Wielki Teleskop Zenitalny

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wielki Teleskop Zenitalny
ilustracja
Państwo  Kanada
Organizacja University of British Columbia
Lokalizacja Kanada
Wysokość n.p.m. 395
Rozpoczęcie budowy 1994
Ukończenie budowy 2003[1]
Typ reflektor zenitalny
Średnica zwierciadła 6 m
Długość ogniskowej 10 m
Położenie na mapie Kolumbii Brytyjskiej
Mapa lokalizacyjna Kolumbii Brytyjskiej
Wielki Teleskop Zenitalny
Wielki Teleskop Zenitalny
Położenie na mapie Kanady
Mapa lokalizacyjna Kanady
Wielki Teleskop Zenitalny
Wielki Teleskop Zenitalny
Ziemia49°17′17,16″N 122°34′23,16″W/49,288100 -122,573100
Strona internetowa
Porównanie wielkości i budowy zwierciadeł największych obecnych i planowanych teleskopów. Wielki Teleskop Zenitalny w lewej części diagramu, w różowym kolorze.

Wielki Teleskop Zenitalny (ang. Large Zenith Telescope (LZT)) – teleskop zenitalny, zlokalizowany na University of British Columbia, ok. 70 km na wschód od Vancouver. Jest jednym z największych teleskopów zwierciadlanych.

Budowa teleskopu[edytuj | edytuj kod]

W budowie konstrukcji teleskopu brali udział naukowcy z University of British Columbia, do którego należy teleskop, Uniwersytetu Laval oraz paryskiego Instytutu Astrofizyki[2].

Przy budowie wykorzystano części trzymetrowego teleskopu NASA Orbital Debris Observatory, który zakończył pracę kilka lat wcześniej. Koszt budowy wyniósł 300 tys. USD, co jest równe 1/100 kosztu konwencjonalnego teleskopu tej średnicy[3].

Opis konstrukcji[edytuj | edytuj kod]

LZT ma obrotowe płynne zwierciadło o średnicy 6 metrów, wykonane z rtęci, zamocowane na dwutonowym łożysku[1]. Płynne zwierciadła mogą mieć większe rozmiary niż zwierciadła tradycyjne, znacząco zwiększając możliwości zbierania światła. Trzydzieści litrów (400 kg) rtęci tworzy warstwę o grubości 1 mm[3]. Zwierciadło LZT wykonuje jeden obrót w ciągu około 8,5 sekundy[2].

Ruch obrotowy zwierciadła powoduje, że grawitacja ściąga rtęć w dół, a bezwładność rozkłada ją równomiernie do krawędzi podstawy zwierciadła. Efektem jest utworzenie przez rtęć idealnej powierzchni paraboloidalnej[4].

Teleskop wyposażony jest w system optyki adaptatywnej korygujący kształt zwierciadła w celu poprawienia jakości obrazu przez skompensowanie zjawiska migotania gwiazd. Pod lustrem zwierciadła znajduje się 91 elektromagnesów, stale korygujących pod kontrolą komputera kształt powierzchni rtęci, którą pokrywa warstwa ferrofluidu[2].

Cechy użytkowe[edytuj | edytuj kod]

Poważnym ograniczeniem możliwości obserwacyjnych teleskopu zenitalnego jest możliwość obserwowania tylko niewielkiego obszaru nieba znajdującego się w danej chwili ponad teleskopem (w zenicie). Wraz z obrotem Ziemi obserwowane mogą być odpowiednie obszary. Opracowana jednak została koncepcja, jak to ograniczenie można w pewnej mierze wyeliminować przez zastosowanie odpowiedniego korektora optycznego[5].

Teleskop wyposażony jest w detektor CCD o matrycy 2048x2048 pikseli[6].

Cele naukowe[edytuj | edytuj kod]

LZT jest wykorzystywany do pomiarów rozkładu spektralnego energii i przesunięć ku czerwieni ponad 100 tysięcy galaktyk oraz do wykrywania odległych supernowych[1].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c The Large Zenith Telescope (ang.). University of British Columbia, 2004-12-05. [dostęp 2013-12-10].
  2. a b c Самые крупные в мире телескопы (ros.)
  3. a b Geoff Andersen: The Telescope: Its History, Technology, and Future. Princeton: Princeton University Press, 2007, s. 165. ISBN 0-691-12979-7. [dostęp 2013-12-11]. (ang.)
  4. William Harris: How Lunar Liquid Mirror Telescopes Work (ang.). HowStuffWorks, Inc. [dostęp 2013-12-11].
  5. EF Borra G. Moretto, M. Wang: An optical corrector design that allows a fixed telescope to access a large Region of the sky (ang.). 1994.
  6. Large Zenith Telescope (ang.)

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]