Wojciech Lipoński

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj

Wojciech Lipoński (ur. 16 grudnia 1942 w Sosnowcu) – polski lekkoatleta, historyk sportu, anglista.

Życiorys[edytuj]

Od 2014 profesor Uniwersytetu Szczecińskiego[1] gdzie od 2016 kieruje Zakładem Kultur Anglojęzycznych. Do 2014 profesor Uniwersytetu im. Adama Mickiewicza gdzie kierowal Zakladem Stosunków Kulturalnych Polsko Anglosaskich (1978-2013) i Akademii Wychowania Fizycznego w Poznaniu gdzie kierował Pracownią, nast. Zakładem Olimpizmu i Etnologii Sportu (2001-2014). w latach 2001-2004 członek Prezydium Komitetu Neofilologicznego Polskiej Akademii Nauk. Od 2014 emerytowany profesor senior UAM. Wykładowca wielu uczelni zagranicznych, m.in. State University of Florida w Gainesville (USA) i Hanyang (Korea Płd.), a także wykładowca i supervising professor Międzynarodowej Akademii Olimpijskiej. Od 1987 do chwili obecnej redaktor naczelny czasopisma "Polish AngloSaxon Studies" (od 2017 współredaktorem jest dr hab. Janusz Kaźmierczak). w latach 1991-2012 redaktor naczelny czasopisma "Studies in Physical Culture and Tourism"; 1989-2001 redaktor regionalny i przedstawiciel na Europę Wschodnią londyńskiego czasopisma "The International Journal of the History of Sport". Członek Poznańskiego Towarzystwa Naukowego (od 1984); Międzynarodowego Komitetu Pierre de Coubertina (od 1986), Olimpijskiej Akademii Kanady (od 1990), oraz Brytyjskiego Towarzystwa Historii Sportu (od 2007)

Jego zainteresowania badawcze obejmują historię kultur anglosaskich, związki kulturowe krajów anglojęzycznych z Polską, etnologię sportu oraz historię i filozofię olimpizmu, od 2010 historię kultury europejskiej W młodości uprawiał lekkoatletykę: w 1964 dwukrotnie biegł na drugiej zmianie polskiej sztafety 4 x 400 metrów, która ustanawiała rekordy Polski (3:06,8 23 sierpnia w Warszawie w składzie: Jerzy Kowalski, Wojciech Lipoński, Marian Filipiuk i Andrzej Badeński[2]; 3:06,0 13 września w Kolonii w składzie: Jerzy Kowalski, Wojciech Lipoński, Stanisław Swatowski i Andrzej Badeński[3])[4], zajął też 2. miejsce w tej konkurencji podczas Pucharu Europy 12 września 1965 w Stuttgarcie w składzie: Stanisław Grędziński, Wojciech Lipoński, Sławomir Nowakowski i Andrzej Badeński w czasie 3:08,7[5]. Odnotował też wiele znakomitych indywidualnych występów, m.in. podczas mityngu w Zurychu (29 czerwca 1965), gdzie w biegu na 400 m zajął drugie miejsce z czasem 47,1 s, wyprzedzając ówczesnego mistrza olimpijskiego Michaela Larrabee'ego[6]. Trzykrotnie zdobył brązowe medale mistrzostw Polski (w 1964 w sztafecie 4 x 400 m, a w 1965 w biegu na 400 metrów i w sztafecie 4 x 100 metrów[7]). W 1966 ustanowił swój rekord życiowy na 400 metrów – 46,9 s.

Dwukrotnie otrzymał Indywidualną Nagrodę Ministra Edukacji Narodowej: w 1995 za książkę "Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich", a w 2004 za całokształt działalności sportowej oraz liczne publikacje. W 2004 został też wyróżniony Złotym Wawrzynem Polskiego Komitetu Olimpijskiego w dziedzinie literatury, a także Nagrodą Stowarzyszenia Bibliotekarzy Polskich w ramach Konkursu na Najlepszą Książkę Akademicką Atena 2004 za książkę "Dzieje kultury brytyjskiej". Za tę samą publikację otrzymał w 2006 Indywidualną Nagrodę Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego.

Stopnie i tytuły naukowe[edytuj]

  • magister – 1967
  • doktor – 1972
  • doktor habilitowany – 1977
  • profesor – 1995

Wybrane publikacje[edytuj]

  • Zapomniani piewcy sportu, Warszawa, Wydawnictwo Sport i Turystyka (1970)
  • 25 lat w służbie sportu polskiego, Księga pamiątkowa z okazji srebrnego jubileuszu WKS Zawisza, Bydgoszcz 1971
  • Ucieczka ze stadionu, Warszawa, Instytut Wydawniczy PAX (1972)
  • Sport-literatura-sztuka, Warszawa, Wydawnictwo sport i Turystyka (1974)
  • Polska a Brytania, Poznań, Wydawnictwo Naukowe UAM (1978)
  • Jak biegać po zdrowie, poradnik treningowy, Krajowa Agencja wydawnicza, Warszawa 1985, ISBN 83-03-o1000-X
  • Humanistyczna encyklopedia sportu. Warszawa: Sport i Turystyka, 1987. ISBN 83-217-2448-5.
  • Dzieje sportu polskiego, Poznań, Wyd. Podsiedlik-Raniowski i Spółka (1998 i kilka nast.) ISBN wyd. I 83-7083-887-1
  • Polacy na olimpiadach, Wyd. Podsiedlik-Raniowski i Spółka, wyd. I 2000, ISBN 83-7212-315-2; wyd. II, współautor Seweryn Lipoński, Publicat, Poznań 2008
  • Olimpizm dla każdego : popularny zarys wiedzy o historii, organizacji i filozofii ruchu olimpijskiego. Poznań: AWF, 2000. ISBN 83-86336-67-6.[8]
  • Narodziny cywilizacji Wysp Brytyjskich. Poznań: Wydawnictwo Poznańskie, wyd.I 1995, wyd. II 1998, wyd. III 2001. ISBN 83-7177-163-0.
  • Encyklopedia sportów świata, Poznań, Atena (2001), UNESCO, wydana również w innych wersjach językowych pod patronatem UNESCO:
    • angielska: World Sports Encyclopedia, Atena, UNESCO Poznań (2003) 83-85414-77-0
    • amerykańska World Spors Encyclopedia Poznań-St. Paul USA, MBI-UNESCO (2003) ISBN 0-7603-1682-1
    • francuska: L'Encyclopédie des sports, Paris, Grund-UNESCO, (2005) ISBN 2-7000-1227-5
    • polska wersja w 16 tomach, współautor Krzysztof Sawala, Warszawa, Agora 2008, ISBN serii tomów 978-83-7552-144-3
  • Dzieje kultury brytyjskiej. Warszawa: Wydawnictwo Naukowe PWN, 2003. ISBN 8301140453.
  • Rochwist i palant. Studium etnologiczne dawnych polskich sportów i gier ruchowych, Poznań Dział Wydawnictw AWF (2004) ISBN 83-88923-36-6
  • Historia Sportu, Wydawnictwo Naukowe PWN (2012) ISBN 978-83-01-17001-1
  • Kultura europejska a historiografia zachodnia ignorująca Europę na wschód od Łaby, Opuscula Gniesniensia, Gniezno 2014, ISBN 978-83-60251-79-9
  • Landmarks in British History and Culture, Wydawnictwo Naukowe UAM, Poznań 2015, ISBN 978-83-232-2929-2; wyd. II 2016, uzup. i zmien.ISBN 978-83-232-3110-3
  • The Truth of Sport, Szczecin, Faculty of Physical Culture and Health Promotion, University of Szczecin (2016) ISBN 978-83-7972-078-1

Przypisy

  1. http://www.dop.usz.edu.pl%2Fattachments%2Farticle%2F234%2F30.10.14-protokol-SENAT-US.pdf&ei=CrfiVJvOE4L1Us_agcgP&usg=AFQjCNFng2fchWy_6tl4lyjFgZL_LJohKw&bvm=bv.85970519,d.d24&cad=rja
  2. Rekord sztafety 4 x 400, „Stadion. Dodatek sportowych Nowin Rzeszowskich” 1964, 24 sierpnia, nr 34, s. 2.
  3. Trzy rekordy krajowe rezultatem zwycięskiego meczu lekkoatletycznego. Polska – NRF 122:89, „Stadion. Dodatek sportowych Nowin Rzeszowskich” 1964, 14 września, nr 37, s. 1.
  4. Janusz Waśko, Andrzej Socha: Athletics National Records Evolution 1912 – 2006. Zamość - Sandomierz: 2007, s. 184.
  5. Puchar Europy, „Stadion. Dodatek sportowych Nowin Rzeszowskich” 1965, 13 września, nr 37, s. 2.
  6. Oszczep Sidły wylądował na 85,50 m, „Dziennik Polski” 1965, 1 lipca, nr 154, s. 2.
  7. Henryk Kurzyński, Stefan Pietkiewicz, Janusz Rozum, Tadeusz Wołejko: Historia Finałów Lekkoatletycznych Mistrzostw Polski 1920-2007. Konkurencje męskie. Szczecin - Warszawa: Komisja Statystyczna PZLA, 2008, s. 339. ISBN 978-83-61233-20-6.
  8. Andrzej Babuchowski Lektura przed olimpiadą (recenzja)

Linki zewnętrzne[edytuj]