Wojnowice (powiat wrocławski)

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Wojnowice
Kościół św. Wawrzyńca w Wojnowicach
Kościół św. Wawrzyńca w Wojnowicach
Państwo  Polska
Województwo dolnośląskie
Powiat wrocławski
Gmina Czernica
Liczba ludności (III 2011) 648[1]
Strefa numeracyjna (+48) 71
Kod pocztowy 55-003
Tablice rejestracyjne DWR
SIMC 0873633
Położenie na mapie województwa dolnośląskiego
Mapa lokalizacyjna województwa dolnośląskiego
Wojnowice
Wojnowice
Położenie na mapie Polski
Mapa lokalizacyjna Polski
Wojnowice
Wojnowice
Położenie na mapie świata
Mapa lokalizacyjna świata
Wojnowice
Wojnowice
Ziemia 51°03′47″N 17°15′24″E/51,063056 17,256667
Krzyż pokutny przed kościołem

Wojnowicewieś w Polsce położona w województwie dolnośląskim, w powiecie wrocławskim, w gminie Czernica, około 10 km od Wrocławia.

Podział terytorialny[edytuj]

W latach 1975-1998 miejscowość należała administracyjnie do województwa wrocławskiego.

Historia[edytuj]

Prehistoria[edytuj]

Pierwsze ślady osadnictwa człowieka na terenach zajmowanych obecnie przez wieś Wojnowice związane są kultura łużycką i pochodzą z V okresu epoki brązu (lata 900-700 p.n.e.), okres halsztacki. Jest to okres w pradziejach Europy Środkowej, zwany także wczesną epoką żelaza. Świadectwem tej kultury jest stanowisko archeologiczne nr 1/44 (obszar AZP 81-30), które znajduje się w południowo-zachodniej części wsi. Kultura łużycka występowała głównie na ziemiach polskich oraz przyległych do nich obszarów w innych państwach Europy.

Kultura przeworska obejmująca  swoim zasięgiem tereny środkowej i południowej części Polski, pozostawiła ślady również na obszarze miejscowości Wojnowice. W północnej części wsi znajduje się stanowisko archeologiczne nr 4/47 z późnego okresu rzymskiego.

Średniowiecze[edytuj]

W XIII wieku wieś Wojnowice należała do książąt piastowskich Henryka III Białego a następnie do jego spadkobiercy Henryka IV Probusa[2]. Pomiędzy rokiem 1286 a 1290, książę Probus sprzedał wieś dwóm mieszczanom wrocławskim Tilo i Bertholdowi Cindalo. Przedstawiciele rodu Cindalów w latach 1291-1327 zasiadali w Radzie Miejskiej Wrocławia, pełnili również funkcje ławników. Pierwszy prywatny właściciel wsi pełnił rolę oficjalnego doradcy księcia wrocławskiego Henryka IV Probusa (ur. 1257, panował 1270-1290, książę polski 1288-1290), a potem jego następców: Henryka V Grubego (1290-1296) i Bolka I (1296-1301).

Pierwsza pisemna wzmianka o wsi pochodzi z roku 1291 (Wynowicz), gdy w dokumentach związanych z biskupstwem wrocławskim mowa jest o położonych za Czernicą dobrach "antiquos agros decanatus". Według historyków niemieckich brzmienie nazwy wsi pochodzi od staropolskiego imienia Wojan. Prawdopodobnie mógł być to dawny właściciel wsi, reprezentujący interesy któregoś z piastowskich książąt. Kolejne wzmianki o wsi pochodzą z roku 1336, kiedy to miejscowość posiada zbliżoną do dzisiejszej nazwę Woynowicz. Późniejsze zapiski mają zapewne rodzime pochodzenie: Woynowiz (1336 r.) oraz Woinewicz (1368 r.). W tym czasie pojawiają się pierwsze próby zniemczenia tamtego obszaru poprzez zamienne stosowanie nazewnictwa wsi wziętego od nazwiska niemieckich właścicieli dóbr: Woynowiz sive Cindal. W późniejszych dokumentach pojawiają się już nazwy pochodzące od właścicieli: Czindal (lata: 1353, 1425), Cyndal (1540 r.). Po raz pierwszy w 1368 roku miejscowość przybiera niemiecką nazwę Zindel.

Z historią wsi nierozerwalnie związana jest historia kościoła pw. św. Wawrzyńca. Po zakupie miejscowości przez wrocławskich mieszczan, w roku 1341 wieś lokowano na prawie niemieckim, które określało prawa i obowiązki mieszkańców oraz nadawało jej układ architektoniczny, który przetrwał do dziś. W centrum wsi, przy trakcie wiodącym z Czernicy do Chrząstawy, powstał na lekkim wzniesieniu drewniany kościół z cmentarzem, a naprzeciw posiadłość rodu Cindal. W tym czasie powstała również karczma (1343 r.). Pierwszy duchowny, wzmiankowany w 1353 r., miał pod opieką nie tylko drewniany kościół pw. św. Wawrzyńca (St. Laurenti), ale również 2 łany ziemi. Wezwanie świątyni może pochodzi zapewne z rodzimej inspiracji rodu Cindalów, wówczas bowiem  biskup wrocławski nosił imię Wawrzyniec (1207-1232). W tym czasie świątynia wojnowicka była kościołem filialnymi i podlegała prawdopodobnie którejś z sąsiednich parafii, których liczba na Śląsku wynosiła wtedy około 150. Na terenach leżących obecnie w gminie Czernica od XIII wieku funkcjonowała parafia w Gajkowie (Goycone, Boberwitz: 1276 r.)[3].

Od XV do XX wieku kościół wojnowicki podlegał utworzonej parafii w Miłoszycach (Maleschwitz). Z epoki średniowiecza pozostał jedyny na terenie gminy Czernica zabytek sztuki kamiennej – granitowy krzyż pokutny, który został umieszczony na północnej ścianie kościoła w Wojnowicach. Pochodzący z XIV-XVI stulecia zabytek, postawiony był w ramach tzw. compositio, czyli porozumienia zabójcy z rodziną zamordowanego.

Zabytki[edytuj]

Według rejestru Narodowego Instytutu Dziedzictwa na listę zabytków wpisany jest[4]:

Sport[edytuj]

We wsi funkcjonuje klub piłki nożnej Ludowy Klub Sportowy Skra Wojnowice, założony w roku 1966, który od sezonu 2015/2016 gra w A-klasie, grupa: Wrocław III (Skra wywalczyła awans wygrywając rozgrywki w B-klasie: 50 pkt, bilans: 16-2-6)[6]. Stadion piłkarski ma pojemność 300 miejsc i boisko o wymiarach: 100 × 55 m.

Szlaki turystyczne[edytuj]

Zobacz też[edytuj]

Przypisy

  1. GUS: Ludność - struktura według ekonomicznych grup wieku. Stan w dniu 31.03.2011 r.
  2. Arkadiusz Muła, "Rys historyczny Gminy Czernica", www.czernica.iap.pl 
  3. A. Ziobro, "Poświęcony Wawrzyńcowi", Wiadomości Oławskie, 332 (1999)
  4. Rejestr zabytków nieruchomych woj. dolnośląskiego. Narodowy Instytut Dziedzictwa. [dostęp 28.10.2012]. s. 227.
  5. Kościół pw. św. Wawrzyńca
  6. portal 90minut.pl
  7. Wokół Wrocławia. Grzegorz Zwoliński (red.). Wrocław: Studio PLAN, 2012. ISBN 978-83-62645-47-3.

Bibliografia[edytuj]

  • Wojciech Fabisiak, Jakub Tyszkiewicz, Przemysław Wiszewski, Rościsław Żerelik: Dzieje Powiatu Wrocławskiego. Sobótka: Starostwo Powiatowe we Wrocławiu, Muzeum Ślężańskie w Sobótce, 2002.

Linki zewnętrzne[edytuj]