulubiony reżyser Wildera – Alfred Hitchcock.

Wybrane utwory[edytuj | edytuj kod]

Powieści[edytuj | edytuj kod]

  • 1926 The Cabala (Kabała)
  • 1927 The Bridge of San Luis Rey (Most San Luis Rey)
  • 1930 The Woman of Andros (Kobieta z Andros)
  • 1935 Heaven's My Destination
  • 1948 Ides of March (Idy marcowe)
  • 1967 The Eighth Day
  • 1973 Theophilus North

Sztuki[edytuj | edytuj kod]

The Merchant of Yonkers
  • 1942 The Skin of Our Teeth
  • 1954 The Matchmaker (na jej podstawie powstał musical Hello, Dolly!)
  • 1955 The Alcestiad or a Life in the Sun
  • 1960 Childhood
  • 1962 Plays for Bleeker Street

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Find A Grave – Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
  2. a b Thornton Wilder w bazie Notable Names Database (ang.)
  3. Gay Bears • The Hidden History of the Berkeley Campus – Thornton Wilder (ang.) [dostęp 2011-09-25]
  4. a b Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich. Wiedza Powszechna, 1971, s. 524-526.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Mały słownik pisarzy angielskich i amerykańskich, Wiedza Powszechna, 1971