Zamek Odrzański

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zamek Odrzański
(nieistniejący)
Ilustracja
Zamek Odrzański (Heinrich Kote, ok. 1620)
Państwo  Polska
Miejscowość Grabowo pod Szczecinem
Zniszczono 1677
brak współrzędnych
Zachowany ołtarz z kościoła Zamku Odrzańskiego (obecnie w Sownie)
Zachowana ambona z kościoła Zamku Odrzańskiego (obecnie w Sownie)

Zamek Odrzański (Oderburg, Aderburg) – niezachowana siedziba książąt Pomorza Zachodniego, Gryfitów, w Grabowie (wówczas pod Szczecinem).

Historia[edytuj | edytuj kod]

W 1360 książę Barnim III sprowadził kartuzów i ufundował im klasztor w podszczecińskiej wsi Grabowo[1]. W 1364 teren klasztoru został powiększony o ogrody odkupione od zakonu cysterek[2]. Liczne nadania, jakie na rzecz klasztoru czynili książęta pomorscy, pozwoliły zakonnikom wznieść okazałą siedzibę z bogatym wyposażeniem. W skład kompleksu klasztornego wchodziła trzynawowa, dwuwieżowa bazylika z wirydarzem otoczonym przez trzy skrzydła klasztorne[3]. W XVI w., w okresie reformacji kartuzi opuścili Szczecin, a posiadłości klasztorne przekształcone zostały w domenę książęcą. W połowie XVI w. książę Barnim XI postanowił przekształcić dawne zabudowania klasztorne w rezydencję książęcą. Decyzja ta spowodowana była poważnymi zniszczeniami Zamku Książąt Pomorskich w Szczecinie jakie powstały w wyniku pożaru w 1551[1]. Książę był także fundatorem wyposażenia kaplicy książęcej w Oderburgu, które dotrwało do naszych czasów i obecnie znajduje się w kościele w Sownie[1].

W 1612 na Zamku Odrzańskim książę szczeciński Filip II wydał wystawny bankiet na cześć króla czeskiego Macieja wybranego na cesarza[3][2].

W 1619 w lochach Oderburga osadzona została, posądzana o czary, pomorska szlachcianka Sydonia von Borck. Była tu również torturowana podczas toczącego się przeciw niej śledztwa[3][2].

W czasie wojny trzydziestoletniej, król szwedzki Gustaw II Adolf rezydował na Zamku Odrzańskim[2]. Po zakończeniu wojny trzydziestoletniej, władający ziemią szczecińską Szwedzi nie wykazywali żadnego zainteresowania Oderburgiem, który stopniowo popadał w ruinę. Część murów zamku zastała rozebrana w 1652[3]. Ostatecznie Oderburg został zburzony w 1677[2], podczas oblężenia Szczecina przez Brandenburczyków. Zachowały się tylko fundamenty i niewielkie fragmenty ścian[2]. Teren dawnego Zamku Odrzańskiego został gęsto zabudowany kamienicami w XIX w. Dziewiętnastowieczna zabudowa została niemal całkowicie zniszczona w czasie II wojny światowej[3].

W związku z brakiem jakichkolwiek pozostałości po Zamku Odrzańskim, jego dokładna lokalizacja nie jest obecnie znana. Najczęściej jest on sytuowany na wzniesieniu, w okolicach bramy głównej dawnej Stoczni Szczecińskiej, w pobliżu ul. Antosiewicza lub ul. Firlika[2].

Opis[edytuj | edytuj kod]

Zamek Odrzański składał się z tzw. „Dużego Domu” - będącego siedzibą księcia, kościoła oraz zabudowań gospodarczych: browaru, piekarni, stajni. Nad całością górowały trzy wieże[1]. Fasada zamku ozdobiona była marmurowymi figurami księcia Barnima XI i jego małżonki[1]. Zamek otaczały rozległe ogrody, w których hodowano zwierzęta (sarny, jelenie, kucyki)[1].

Wizerunki Zamku Odrzańskiego zachowały się na rysunkach Heinricha Kotego z ok. 1620.

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b c d e f Janina Kochanowska: Tajemnice Pomorza. Szczecin: Oficyna IN PLUS, 2004. ISBN 83-89402-09-2.
  2. a b c d e f g Tadeusz Białecki: Szczecin Stary i Nowy. Szczecin: Szczecińskie Towarzystwo Kultury, 1991, s. 104-110.
  3. a b c d e Tadeusz Białecki: Encyklopedia Szczecina tom I; hasło: Kościół i klasztor kartuzów. Szczecin: Uniwersytet Szczeciński, 1999. ISBN 83-87341-45-2.