Vladas Putvinskis

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Vladas Putvinskis
Władysław Gerard Putwiński
Ilustracja
Herb
Abdank
Rodzina Putwińscy
Data i miejsce urodzenia 6 października 1873 r.
Ryga
Data i miejsce śmierci 5 marca 1929 r.
Kowno
Ojciec Rafał Iwan Florencjusz Putwiński
Matka Idalia Broël-Plater
Żona

Emilia Gruźdź (Emilija Gruzdytė)

Dzieci

Stasys, Vytautas, Emilija

Vladas Putvinskis – Putvys (6 października 1873 r. w Rydze5 marca 1929 r. w Kownie, pochowany w Kielmach) – bojar litewski, dworzanin, działacz społeczno-kulturowy, pisarz, podziemny kolporter literatury litewskiej, prekursor rybołówstwa na Litwie.

Krzewiciel kultury litewskiej[edytuj | edytuj kod]

Choć wyrastał w środowisku polskim, a w jego domu używano języka polskiego, to około roku 1900 określił swą przynależność do narodu litewskiego i wraz z żoną zaczął się uczyć języka litewskiego. Szczególnie duży wpływ wywarł na niego Povilas Višinskis. W 1899 r. założył pierwszą tajną szkołę litewską we wsi Powieżupie (lit. Pavėžupis, nieopodal Kielm), a po kilku latach drugą w Graužikai. Łożył na utrzymanie szkół i nauczycieli, ponadto wspierał finansowo zdolniejsze dzieci w dalszej nauce. Organizował również kursy wieczorowe dla dorosłych.

Jego dwór w Powieżupiach stał się szybko ośrodkiem litewskości. Latem 1902 r. za zgodą Putvinskisa, Povilas Višinskis zorganizował tam pierwsze zebranie literatów litewskich. Później tego typu spotkania odbywały się co miesiąc. Każdy gość zobowiązany był każdorazowo przywieźć swój „paszport”, czyli niedawno napisane utwory literackie lub artykuły. W zebraniach uczestniczyli Povilas Višinskis, Julija Žemaitė, Jonas Krikščiūnas-Jovaras, Gabrielė Petkevičaitė-Bitė, Jonas Biliūnas oraz inni inteligenci i pisarze. Od 1901 r. Vladas Putvinskis sam pisywał do prasy litewskiej jako Vladas Putvys.

Kiedy Povilas Višinskis był redaktorem gazety Varpas (Dzwon), Vladas Putvinskis wspierał materialnie jego działalność. Gościł u niego również Jonas Jablonskis, który ok. 1900 r. przygotowywał tu dla prasy „Gramatykę języka litewskiego” oraz „Pisma” Motiejusa Valančiusa. Pomagali mu w tym Antanas Smetona, Petras Avižonis oraz Julija Žemaitė.

Kolportaż literatury litewskiej[edytuj | edytuj kod]

Vladas Putvinskis w Powieżupiu stworzył jeden z największych żmudzkich ośrodków kolportażu i dystrybucji podziemnej prasy litewskiej. Dystrybucja odbywała się regularnie. Putvinskas przyjmował zamówienia od prenumeratorów, nawiązywał kontakt z drukarniami i wydawnictwami na terenie Prus Wschodnich. Mniejsze ilości druków odbierali sami adresaci, a większe transportowano konno dalej. Książki najczęściej kolportowano w Szawlach i okolicach. Działalność tę Putvinskis prowadził przez siedem lat, dopóki nie został aresztowany w 1906 r.

Polityka[edytuj | edytuj kod]

W 1902 r. w Powieżupiu odbyło się zebranie, w trakcie którego omawiano plany dotyczące założenia Litewskiej Partii Demokratycznej, która wkrótce zaczęła działać w Wilnie. Putvinskis również aktywnie uczestniczył w wydarzeniach rewolucyjnych w 1905 r., prowadził antycarską agitację. W jego dworze znajdowali schronienie uciekający zagranicę rewolucjoniści. Za tę działalność Putvinskis został aresztowany w 1906 r. i spędził kilka miesięcy w więzieniu. Drugi raz aresztowano go w 1914 r. i zesłano do wsi Woskriesiensk w pobliżu Niżnego Nowogrodu, gdzie przebywał do 1917 r. Na zesłaniu Putvinskis zainteresował się filozofią i napisał kilka artykułów na tematy filozoficzne.

Twórca związku strzeleckiego[edytuj | edytuj kod]

W 1919 r. założył Litewski Związek Strzelecki, któremu przewodniczył w latach 1919–1922.

Wywód genealogiczny[edytuj | edytuj kod]

 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Piotr Putwiński
 
 
 
 
 
 
 
Dionizy Putwiński (1763–1845)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Ludwika Rodowicz
 
 
 
 
 
 
 
Hermenegild Kazimierz Putwiński (1799–1879)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Wiktoria Rymkiewicz
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Rafał Iwan Florencjusz Putwiński (1824–1901)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Adolfina Bitowt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Vladas Putvinskis (1873–1929)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Adam Tadeusz Broël-Plater (1740–1775)
 
 
 
 
 
 
 
Tadeusz Broël-Plater (1780–1822)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Maria Zabiełło
 
 
 
 
 
 
 
Adam Michał Broël-Plater (1805–1869)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Józef Tomasz Kościuszko (1744–1789)
brat Tadeusza Kościuszki
 
 
 
 
 
 
 
Rachela Aniela Kościuszko (1784–1860)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
?
 
 
 
 
 
 
 
Idalia Broël-Plater (1839–1889)
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Leon Mirski
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Franciszka Ksawera Mirska
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 
Joanna Dowiatt
 
 
 
 
 
 
 
 
 
 

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]