Torfowiska Orawsko-Nowotarskie

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Torfowiska Orawsko-Nowotarskie
kod: PLH120016
Ilustracja
Kotlina Nowotarska w Chyżnem
obszar mający znaczenie dla Wspólnoty
Państwo  Polska
Województwo  małopolskie
Mezoregion Kotlina Orawsko-Nowotarska
Data utworzenia 2008
Powierzchnia 8255,62 ha
Obszary chronione 1 rezerwat przyrody
Położenie na mapie powiatu nowotarskiego
Mapa konturowa powiatu nowotarskiego, po lewej nieco na dole znajduje się punkt z opisem „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie”
Położenie na mapie Polski
Mapa konturowa Polski, na dole znajduje się punkt z opisem „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie”
Położenie na mapie województwa małopolskiego
Mapa konturowa województwa małopolskiego, na dole nieco na lewo znajduje się punkt z opisem „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie”
Ziemia49°26′42″N 19°47′30″E/49,445000 19,791667

Torfowiska Orawsko-Nowotarskie (PLH120016) – projektowany specjalny obszar ochrony siedlisk w ramach programu Natura 2000 w województwie małopolskim o powierzchni 8255,62 ha. Obejmuje część obszaru Kotliny Nowotarskiej. Zaprojektowany został w kwietniu 2004 r., 25 stycznia 2008 roku zatwierdzony został przez Komisję Europejską jako obszar mający znaczenie dla Wspólnoty. Obejmuje tereny gmin Czarny Dunajec, Jabłonka, Nowy Targ (gmina wiejska) i miasta Nowy Targ. Dotychczas teren ten objęty był ochroną jako Południowomałopolski Obszar Chronionego Krajobrazu, ponadto w jego obrębie znajduje się rezerwat przyrody Bór na Czerwonem[1].

W zbliżonych granicach utworzono także obszar specjalnej ochrony ptaków „Torfowiska Orawsko-Nowotarskie” PLB120007[2][3].

Charakterystyka[edytuj | edytuj kod]

Kotlina Orawsko-Nowotarska powstała w neogenie w wyniku ugięcia się obszaru pomiędzy łańcuchami górskimi i pogórzami[4]. Podczas ostatniego zlodowacenia (ok. 22-11 tys. lat temu) pokryta została warstwą bardzo słabo przepuszczalnej gliny o grubości około 2 m. Glina ta powstawała w wyniku deflacji z fliszu karpackiego budującego otaczające kotlinę Beskidy i Podhale. Po ustąpieniu lodowca teren kotliny pełen był zagłębień wypełnionych wodą i tworzących młaki i jeziora. Stopniowo zamulane były niesionymi przez wodę osadami tworzącymi stożki napływowe, równocześnie też podlegały zarastaniu, w którym wielki udział miał mech torfowiec. Z jego obumarłych szczątków tworzył się torf i powstawały torfowiska, przez okoliczną ludność nazywane pustaciami lub puściznami[5]. Klimat Kotliny Nowotarskiej wyjątkowo sprzyja powstawaniu torfowisk. Występuje bowiem nadwyżka opadów nad parowaniem, duże zasilanie wodą spływającą z grubej warstwy topniejących śniegów na otaczających kotlinę górach. Nawet podczas długotrwałej suszy w glebie znajduje się wystarczająca ilość wody, co sprzyja powstawaniu torfowisk wysokich. Mają one postać kopulastych wzniesień terenu. Torfowiska te były przez okoliczną ludność eksploatowane jako źródło torfu. Początkowo wykorzystywano je po wysuszeniu głównie jako opał, później również jako podłoże upraw w ogrodnictwie i leśnictwie, oraz jako materiał izolacyjny. Od połowy XX wieku zaczęło się eksploatowanie torfu na skalę przemysłową. Doprowadziło to do znacznego zniszczenia torfowisk. W 1994 r. torf został uznany za kopalinę i jego wydobycie dopuszczalne jest tylko po uzyskaniu koncesji. Obecnie legalnie wydobywa się w Kotlinie Nowotarskiej torf tylko w jednym miejscu – na torfowisku Puścizna Wielka[1].

Przedmiot ochrony[edytuj | edytuj kod]

Przedmiotem ochrony jest 12 typów siedlisk przyrodniczych i 5 gatunków zwierząt[1]:

Siedliska przyrodnicze
Gatunki zwierząt

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c Dokumentacja planu zadań ochronnych obszaru Natura 2000 Torfowiska Orawsko-Nowotarskie PLH120016. [dostęp 2017-03-26].
  2. Obszar Natura 2000 Torfowiska Orawsko-Nowotarskie PLB120007. W: Centralny Rejestr Form Ochrony Przyrody [on-line]. Generalna Dyrekcja Ochrony Środowiska. [dostęp 2019-03-31].
  3. Torfowiska Orawsko-Nowotarskie (ob. ptasi). W: Natura 2000 a turystyka [on-line]. Instytut na rzecz Ekorozwoju. [dostęp 2019-03-31].
  4. Jerzy Kondracki: Geografia regionalna Polski. Warszawa: Wyd. Naukowe PWN, 1998. ISBN 83-01-12479-2.
  5. Torfowiska na Orawie i Podhalu. [dostęp 2017-03-23].

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]

Panorama Kotliny Nowotarskiej w okolicach Czarnego Dunajca
Panorama Kotliny Nowotarskiej w okolicach Czarnego Dunajca