Walter Kriwicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walter Kriwicki
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1899
Podwołoczyska, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 10 lutego 1941
Waszyngton, USA
Zawód funkcjonariusz służb specjalnych ZSRR

Walter Kriwicki, prawdziwe nazwisko Samuel Ginzberg (ur. 28 czerwca 1899 w Podwołoczyskach, zm. 10 lutego 1941 w Waszyngtonie) – oficer Razwiedupru (IV Zarząd (Wydział) Sztabu Generalnego Armii Czerwonej - wywiad wojskowy), rezydent INO NKWD na Europę Zachodnią (1935-1937), odmówił powrotu do ZSRR i wyemigrował do USA. Autor demaskatorskich publikacji prasowych w The Saturday Evening Post(ang.), ujawniających publicznie w kwietniu 1939 - na kilka miesięcy przed zawarciem Paktu Ribbentrop-Mołotow - konsekwentne od kilku lat dążenie Stalina do porozumienia z III Rzeszą i obszernych wspomnień. Prawdopodobnie ofiara skrytobójczego zamachu INO NKWD.

Życiorys[edytuj]

Rozpoczął służbę w Razwiedupr, radzieckim wywiadzie wojskowym (organizacyjny poprzednik GRU). W roku 1920 prowadził dywersję w Polsce w czasie wojny polsko-bolszewickiej (szczególnie podczas letniej ofensywy Armii Czerwonej )[1]. W 1923 próbował wzniecić rewolucję komunistyczną w Niemczech, potem pracował dla w sztabie Razwiedupru w Moskwie. W 1934 został przeniesiony z wywiadu wojskowego do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych - NKWD. Jego służba w Razwieduprze i NKWD związana była z wywiadem zagranicznym.

Był szefem rezydentury w Holandii, kontrolującej radziecki wywiad wojskowy w Europie Zachodniej. Odmówił Siergiejowi Szpigelglasowi udziału w "wystawieniu" Ignatija Reissa, swojego przyjaciela. We wrześniu 1937 otrzymał rozkaz powrotu do Moskwy. W obawie, że stanie się ofiarą czystki, jaką właśnie przeprowadzał Józef Stalin w Armii Czerwonej i NKWD oraz innych instytucjach cywilnych i wojskowych, postanowił zbiec. Pojechał do Paryża i zwrócił się do Francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o azyl, który otrzymał. W końcu udało mu się wraz z żoną i czteroletnim synkiem dostać do Stanów Zjednoczonych, mimo prób radzieckich agentów NKWD zgładzenia go jeszcze we Francji. Posiadane przez niego informacje miały dużą wartość dla amerykańskiego, brytyjskiego i francuskiego kontrwywiadu. W 1939 pojechał do Wielkiej Brytanii. To, co tam ujawnił, było pierwszym dowodem penetracji brytyjskiego rządu przez radzieckich "kretów" i bezpośrednio doprowadziło do aresztowania Johna H. Kinga. Zwrócił także uwagę na innego radzieckiego szpiega w Wielkiej Brytanii, młodego angielskiego dziennikarza, który pisał do londyńskiej gazety korespondencje z wojny domowej w Hiszpanii. Był nim w rzeczywistości Harold (Kim) Philby, chociaż wówczas go jeszcze nie zidentyfikowano. Kriwicki ujawnił, że w Wielkiej Brytanii i we Wspólnocie Brytyjskiej pracowało 61 radzieckich agentów, chociaż nie potrafił ich wszystkich dokładnie wskazać. Trzech, jak mówił, znajdowało się w Foreign Office, a trzech w służbach wywiadowczych - Security Service, Secret Intelligence Service. Pisał także artykuły (w tym jeden w 1939, dla The Saturday Evening Post), demaskujące szpiegostwo i zeznawał w 1939 przed Komisją Izby Reprezentantów ds. Działalności Antyamerykańskiej. W tym samym roku ukazała się jego książka: In Stalin's Secret Service (wydanie brytyjskie : I Was Stalin's Agent, I wyd. polskie Byłem agentem Stalina (Instytut Literacki, Paryż 1964).

9 lutego 1941 zatrzymał się w hotelu Bellevue na Wzgórzu Kapitolińskim w Waszyngtonie. Dostał pokój numer 524 i zapłacił 2,5 dolara za nocleg. Następnego dnia rano pokojówka znalazła go martwego. Zginął od strzału pistoletu w skroń. Pokój był zamknięty i znaleziono w nim trzy notatki, mogące wskazywać na samobójstwo. Policja orzekła, że było to samobójstwo, wiele jednak wskazuje na to, iż padł ofiarą zemsty NKWD.

Przypisy

  1. Działał przeciw Polsce zarówno na terenie Polski, jak Czechosłowacji i Wolnego Miasta Gdańska, organizując strajki,sabotaż i blokadę dostaw sprzętu wojskowego z Zachodu do Polski.

Bibliografia[edytuj]

  • Walter Kriwicki In Stalin Secret Sevice London 1939, wyd. polskie "W tajnej służbie Stalina" Warszawa 2002, ISBN 83-85852-69-7