Zaraza niebieska

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Zaraza niebieska
Ilustracja
Systematyka[1]
Domena eukarionty
Królestwo rośliny
Klad rośliny naczyniowe
Klad Euphyllophyta
Klad rośliny nasienne
Klasa okrytonasienne
Klad astrowe
Rząd jasnotowce
Rodzina zarazowate
Rodzaj zaraza
Gatunek zaraza niebieska
Nazwa systematyczna
Orobanche purpurea Jacq.
Enum. Stirp. Vindob. 108 1762[2]
Synonimy

Kopsia caerulea (Vill.) Dumort.
Kopsia purpurea (Jacq.) Bég.
Orchis abortiva Leyss. (nom. illeg.)
Orobanche caerulea Vill.
Phelipanche caerulea (Vill.) Pomel
Phelipanche purpurea (Jacq.) Soják
Phelypaea caerulea (Vill.) C.A.Mey.
Phelypaea purpurea (Jacq.) Asch.[2]

Zaraza niebieska (Orobanche purpurea Jacq.) – gatunek rośliny z rodziny zarazowatych (Orobanchaceae Vent.). Występuje naturalnie w Europie, Afryce Północnej oraz w pasie od Azji Zachodniej aż po Himalaje[3].

Rozmieszczenie geograficzne[edytuj | edytuj kod]

Rośnie naturalnie w Algierii, Maroku, Portugalii, Hiszpanii (wliczając Wyspy Kanaryjskie), Francji (łącznie z Korsyką), Wielkiej Brytanii, Szwecji, Danii, Holandii, Belgii, Niemczech, Polsce, na Słowacji, w Czechach, Austrii, Szwajcarii, na Węgrzech, w Estonii, na Białorusi, Ukrainie (wliczając Krym), w Rosji (w europejskiej jej części oraz na Przedkaukaziu i Dagestanie), Mołdawii, Włoszech (łącznie z Sycylią), Słowenii, Chorwacji, Bośni i Hercegowinie, Serbii, Czarnogórze, Macedonii, Albanii, Grecji, Bułgarii, Rumunii, Turcji, Syrii, Gruzji, Armenii, Azerbejdżanie, Iranie, Afganistanie oraz Pakistanie. Występuje między innymi na terenie albańskiego Parku Narodowego Prespa oraz macedońskiego Parku Narodowego Galiczicy[4][5][6]. W Polsce jest rzadka. Podawana była ze Śląska, Pomorza, Wyżyny Małopolskiej i Lubelskiej oraz Pienin. Jednakże w ostatnim czasie potwierdzono jej występowanie tylko na jednym stanowisku[7].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Łodyga 
Stalowoniebieska lub fioletowa, ogruczolona, pokryta łuskami, dorasta do 60 cm wysokości.
Kwiaty 
Grzbieciste, na bardzo krótkich szypułkach wyrastających w kątach przysadek, każdy kwiat z dwoma podkwiatkami, zebrane w walcowaty kwiatostan. Kielich dzwonkowaty. 4-5 ząbków kielicha krótszych od rurki. Korona kwiatu przewężona koło nasady pręcików, bladoniebieskofioletowa z purpurowymi żyłkami, u nasady biaława, długości 18-30 mm. Znamię dwułatkowe, białe lub lila[8].

Biologia i ekologia[edytuj | edytuj kod]

Kwitnie w czerwcu i lipcu, natomiast owoce pojawiają się w lipcu i sierpniu[5].

Bylina, geofit. Jest roślina pasożytniczą. Jej żywicielami są rośliny z rodziny astrowatych (Asteraceae), m.in.: krwawnik (Achillea sp.), bylica (Artemisia sp.) i ostrożeń (Cirsium sp.).

Zagrożenia i ochrona[edytuj | edytuj kod]

W latach 2004–2014 roślina była objęta w Polsce ochroną ścisłą, od 2014 roku podlega częściowej ochronie gatunkowej[9].

Roślina jest umieszczona na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski (2006)[10] w grupie gatunków rzadkich, potencjalnie zagrożonych (kategoria zagrożenia R). W wydaniu z 2016 roku otrzymała kategorię CR (krytycznie zagrożony)[11]. Znajduje się także w Polskiej Czerwonej Księdze Roślin w grupie gatunków krytycznie zagrożonych (kategoria zagrożenia CR)[12].

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. Stevens P.F.: Angiosperm Phylogeny Website (ang.). 2001–. [dostęp 2009-05-30].
  2. a b Orobanche purpurea Jacq. (ang.). The Plant List. [dostęp 22 kwietnia 2015].
  3. Orobanche purpurea – Detail (ang.). Encyclopedia of Life. [dostęp 22 kwietnia 2015].
  4. Taxon: Phelipanche purpurea (Jacq.) Soják (ang.). Germplasm Resources Information Network - (GRIN). [dostęp 22 kwietnia 2015].
  5. a b New records for Albania based on taxa from the Prespa National Park (ang.). W: Biodiversity Data Journal 1: e1014 [on-line]. Pensoft, 13 grudnia 2013. [dostęp 22 kwietnia 2015].
  6. национален парк Галичица (mac.). galicica.org.mk. [dostęp 22 kwietnia 2015].
  7. Halina Piękoś-Mirkowa, Zbigniew Mirek: Rośliny chronione. Warszawa: Multico Oficyna Wyd., 2006. ISBN 978-83-7073-444-2.
  8. W. Szafer, S. Kulczyński, B. Pawłowski: Rośliny polskie. Warszawa: Państwowe Wydawnictwo Naukowe, 1969.
  9. Dz.U. z 2014 r. Nr 0, poz. 1409 – Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 października 2014 r. w sprawie ochrony gatunkowej roślin.
  10. Red list of plants and fungi in Poland. Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Zbigniew Mirek, Kazimierz Zarzycki, Władysław Wojewoda, Zbigniew Szeląg (red.). Kraków: Instytut Botaniki im. W. Szafera, Polska Akademia Nauk, 2006. ISBN 83-89648-38-5.
  11. Kaźmierczakowa R., Bloch-Orłowska J., Celka Z., Cwener A., Dajdok Z., Michalska-Hejduk D., Pawlikowski P., Szczęśniak E., Ziarnek K.: Polska czerwona lista paprotników i roślin kwiatowych. Polish red list of pteridophytes and flowering plants. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody Polskiej Akademii Nauk, 2016. ISBN 978-83-61191-88-9.
  12. Zarzycki K., Kaźmierczakowa R., Mirek Z.: Polska Czerwona Księga Roślin. Paprotniki i rośliny kwiatowe. Wyd. III. uaktualnione i rozszerzone. Kraków: Instytut Ochrony Przyrody PAN, 2014. ISBN 978-83-61191-72-8.