Wilec

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Wilec
Ilustracja
Wilec purpurowy
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd psiankowce
Rodzina powojowate
Rodzaj wilec
Nazwa systematyczna
Ipomoea L.
Sp. Pl. 159. 1753
Typ nomenklatoryczny
Ipomoea pes-tigridis L.[2]
Synonimy
  • Acmostemon Pilg.,
  • Batatas Choisy,
  • Bonanox Raf.,
  • Calonyction Choisy,
  • Calycantherum Klotzsch,
  • Diatremis Raf.,
  • Dimerodisus Gagnep.,
  • Exogonium Choisy,
  • Mina Cerv.,
  • Parasitipomoea Hayata,
  • Pharbitis Choisy,
  • Quamoclit Mill.,
  • Quamoclit Moench[3]
Morfologia (I. capillacea)

Wilec (Ipomoea L.) – rodzaj roślin zielnych, głównie pnączy z rodziny powojowatych. Obejmuje ok. 650 gatunków. Występują one na różnych kontynentach, głównie jednak na obszarach gorących i ciepłych, przy czym 300 gatunków pochodzi z kontynentów amerykańskich. Do ważnych roślin użytkowych należy wilec ziemniaczany, batat (I. batatas). Jadalne pędy ma wilec wodny (I. aquatica). Liczne gatunki uprawiane są jako ozdobne (zwłaszcza Ipomoea tricolor)[4]. W Polsce uprawiany jest zwłaszcza wilec purpurowy (I. purpurea)[5]. Rośliny z tego rodzaju bywają mylone z powojem i kielisznikiem.

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Pokrój
Najczęściej pnącza o długości pędów do 15 m, rzadziej niewielkie drzewa do 5 m wysokości[4] i byliny o pędach wzniesionych, płożących lub pływających[6].
Liście
Skrętoległe[4], ogonkowe[6], całobrzegie, dłoniastodzielne lub pierzastodzielne[4].
Kwiaty
Duże lub małe, osadzone zazwyczaj pojedynczo w kątach liści, czasem w kwiatostanach wierzchotkowych lub groniastych kilku lub wielokwiatowych. Działki kielicha równe lub różnej wielkości, trwałe, powiększające się podczas owocowania. Płatki korony są lejkowato, dzwonkowato lub koliście zrośnięte, na brzegu koliste lub z niewielkimi 5 klapami, z wyraźnymi paskami biegnącymi wzdłuż środków płatków[6]. Korona ma barwę białą, niebieską, fioletową, czerwoną, pomarańczową, rzadko żółtą[4][6]. Pręcików jest 5, o nitkach często nierównej długości[6], przylegających do szyjki słupka[4]. Zalążnia górna, dwu- lub czterokomorowa, zawierającą po 1–2 zalążki w każdej z komór[4]. Słupek pojedynczy, nitkowaty, zwieńczony jest okazałym, główkowatym znamieniem[6][4].
Owoce
Kuliste lub jajowate torebki zawierające do czterech (rzadko do 6) nasion gładkich lub omszonych[6].

Biologia[edytuj | edytuj kod]

Roślina trująca
Nasiona zawierają alkaloidy indolowe, między innymi erginę i lizergol. Jako symptomy zatrucia mogą wystąpić: halucynacje, euforia, rozszerzone źrenice, nudności, wymioty, biegunka, senność, zdrętwienie i kurcze mięśni.

Systematyka[edytuj | edytuj kod]

Rodzaj z plemienia Ipomoeeae w podrodzinie Convolvuloideae. Dzieli się na trzy podrodzaje Eriospermum, Ipomoea i Quamoclit, te z kolei na liczne sekcje i serie[3].

Wykaz gatunków

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2010-04-14].
  2. Index Nominum Genericorum. [dostęp 2009-02-05].
  3. a b Genus: Ipomoea L.. W: Germplasm Resources Information Network (GRIN-Taxonomy) [on-line]. USDA, Agricultural Research Service, National Plant Germplasm System. [dostęp 2018-08-15].
  4. a b c d e f g h Roger Philips, Martyn Rix: The Botanical Garden. Vol. 2. Perennials and annuals. London: Macmillan, 2002, s. 219. ISBN 0-333-74890-5.
  5. Zbigniew Mirek, Halina Piękoś-Mirkowa, Adam Zając, Maria Zając: Flowering plants and pteridophytes of Poland : a checklist. Krytyczna lista roślin naczyniowych Polski. Instytut Botaniki PAN im. Władysława Szafera w Krakowie, 2002. ISBN 83-85444-83-1.
  6. a b c d e f g Ipomoea Linnaeus. W: Flora of China [on-line]. eFloras.org. [dostęp 2018-08-15].