Ziarnóweczka cynobrowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Ziarnóweczka cynobrowa
Ilustracja
Systematyka
Domena eukarionty
Królestwo grzyby
Typ podstawczaki
Klasa pieczarniaki
Rząd pieczarkowce
Rodzina pieczarkowate
Rodzaj ziarnóweczka
Gatunek ziarnóweczka cynobrowa
Nazwa systematyczna
Cystodermella cinnabarina (Alb. & Schwein.) Harmaja
Karstenia 42(2): 45 (2002)
Cystodermella cinnabarina a1 (3).JPG
Cystodermella cinnabarina 7BS21.jpg
Cystodermella cinnabarina 456.jpg

Ziarnóweczka cynobrowa (Cystodermella cinnabarina (Alb. & Schwein.) Harmaja) – gatunek grzybów należący do rodziny pieczarkowatych (Agaricaceae)[1].

Systematyka i nazewnictwo[edytuj | edytuj kod]

Pozycja w klasyfikacji według Index Fungorum: Cystodermella, Agaricaceae, Agaricales, Agaricomycetidae, Agaricomycetes, Agaricomycotina, Basidiomycota, Fungi[1].

Synonimów naukowych ma ponad 20. Niektóre z nich[2]:

  • Agaricus cinnabarinus (Alb. & Schwein.) Fr. 1857
  • Agaricus terryi Berk. & Broome 1870
  • Armillaria cinnabarina (Alb. & Schwein.) Kauffman) 1923
  • Cystoderma cinnabarinum (Alb. & Schwein.) Fayod 1889
  • Cystoderma cinnabarinum var. claricolor Romagn. 1961
  • Cystoderma terryi (Berk. & Broome) Harmaja 1978
  • Lepiota cinnabarina (Alb. & Schwein.) P. Karst. 1914
  • Lepiota terryi (Berk. & Broome) P. Karst. 1879

Po raz pierwszy takson ten zdiagnozowali w 1805 r Albertini i Schweinitz jako odmianę pieczarki (Agaricus granulosus var. cinnabarinus). Obecną, uznaną przez Index Fungorum nazwę nadał mu w 2002 r. Harmaja[2]:

Nazwę polską nadał Władysław Wojewoda w 2003, wcześniej gatunek ten znany był pod polską nazwą ziarnówka cynobrowa[3].

Morfologia[edytuj | edytuj kod]

Kapelusz

Średnica 3-8 cm, u młodych okazów półkulisty lub dzwonkowaty, później łukowaty, na koniec płasko rozpostarty. Brzeg kapelusza długo pozostaje podwinięty. Powierzchnia ziarnista, w kolorze od żywopomarańczowego przez cynobrowoczerwony do ceglastoczerwonego,, na słońcu blaknie do żółtopomarańczowego[4].

Blaszki

Gęste i przy trzonie nieco wykrojone ząbkiem. U młodych owocników białe, u starszych ochrowożółte[4].

Trzon

Wysokość 4-8 cm, grubość do 1 cm, walcowaty i nieco rozszerzony dołem. Posiada nietrwały, biały, kosmkowato-łuskowaty pierścień. Powierzchnia pod pierścieniem od ochrowożółtej do bladopomarańczowej pokryta cynobrowymi kosmkami i łuskami, nad pierścieniem białawo-włóknista, ale bez łuseczek[4].

Miąższ

W kolorze od białego do żółtawego, po uszkodzeniu nie zmienia barwy. Smak niewyraźny, zapach bardzo slaby[4].

Wysyp zarodników

Biały. Zarodniki eliptyczne, gładkie, nieamyloidalne, o rozmiarach 4-5 x 2.5-3 μ. Występują cystydy[5]

Występowanie i siedlisko[edytuj | edytuj kod]

Występuje w Ameryce Północnej i w Europie[5]. W Polsce gatunek rzadki. Znajduje się na Czerwonej liście roślin i grzybów Polski. Ma status R – potencjalnie zagrożony z powodu ograniczonego zasięgu geograficznego i małych obszarów siedliskowych. Znajduje się na czerwonej liście gatunków zagrożonych także w Holandii, Danii, Anglii, Niemczech[6].

Grzyb naziemny. Rośnie w lasach iglastych i mieszanych, na trawie, wśród mchów, także na obrzeżach dróg leśnych[4]. Owocniki pojawiają się od lipca do października[3].

Znaczenie[edytuj | edytuj kod]

Grzyb jadalny[4]. Saprotrof[5].

Gatunki podobne[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. a b Index Fungorum (ang.). [dostęp 2013-04-14].
  2. a b Species Fungorum (ang.). [dostęp 2015-12-07].
  3. a b Władysław Wojewoda: Checklist of Polish Larger Basidiomycetes. Krytyczna lista wielkoowocnikowych grzybów podstawkowych Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany, Polish Academy of Sciences, 2003. ISBN 83-89648-09-1.
  4. a b c d e f g h Pavol Škubla: Wielki atlas grzybów. Poznań: Elipsa, 2007. ISBN 978-83-245-9550-1.
  5. a b c MushroomEXpert (ang.). [dostęp 2013-03-04].
  6. Zbigniew Mirek: Red list of plants and fungi in Poland = Czerwona lista roślin i grzybów Polski. Kraków: W. Szafer Institute of Botany. Polish Academy of Sciences, 2006. ISBN 83-89648-38-5.