Walter Kriwicki

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Walter Kriwicki
Walter Krivitsky
Data i miejsce urodzenia 28 czerwca 1899
Podwołoczyska, Austro-Węgry
Data i miejsce śmierci 10 lutego 1941
Waszyngton, USA
Zawód funkcjonariusz służb specjalnych ZSRR

Walter Kriwicki, prawdziwe nazwisko Samuel Ginzberg (ur. 28 czerwca 1899 w Podwołoczyskach, zm. 10 lutego 1941 w Waszyngtonie) – oficer Razwiedupru (IV Zarząd (Wydział) Sztabu Generalnego Armii Czerwonej - wywiad wojskowy), rezydent INO NKWD na Europę Zachodnią (1935-1937), odmówił powrotu do ZSRR i wyemigrował do USA. Autor demaskatorskich publikacji prasowych w The Saturday Evening Post(ang.), ujawniających publicznie w kwietniu 1939 - na kilka miesięcy przed zawarciem Paktu Ribbentrop-Mołotow - konsekwentne od kilku lat dążenie Stalina do porozumienia z III Rzeszą i obszernych wspomnień. Prawdopodobnie ofiara skrytobójczego zamachu INO NKWD.

Życiorys[edytuj | edytuj kod]

Rozpoczął służbę w Razwiedupr, radzieckim wywiadzie wojskowym (organizacyjny poprzednik GRU). W roku 1920 prowadził dywersję w Polsce w czasie wojny polsko-bolszewickiej (szczególnie podczas letniej ofensywy Armii Czerwonej )[1]. W 1923 próbował wzniecić rewolucję komunistyczną w Niemczech, potem pracował dla w sztabie Razwiedupru w Moskwie. W 1934 został przeniesiony z wywiadu wojskowego do Ludowego Komisariatu Spraw Wewnętrznych - NKWD. Jego służba w Razwieduprze i NKWD związana była z wywiadem zagranicznym.

Był szefem rezydentury w Holandii, kontrolującej radziecki wywiad wojskowy w Europie Zachodniej. Odmówił Siergiejowi Szpigelglasowi udziału w "wystawieniu" Ignatija Reissa, swojego przyjaciela. We wrześniu 1937 otrzymał rozkaz powrotu do Moskwy. W obawie, że stanie się ofiarą czystki, jaką właśnie przeprowadzał Józef Stalin w Armii Czerwonej i NKWD oraz innych instytucjach cywilnych i wojskowych, postanowił zbiec. Pojechał do Paryża i zwrócił się do Francuskiego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych o azyl, który otrzymał. W końcu udało mu się wraz z żoną i czteroletnim synkiem dostać do Stanów Zjednoczonych, mimo prób radzieckich agentów NKWD zgładzenia go jeszcze we Francji. Posiadane przez niego informacje miały dużą wartość dla amerykańskiego, brytyjskiego i francuskiego kontrwywiadu. W 1939 pojechał do Wielkiej Brytanii. To, co tam ujawnił, było pierwszym dowodem penetracji brytyjskiego rządu przez radzieckich "kretów" i bezpośrednio doprowadziło do aresztowania Johna H. Kinga. Zwrócił także uwagę na innego radzieckiego szpiega w Wielkiej Brytanii, młodego angielskiego dziennikarza, który pisał do londyńskiej gazety korespondencje z wojny domowej w Hiszpanii. Był nim w rzeczywistości Harold (Kim) Philby, chociaż wówczas go jeszcze nie zidentyfikowano. Kriwicki ujawnił, że w Wielkiej Brytanii i we Wspólnocie Brytyjskiej pracowało 61 radzieckich agentów, chociaż nie potrafił ich wszystkich dokładnie wskazać. Trzech, jak mówił, znajdowało się w Foreign Office, a trzech w służbach wywiadowczych - Security Service, Secret Intelligence Service. Pisał także artykuły (w tym jeden w 1939, dla The Saturday Evening Post), demaskujące szpiegostwo i zeznawał w 1939 przed Komisją Izby Reprezentantów ds. Działalności Antyamerykańskiej. W tym samym roku ukazała się jego książka: In Stalin's Secret Service (wydanie brytyjskie : I Was Stalin's Agent, I wyd. polskie Byłem agentem Stalina (Instytut Literacki, Paryż 1964).

9 lutego 1941 zatrzymał się w hotelu Bellevue na Wzgórzu Kapitolińskim w Waszyngtonie. Dostał pokój numer 524 i zapłacił 2,5 dolara za nocleg. Następnego dnia rano pokojówka znalazła go martwego. Zginął od strzału pistoletu w skroń. Pokój był zamknięty i znaleziono w nim trzy notatki, mogące wskazywać na samobójstwo. Policja orzekła, że było to samobójstwo, wiele jednak wskazuje na to, iż padł ofiarą zemsty NKWD.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Działał przeciw Polsce zarówno na terenie Polski, jak Czechosłowacji i Wolnego Miasta Gdańska, organizując strajki,sabotaż i blokadę dostaw sprzętu wojskowego z Zachodu do Polski.

Bibliografia[edytuj | edytuj kod]

  • Walter Kriwicki In Stalin Secret Sevice London 1939, wyd. polskie "W tajnej służbie Stalina" Warszawa 2002, ​ISBN 83-85852-69-7