Ruch antyszczepionkowy: Różnice pomiędzy wersjami
[wersja przejrzana] | [wersja przejrzana] |
Dr red Znaczniki: Z urządzenia mobilnego Z wersji mobilnej (przeglądarkowej) |
→Historia: Poszerzono treść ze źródłami w przypisach. Znaczniki: Z urządzenia mobilnego Z wersji mobilnej (przeglądarkowej) |
||
Linia 6: | Linia 6: | ||
Początki ruchu antyszczepionkowego datują się na wiek XIX. Jednym z krytyków szczepień był [[Alfred Russel Wallace]], współodkrywca zjawiska [[dobór naturalny|doboru naturalnego]]. Między 1840 a 1853 w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] wprowadzono kilka aktów prawnych nakładających na obywateli obowiązek szczepienia na ospę prawdziwą oraz kary za nieszczepienie. Niektórzy krytycy uznali to za naruszenie ich wolności{{r|awsci}}. W czasach współczesnych za moment przełomowy, w którym znowu przybrały na sile ruchy antyszczepionkowe, uznaje się środek lat 70. XX wieku, kiedy narosły kontrowersje wokół szczepionki DTP, która u 36 dzieci miała spowodować problemy neurologiczne. W 1974 w Wielkiej Brytanii utworzono Association of Parents of Vaccine Damaged Children, które odegrało ważną rolę w przykuwaniu uwagi do kontrowersji wokół szczepionki DTP. Do 1977 wyszczepialność dzieci w spadła z 77 do 33%. Niedługo potem nadeszły 3 epidemie krztuśca z ponad 100 tys. przypadków zachorowań, z czego 36 dzieci zmarło. W USA ruch antyszczepionkowy ponownie przybrał na sile w 1982, kiedy [[nagroda Emmy|nagrodę Emmy]] dostał film ''DTP: Vaccination Roulette'', w którym powiązano szczepionkę DTP (dokładniej komponent krztuścowy) z uszkodzeniami mózgu, [[drgawki|drgawkami]] i [[Regresja (psychologia)|cofaniem się w rozwoju]]. W 1996 [[Nelson Mandela]] rozpoczął kampanię ''Kick Polio Out of Africa''; na tamten rok zaplanowano zaszczepienie 50 milionów dzieci. Kampania zakończyła się pomyślnie; liczba przypadków polio spadła z 350 tys. przypadków na całym świecie do niecałych 500 w 2001. W 2003 polityczni i religijni przywódcy w [[Nigeria|Nigerii]] rozpoczęli bojkot kampanii. W większości stanów trwał on krótko, jednak w [[Kano (stan)|Kano]] (północna Nigeria) utrzymał się przez 11 miesięcy. Wskutek tego polio dotarło do 15 krajów, w których zdążono już ogłosić całkowitą eradykację tej choroby{{r|awsci}}. Kolejnym punktem przełomowym była publikacja przez Wakefielda artykułu dotyczącego szczepionki MMR w 1998{{r|awT}}. |
Początki ruchu antyszczepionkowego datują się na wiek XIX. Jednym z krytyków szczepień był [[Alfred Russel Wallace]], współodkrywca zjawiska [[dobór naturalny|doboru naturalnego]]. Między 1840 a 1853 w [[Wielka Brytania|Wielkiej Brytanii]] wprowadzono kilka aktów prawnych nakładających na obywateli obowiązek szczepienia na ospę prawdziwą oraz kary za nieszczepienie. Niektórzy krytycy uznali to za naruszenie ich wolności{{r|awsci}}. W czasach współczesnych za moment przełomowy, w którym znowu przybrały na sile ruchy antyszczepionkowe, uznaje się środek lat 70. XX wieku, kiedy narosły kontrowersje wokół szczepionki DTP, która u 36 dzieci miała spowodować problemy neurologiczne. W 1974 w Wielkiej Brytanii utworzono Association of Parents of Vaccine Damaged Children, które odegrało ważną rolę w przykuwaniu uwagi do kontrowersji wokół szczepionki DTP. Do 1977 wyszczepialność dzieci w spadła z 77 do 33%. Niedługo potem nadeszły 3 epidemie krztuśca z ponad 100 tys. przypadków zachorowań, z czego 36 dzieci zmarło. W USA ruch antyszczepionkowy ponownie przybrał na sile w 1982, kiedy [[nagroda Emmy|nagrodę Emmy]] dostał film ''DTP: Vaccination Roulette'', w którym powiązano szczepionkę DTP (dokładniej komponent krztuścowy) z uszkodzeniami mózgu, [[drgawki|drgawkami]] i [[Regresja (psychologia)|cofaniem się w rozwoju]]. W 1996 [[Nelson Mandela]] rozpoczął kampanię ''Kick Polio Out of Africa''; na tamten rok zaplanowano zaszczepienie 50 milionów dzieci. Kampania zakończyła się pomyślnie; liczba przypadków polio spadła z 350 tys. przypadków na całym świecie do niecałych 500 w 2001. W 2003 polityczni i religijni przywódcy w [[Nigeria|Nigerii]] rozpoczęli bojkot kampanii. W większości stanów trwał on krótko, jednak w [[Kano (stan)|Kano]] (północna Nigeria) utrzymał się przez 11 miesięcy. Wskutek tego polio dotarło do 15 krajów, w których zdążono już ogłosić całkowitą eradykację tej choroby{{r|awsci}}. Kolejnym punktem przełomowym była publikacja przez Wakefielda artykułu dotyczącego szczepionki MMR w 1998{{r|awT}}. |
||
== Postawa antyszczepionkowa a [[dezinformacja]] == |
|||
Wokół szczepień narosły liczne [[teoria spiskowa|teorie spiskowe]]. Zdaniem ich zwolenników koncerny farmaceutyczne i rządy ukrywają dane dotyczące szczepień, by zrealizować swoje plany. Według najpopularniejszych teorii spiskowych koncerny mają płacić badaczom, by ci fałszowali badania i polepszali statystyki na temat wydajności szczepień. Teorie spiskowe związane ze szczepieniami oddają niechęć i nieufność wobec badań naukowych dotyczących wydajności i bezpieczeństwa szczepionek. Często ich wyznawcy z podobnych pobudek wierzą także w inne teorie konspiracyjne, np. zaprzeczając globalnemu ociepleniu ([[denializm globalnego ocieplenia]]){{r|awT}}. Ogólnie wiara w jedną teorię spiskową zwiększa tendencję do przyjmowania innych teorii spiskowych, co psychologia opisuje jako [[monologiczny system przekonań]] bądź [[ogólna orientacja spiskowa|ogólną orientację spiskową]]{{r|psyms}}. Rodzice, którzy rozważają zaszczepienie dziecka, nierzadko szukają informacji w internecie; niekiedy najwyżej pozycjonowane są artykuły promujące antyszczepionkowe teorie spiskowe{{r|awT}}. Według badań przyczyny, dla których rodzice szczepią dzieci lub nie, są złożone i wielowymiarowe. Ruch antyszczepionkowy sięga swą historią początku istnienia szczepień i, zdaniem badaczy, nie dojdzie do jego zniknięcia. Dzięki internetowi przybrał na sile, a jego postulaty docierają do większej liczby osób{{r|awsci}}, co powoduje spadek wyszczepialności{{r|awT}}. |
Wokół szczepień narosły liczne [[teoria spiskowa|teorie spiskowe]]. Zdaniem ich zwolenników koncerny farmaceutyczne i rządy ukrywają dane dotyczące szczepień, by zrealizować swoje plany. Według najpopularniejszych teorii spiskowych koncerny mają płacić badaczom, by ci fałszowali badania i polepszali statystyki na temat wydajności szczepień. Teorie spiskowe związane ze szczepieniami oddają niechęć i nieufność wobec badań naukowych dotyczących wydajności i bezpieczeństwa szczepionek. Często ich wyznawcy z podobnych pobudek wierzą także w inne teorie konspiracyjne, np. zaprzeczając globalnemu ociepleniu ([[denializm globalnego ocieplenia]]){{r|awT}}. Ogólnie wiara w jedną teorię spiskową zwiększa tendencję do przyjmowania innych teorii spiskowych, co psychologia opisuje jako [[monologiczny system przekonań]] bądź [[ogólna orientacja spiskowa|ogólną orientację spiskową]]{{r|psyms}}. Rodzice, którzy rozważają zaszczepienie dziecka, nierzadko szukają informacji w internecie; niekiedy najwyżej pozycjonowane są artykuły promujące antyszczepionkowe teorie spiskowe{{r|awT}}. Według badań przyczyny, dla których rodzice szczepią dzieci lub nie, są złożone i wielowymiarowe. Ruch antyszczepionkowy sięga swą historią początku istnienia szczepień i, zdaniem badaczy, nie dojdzie do jego zniknięcia. Dzięki internetowi przybrał na sile, a jego postulaty docierają do większej liczby osób{{r|awsci}}, co powoduje spadek wyszczepialności{{r|awT}}. |
||
W okresie od lipca 2014 do września 2017 naukowcy zbadali losową próbkę 1,8 miliona [[Twitter|tweetów]], badanie miało na celu poprawę komunikacji pracowników publicznej służby zdrowia w mediach społecznościowych<ref name=as>{{Cytuj pismo|url=https://ajph.aphapublications.org/doi/pdf/10.2105/AJPH.2018.304567|tytuł=Weaponized Health Communication|autor=Praca zbiorowa|data=2018-09-12|doi=10.2105/AJPH.2018.304567|język=en}}</ref>. Zamiast tego naukowcy odkryli, że problematyka [[zdrowie publiczne|zdrowia publicznego]] jest celem tego, co badanie opisuje jako „próby rozpowszechnienia [[dezinformacja|dezinformacji]] przez obce mocarstwa”{{r|as}}. 93 procent wiadomości o szczepieniach opublikowanych na [[Twitter]]ze w latach 2014–2017 pochodziło ze złośliwych kont, w tym kont prowadzonych przez rosyjskie trolle{{r|as}}. Według badań, dezinformacja była prowadzona poprzez komunikaty pro, jak i antyszczepionkowe – w celu zmylenia odbiorcy oraz podważenia faktów i wiarygodności instytucji publicznych{{r|as}}. Mark Dredze, jeden z naukowców którzy przeprowadzili badania, stwierdził, że trolle grały na obie strony, aby „zniszczyć publiczne zaufanie do szczepień, narażając wszystkich na ryzyko chorób zakaźnych”{{r|as}}. |
|||
== Ruch antyszczepionkowy w Polsce == |
== Ruch antyszczepionkowy w Polsce == |
Wersja z 11:03, 10 mar 2019
Antyszczepionkowcy – ludzie opowiadający się za ograniczeniem lub zniesieniem obowiązku szczepień. W kontrowersji szczepionkowej opowiadają się po stronie głoszącej, że szczepionki są szkodliwe dla zdrowia.
![](http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/d/d6/The_cow_pock.jpg/200px-The_cow_pock.jpg)
Historia
Początki ruchu antyszczepionkowego datują się na wiek XIX. Jednym z krytyków szczepień był Alfred Russel Wallace, współodkrywca zjawiska doboru naturalnego. Między 1840 a 1853 w Wielkiej Brytanii wprowadzono kilka aktów prawnych nakładających na obywateli obowiązek szczepienia na ospę prawdziwą oraz kary za nieszczepienie. Niektórzy krytycy uznali to za naruszenie ich wolności[1]. W czasach współczesnych za moment przełomowy, w którym znowu przybrały na sile ruchy antyszczepionkowe, uznaje się środek lat 70. XX wieku, kiedy narosły kontrowersje wokół szczepionki DTP, która u 36 dzieci miała spowodować problemy neurologiczne. W 1974 w Wielkiej Brytanii utworzono Association of Parents of Vaccine Damaged Children, które odegrało ważną rolę w przykuwaniu uwagi do kontrowersji wokół szczepionki DTP. Do 1977 wyszczepialność dzieci w spadła z 77 do 33%. Niedługo potem nadeszły 3 epidemie krztuśca z ponad 100 tys. przypadków zachorowań, z czego 36 dzieci zmarło. W USA ruch antyszczepionkowy ponownie przybrał na sile w 1982, kiedy nagrodę Emmy dostał film DTP: Vaccination Roulette, w którym powiązano szczepionkę DTP (dokładniej komponent krztuścowy) z uszkodzeniami mózgu, drgawkami i cofaniem się w rozwoju. W 1996 Nelson Mandela rozpoczął kampanię Kick Polio Out of Africa; na tamten rok zaplanowano zaszczepienie 50 milionów dzieci. Kampania zakończyła się pomyślnie; liczba przypadków polio spadła z 350 tys. przypadków na całym świecie do niecałych 500 w 2001. W 2003 polityczni i religijni przywódcy w Nigerii rozpoczęli bojkot kampanii. W większości stanów trwał on krótko, jednak w Kano (północna Nigeria) utrzymał się przez 11 miesięcy. Wskutek tego polio dotarło do 15 krajów, w których zdążono już ogłosić całkowitą eradykację tej choroby[1]. Kolejnym punktem przełomowym była publikacja przez Wakefielda artykułu dotyczącego szczepionki MMR w 1998[2].
Postawa antyszczepionkowa a dezinformacja
Wokół szczepień narosły liczne teorie spiskowe. Zdaniem ich zwolenników koncerny farmaceutyczne i rządy ukrywają dane dotyczące szczepień, by zrealizować swoje plany. Według najpopularniejszych teorii spiskowych koncerny mają płacić badaczom, by ci fałszowali badania i polepszali statystyki na temat wydajności szczepień. Teorie spiskowe związane ze szczepieniami oddają niechęć i nieufność wobec badań naukowych dotyczących wydajności i bezpieczeństwa szczepionek. Często ich wyznawcy z podobnych pobudek wierzą także w inne teorie konspiracyjne, np. zaprzeczając globalnemu ociepleniu (denializm globalnego ocieplenia)[2]. Ogólnie wiara w jedną teorię spiskową zwiększa tendencję do przyjmowania innych teorii spiskowych, co psychologia opisuje jako monologiczny system przekonań bądź ogólną orientację spiskową[3]. Rodzice, którzy rozważają zaszczepienie dziecka, nierzadko szukają informacji w internecie; niekiedy najwyżej pozycjonowane są artykuły promujące antyszczepionkowe teorie spiskowe[2]. Według badań przyczyny, dla których rodzice szczepią dzieci lub nie, są złożone i wielowymiarowe. Ruch antyszczepionkowy sięga swą historią początku istnienia szczepień i, zdaniem badaczy, nie dojdzie do jego zniknięcia. Dzięki internetowi przybrał na sile, a jego postulaty docierają do większej liczby osób[1], co powoduje spadek wyszczepialności[2].
W okresie od lipca 2014 do września 2017 naukowcy zbadali losową próbkę 1,8 miliona tweetów, badanie miało na celu poprawę komunikacji pracowników publicznej służby zdrowia w mediach społecznościowych[4]. Zamiast tego naukowcy odkryli, że problematyka zdrowia publicznego jest celem tego, co badanie opisuje jako „próby rozpowszechnienia dezinformacji przez obce mocarstwa”[4]. 93 procent wiadomości o szczepieniach opublikowanych na Twitterze w latach 2014–2017 pochodziło ze złośliwych kont, w tym kont prowadzonych przez rosyjskie trolle[4]. Według badań, dezinformacja była prowadzona poprzez komunikaty pro, jak i antyszczepionkowe – w celu zmylenia odbiorcy oraz podważenia faktów i wiarygodności instytucji publicznych[4]. Mark Dredze, jeden z naukowców którzy przeprowadzili badania, stwierdził, że trolle grały na obie strony, aby „zniszczyć publiczne zaufanie do szczepień, narażając wszystkich na ryzyko chorób zakaźnych”[4].
Ruch antyszczepionkowy w Polsce
W Polsce w 2010 r. na skutek odmowy rodziców nie zaszczepiono 3437 dzieci[5], w 2017 już ponad 26 tysięcy. Ocenia się, że w 2018 może być 40 tys. niezaszczepionych, a w 2019 ponad 50 tys. takich osób. Każdy rocznik dzieci w Polsce liczy ok. 400 tys. osób[6]
Interesy antyszczepionkowców w Sejmie RP reprezentuje powstały w lutym 2016 Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Programu Szczepień Ochronnych Dzieci i Dorosłych stawiający sobie za cel m.in. krzewienie „rzetelnej wiedzy o szczepieniach”. Do skład Zespołu weszli posłowie: Piotr Liroy-Marzec (przewodniczący), Paweł Skutecki (wiceprzewodniczący), Wojciech Bakun (sekretarz), Jarosław Porwich, Robert Winnicki, Jerzy Kozłowski (zrezygnował 17 października 2017) i Stefan Romecki (zrezygnował 25 lipca 2018)[7]. Zespół współpracuje ze Stowarzyszeniem „Stop nop”[8].
Postulaty antyszczepionkowców poparł w 2017 Patryk Jaki[9]. Ze stanowiska tego wycofał się w październiku 2018[10].
W lipcu 2018 wpłynął do Sejmu RP obywatelski projekt ustawy znoszącej obowiązek szczepień, przygotowany przez Komitet Obywatelskiej Inicjatywy Ustawodawczej „Stop nop”. Został on poparty przez 120 tys. osób[11]. Projekt został odrzucony przez sejm w listopadzie 2018 roku[12].
Rzecznik Praw Dziecka Marek Michalak uznał działania przeciwko szczepieniom za niekorzystne i zagrażające ochronie życia i zdrowia dzieci[13].
W styczniu 2019 powstała satyryczna gra karciana antyszczepionkowcy.biz, której motywem przewodnim są oszuści, zarabiający na ruchu antyszczepionkowym. Honorowy patronat nad projektem objęła Dolnośląska Izba Lekarska, a także Marek Posobkiewicz i Łukasz Durajski[14].
Przypisy
- ↑ a b c Eve Dubé , Maryline Vivion , Noni E. MacDonald , Vaccine hesitancy, vaccine refusal and the anti-vaccine movement: influence, impact and implications, „Expert Review of Vaccines”, 14 (1), 2015, s. 99–117, DOI: 10.1586/14760584.2015.964212, PMID: 25373435 .
- ↑ a b c d Daniel Jolley , Karen M. Douglas , The effects of anti-vaccine conspiracy theories on vaccination intentions, „PLoS One”, 9 (2), 2014, e89177, DOI: 10.1371/journal.pone.0089177, PMID: 24586574, PMCID: PMC3930676 .
- ↑ Monika Grzesiak-Feldman: Psychologia myślenia spiskowego. Warszawa: Wydawnictwa Uniwersytetu Warszawskiego, 2016, s. 35–42. ISBN 978-83-235-2207-2.
- ↑ a b c d e Praca zbiorowa. Weaponized Health Communication. , 2018-09-12. DOI: 10.2105/AJPH.2018.304567. (ang.).
- ↑ Rzecznik Praw Dziecka: nieszczepienie dzieci narusza ich prawa, „TVN24.pl” [dostęp 2018-11-09] .
- ↑ Renata Kim , Dlaczego ludzie nie chcą szczepić dzieci? [online], newsweek.pl, 11 lutego 2018 [dostęp 2018-09-16] .
- ↑ Parlamentarny Zespół ds. Bezpieczeństwa Programu Szczepień Ochronnych Dzieci i Dorosłych [online], sejm.gov.pl [dostęp 2018-09-16] .
- ↑ Małgorzata Solecka , Czterech jeźdźców proepidemicznej apokalipsy [online], mp.pl, 9 lutego 2016 [dostęp 2018-09-16] .
- ↑ Interpelacja nr 23420 - tekst [online], sejm.gov.pl [dostęp 2018-11-05] .
- ↑ Jaki dwa razy o szczepieniach. Rok temu przeciw „przymuszaniu”, teraz obiecuje „promocję” [online], tvn24.pl, 3 października 2018 [dostęp 2018-10-05] .
- ↑ Kancelaria Sejmu sprawdza projekt ustawy antyszczepionkowej [online], mp.pl, 16 lipca 2018 [dostęp 2018-09-16] .
- ↑ Rzecznik Praw Dziecka: nieszczepienie dzieci narusza ich prawa, „TVN24.pl” [dostęp 2018-11-09] .
- ↑ Rzecznik Praw Dziecka: nieszczepienie dzieci narusza ich prawa, „TVN24.pl” [dostęp 2018-11-09] .
- ↑ Antyszczepionkowcy.biz – już 16.03 rusza kampania crowdfundingowa na PolakPotrafi.pl! [online] [dostęp 2019-01-06] .