Zwiozdnyj gorodok

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Przejdź do nawigacji Przejdź do wyszukiwania
Zwiozdnyj gorodok
Звёздный городок
Ilustracja
Centrum Wyszkolenia Kosmonautów
Herb Flaga
Herb Flaga
Państwo  Rosja
Obwód  moskiewski
Powierzchnia 3,17 km²
Wysokość 144 m n.p.m.
Populacja (2019)
• liczba ludności
• gęstość

5376
1965 os./km²
Nr kierunkowy +7 498 950
Kod pocztowy 141160
Położenie na mapie obwodu moskiewskiego
Mapa konturowa obwodu moskiewskiego, w centrum znajduje się punkt z opisem „Zwiozdnyj gorodok”
Położenie na mapie Rosji
Mapa konturowa Rosji, po lewej nieco u góry znajduje się punkt z opisem „Zwiozdnyj gorodok”
Ziemia55°52′38″N 38°06′48″E/55,877222 38,113333
Strona internetowa
Portal Rosja

Zwiozdnyj gorodok (ros. Звёздный городок) – zamknięte osiedle typu miejskiego w Rosji, w obwodzie moskiewskim. W 2019 roku liczyło ok. 5,4 tys. mieszkańców. Od 1960 roku jest siedzibą Centrum Wyszkolenia Kosmonautów. Ma na celu szkolenie i przygotowanie rosyjskich kosmonautów do misji kosmicznych.

Podczas istnienia Związku Radzieckiego lokalizacja osiedla była tajna. Dostęp mieli nieliczni, a ochrona była bardzo dobra. W czasach obecnych, jak i w przeszłości wielu rosyjskich kosmonautów oraz personel centrum szkoleniowego mieszkało w Zwiozdnym gorodoku. Na jego terenie znajdują się placówka poczty, liceum, przedszkole, sklepy, kino, obiekty sportu i rekreacji, dworzec kolejowy oraz muzeum podróży kosmicznych i ludzkiej eksploracji. Transport lotniczy jest możliwy dzięki pobliskiemu wojskowemu lotnisku imienia Czkałowa.

Nazwa[edytuj | edytuj kod]

„Звёздный городок” oznacza dosłownie „Gwiezdne miasteczko”. W dokumentacji drugi człon nazwy miejscowości zapisywany jest małą literą, choć zgodnie z normami ortograficznymi języka rosyjskiego oba powinny zostać zapisane wielkimi literami, a poprawna nazwa powinna brzmieć: Звёздный Городо́к[1].

Określenie „Gwiezdne miasteczko” to miano zwyczajowe, nadane przez mieszkańców. W czasie zimnej wojny miejscowość była tajna i figurowała pod wojskowymi nazwami operacyjnymi: Zamknięte miasteczko wojskowe numer 1 (ros. закрытый военный городок № 1) oraz Szczełkowo-14 (ros. Щелково-14)[2][3].

Obecnie pełna, oficjalna nazwa miejscowości brzmi: zamknięta jednostka administracyjno-terytorialna – Gwiezdne miasteczko w obwodzie moskiewskim (ros. закрытое административно-территориальное образование — Звёздный городок Московской области)[2].

W języku angielskim używa się określenia Zvyozdny gorodok lub potocznie Star City.

Lokalizacja[edytuj | edytuj kod]

Zwiozdnyj gorodok położony jest 25 km na północny wschód od centrum Moskwy, pomiędzy drogami wylotowymi o numerach M-7 i A-103, w pobliżu stacji kolejowej Ciołkowskaja. Dwa kilometry od granic miasteczka znajduje się wojskowe lotnisko Czkałowskij (ros. Чкаловский), połączone z miasteczkiem drogą dojazdową[4].

Zwiozdnyj gorodok sąsiaduje z miejscowościami: Aniskinskoje, Leonicha i Orłowka.

Teren wyznaczony przez granice miasteczka Zwiozdnyj gorodok tworzy gminę. Jej oficjalna nazwa brzmi: zamknięta jednostka administracyjno-terytorialna okręgu miejskiego Zwiozdnyj gorodok obwodu moskiewskiego (ros. закрытое административно-территориальное образование городской округ Звёздный городок Московской области)[5][6].

Powierzchnia gminy do 2010 roku wynosiła 310 hektarów, w 2011 roku zwiększyła się do 317,8 hektara[7].

Sytuacja prawna[edytuj | edytuj kod]

Brama wjazdowa z biurem kontroli przepustek.

Na podstawie dekretu prezydenta Federacji Rosyjskiej Dmitrija Miedwiediewa z dnia 19 stycznia 2009 roku w celu zapewnienia bezpieczeństwa Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina Zwiozdnyj gorodok ustanowiono miastem zamkniętym[2].

Przeloty samolotów, wjazdy do miejscowości oraz stały pobyt obywateli podlegają kontroli i ograniczeniom, właściwym dla innych tego typu miejscowości[2].

Zarazem Zwiozdnyj gorodok jest dostępny dla turystów, którzy mogą wjeżdżać na teren miejscowości i zwiedzać przeznaczone do tego obiekty. Zgodnie z obowiązującymi w Federacji Rosyjskiej przepisami prawa turyści przekraczający granicę zamkniętego miasta muszą posiadać przepustkę[3][8].

Historia[edytuj | edytuj kod]

Budowę Centrum Wyszkolenia Kosmonautów rozpoczęto na podstawie rozkazu Naczelnego Dowództwa Sił Powietrznych z dnia 11 stycznia 1960 roku[9]. Obok obiektów szkoleniowych powstało zaplecze socjalne, w tym: domy, szkoły, sklepy i przedszkola, aby kosmonauci mogli sprowadzić się tu z rodzinami.

Pierwotnie w Centrum pracowało 90 wojskowych i 99 pracowników cywilnych. W 1960 roku na potrzeby szkoleń oddelegowano 70. pułk lotnictwa, stacjonujący na pobliskim lotnisku wojskowym Czkałowskij[9].

30 kwietnia 1968 roku Centrum wyszkolenia otrzymało imię Jurija Gagarina[9].

Wraz z jego rozwojem miejscowość Zwiozdnyj gorodok powiększała się o nowe budynki i obiekty. W czasach zimnej wojny nie figurowała na oficjalnych mapach z uwagi na strategiczne znaczenie wojskowe. Po raz pierwszy znalazła się na mapach z lat dziewięćdziesiątych, powstałych po rozpadzie Związku Radzieckiego[10].

W 2009 roku Centrum Szkolenia Kosmonautów stało się własnością Roskosmosu (uprzednio infrastruktura należała do Ministerstwa Obrony)[9].

Atrakcje i obiekty[edytuj | edytuj kod]

Władimir Putin w Muzeum Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. Jurija Gagarina. 2013 rok.
Gwiezdne Jezioro.

Do najważniejszych obiektów i atrakcji turystycznych miejscowości Zwiozdnyj gorodok należą:

Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. J. Gagarina, należące do agencji kosmicznej Roskosmos. Niektóre obiekty Centrum są otwarte dla turystów. Odbywają się tu prelekcje, pokazy i konferencje.

Muzeum Centrum Wyszkolenia Kosmonautów im. Jurija Gagarina – zlokalizowane w budynkach Centrum Wyszkolenia Kosmonautów[11]. Zostało otwarte 6 listopada 1967 roku. Pierwszym przewodnikiem po obiekcie (w dniu otwarcia) był Jurij Gagarin. Muzeum co roku odwiedza ponad 2,5 miliona turystów[12].

Pomnik Jurija Gagarina – odsłonięty w 1971 roku, w dziesiątą rocznicę pierwszego załogowego lotu w kosmos. Znajduje się na placu Gagarina, w centrum miasta, naprzeciwko domu, w którym mieszkał Gagarin. W tym miejscu odbywają się uroczystości powitania kosmonautów, wracających z misji w kosmosie. Pomnik został zmieniony na prośbę Walentyny, żony Jurija Gagarina, która poprosiła o umieszczenie w dłoni kosmonauty kwiatu rumianku[13].

Cerkiew Przemienienia Pańskiego – otwarta 4 sierpnia 2008 roku. Cerkiew została zbudowana z drewna, mierzy 39 metrów wysokości. W świątyni znajdują się tablice pamiątkowe z nazwiskami kosmonautów. Budowla została zaprojektowana w taki sposób, aby jej bryła przypominała kształt rakiety kosmicznej[13].

Aleja Bohaterów – ulica poświęcona kosmonautom, wiodąca do pomnika Gagarina, na której odbywają się uroczystości państwowe, związane z astronautyką[13].

Gwiezdne jezioro – teren rekreacyjny, w pobliżu Cerkwi Przemienienia Pańskiego.

Las Zwycięstwa – teren rekreacyjny, powstały w 1985 roku[14].

W Zwiozdnym gorodoku znajduje się pomnik psa Łajki, pierwszego stworzenia wystrzelonego na orbitę okołoziemską w satelicie Sputnik 2 w 1957 r.

Zobacz też[edytuj | edytuj kod]

Przypisy[edytuj | edytuj kod]

  1. ГРАМОТА.РУ – справочно-информационный интернет-портал «Русский язык» | Словари | Проверка слова, gramota.ru [dostęp 2020-10-26].
  2. a b c d Указ Президента Российской Федерации от 19.01.2009 г. № 68, Президент России [dostęp 2020-10-26] (ros.).
  3. a b Звездный городок: информация и фото, где находится Звездный городок, Тонкости туризма [dostęp 2020-10-26] (ros.).
  4. Звездный городок на карте Московской области, справочная информация,транспорт,cписок улиц,инфраструктура, www.moscowmap.ru [dostęp 2020-10-26].
  5. Устав Закрытого административно-территориального образования городской округ Звездный городок Московской области (утв. решением Совета депутатов городского округа Звездный городок Московской области от 13.11.2018 N 680) (с изменениями и дополнениями) | ГАРАНТ, base.garant.ru [dostęp 2020-10-26].
  6. Основные документы ЗАТО Звёздный городок Московской области | Единый сайт органов местного самоуправления ЗАТО Городского Округа Звездный городок, zato-zvezdny.ru [dostęp 2020-10-26].
  7. Результат запроса, rosstat.gov.ru [dostęp 2020-10-26].
  8. Звездный городок в Подмосковье: 10 интересных фактов, riamo.ru [dostęp 2020-10-26].
  9. a b c d История города | Единый сайт органов местного самоуправления ЗАТО Городского Округа Звездный городок, zato-zvezdny.ru [dostęp 2020-10-26].
  10. Через тернии к звездам (Звездный городок) - Туры в Подмосковье, magput.ru [dostęp 2020-10-26] (ros.).
  11. Музей космонавтики им. Ю.А. Гагарина, Звездный Городок: лучшие советы перед посещением, Tripadvisor [dostęp 2020-10-26] (ros.).
  12. Центр подготовки космонавтов им. Ю.А.Гагарина. Официальный Web-сайт, www.gctc.ru [dostęp 2020-10-26] (ros.).
  13. a b c Экскурсии в Звездный Городок в Московской области, zvezdniygorodok.ru [dostęp 2020-10-26].
  14. r i inni, Звёздный городок. Каких не берут в космонавты?, varandej.livejournal.com [dostęp 2020-10-26] (pol.).

Linki zewnętrzne[edytuj | edytuj kod]