Świetlówka kompaktowa

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacja, szukaj
Świetlówka kompaktowa o mocy 8 W

Świetlówka kompaktowa, kompaktowa lampa fluorescencyjna (CFL ang. Compact fluorescent lamp), znana też w handlu jako świetlówka energooszczędna - jest to rodzaj lampy fluorescencyjnej (świetlówki) o kształcie zapewniającym małe wymiary gabarytowe. Świetlówki takie mają najczęściej kształt litery "U" lub spirali. Świetlówki kompaktowe możemy podzielić na świetlówki ze zintegrowanym układem zapłonowym oraz na świetlówki wymagające opraw z takim układem.

Zalety w porównaniu do żarówek[edytuj | edytuj kod]

  • po rozgrzaniu, wytwarzają znacznie więcej światła niż żarówki przy tym samym poborze mocy
  • wielokrotnie dłuższy czas pracy (przy rzadkim włączaniu/wyłączaniu)
  • mniejsza zależność strumienia świetlnego od napięcia zasilającego
  • możliwość innych barw światła niż 2500K standardowej żarówki, np. barwa biała 4000K lub barwa dzienna 6500K

Wady w porównaniu do żarówek[edytuj | edytuj kod]

  • świetlówki energooszczędne migają co jest niezdrowe dla ludzi, efekt stroboskopowy zauważalny jest podczas używania tanich świetlówek, w świetlówkach drogich, wysokiej jakości miganie jest prawie niezauważalne (Efekt migania nie występuje w żarówkach halogenowych znanych w handlu jako energooszczędne żarówki halogenowe, które są polecane przez Unię Europejską jako zamiennik wycofanych już zwykłych żarówek.)
  • dają mniej naturalne światło co może męczyć wzrok (widmo światła jest mniej naturalne niż w przypadku żarówek halogenowych, widoczne barwy niektórych obiektów są inne niż w świetle słonecznym, również względem siebie)[1][2][3]
  • światło świetlówek nie może być stosowane do oświetlania obrazów i innych dzieł sztuki, ponieważ negatywnie wpływa na barwy dzieł sztuki takich jak obrazy powodując ich blaknięcie i inne uszkodzenia (do oświetlania obrazów stosuje się oświetlenie halogenowe oddalone od obrazów lub białe diody led nie wymagające oddalenia[4])
  • zawierają niewielką ilość toksycznych oparów rtęci (ok. 5 mg), w związku z czym konieczny jest ich recykling i nie wolno ich wyrzucać do zwykłego kosza na śmieci[5] Zbicie działającej świetlówki energooszczędnej jest szczególnie niebezpieczne dla zdrowia osób przebywających w pobliżu z powodu oparów rtęci.
  • Świetlówki wprowadzają do sieci wyższe harmoniczne prądu (rośnie współczynnik THD), czyli jakość energii elektrycznej w sieci jest niższa (przebieg jest odkształcony). W wyniku nakładania się harmonicznych z różnych źródeł obciążenie transformatorów nawet mocą znacząco mniejszą od nominalnej może powodować ich uszkodzenia.
  • większa zależność strumienia świetlnego od temperatury otoczenia (utrudniony zapłon przy niskiej temperaturze)[6]
  • znaczna zależność efektywności energetycznej od stopnia zużycia[6]
  • zależność barwy światła od stopnia zużycia
  • dłuższy czas rozświetlania po włączeniu zasilania (rośnie wraz z użytkowaniem)
  • szkodliwe promieniowanie ultrafioletowe (UV) emitowane jest głównie przez tanie świetlówki niskiej jakości, w których po pewnym czasie używania może pojawić się niewielkie i niewidoczne uszkodzenie powłoki wewnętrznej tzw. luminoforu[7] Świetlówki drogie, wysokiej jakości oraz posiadające podwójną szklaną obudowę nie są szkodliwe dla zdrowia.
  • brak możliwości regulacji jasności i barwy światła przez regulację napięcia (aczkolwiek są na rynku modele z wbudowaną elektroniką przystosowaną do standardowych ściemniaczy)
  • wyższa cena (dodatkowo wzrosła o 20-25% po wprowadzeniu ograniczeń w sprzedaży żarówek[8])
  • znaczny spadek żywotności przy dużej częstości włączeń/wyłączeń
  • pogarszanie jakości energii elektrycznej w systemie zasilania[9]

Świetlówki ze zintegrowanym układem zapłonowym[edytuj | edytuj kod]

(ang. CFL-i Compact Fluorescent Lamp Integrated)

Elektroniczny układ zapłonowy świetlówki kompaktowej

Zaletą takich świetlówek jest fakt, iż są one bezpośrednimi zamiennikami żarówek głównego szeregu (posiadają taki sam gwint). Żywotność świetlówek kompaktowych mieści się w zakresie od 6000h do 15000h. Większość z nich nie jest przystosowana do stosowania w oprawach zamkniętych; używanie świetlówki w takiej oprawie znacząco skraca jej żywotność. Niektóre świetlówki posiadają własną obudowę rury fluorescencyjnej zmniejszającą luminancję i poprawiającą walory estetyczne. Dostępne świetlówki zalicza się do klas energetycznych A albo B. Najczęściej spotykane mają temperaturę barwową 2700K (zbliżona do temperatury barwowej żarówki) albo 6400K (światło dzienne). Skuteczność świetlna wynosi ok. 50 lm/W.

Pobór mocy[edytuj | edytuj kod]

Porównanie pobieranej mocy żarówek głównego szeregu i świetlówek kompaktowych ze zintegrowanym układem zapłonowym, o zbliżonym strumieniu świetlnym, dla nowych żarówek, według producentów świetlówek kompaktowych:

żarówka świetlówka kompaktowa
25 W 5-6 W
40 W 7-8 W
60 W 11–13 W
75 W 15–16 W
100 W 18-21 W
150 W 27-32 W

Przykłady[edytuj | edytuj kod]

Przykłady świetlówek kompaktowych ze zintegrowanym układem zapłonowym:

Świetlówki z zewnętrznym układem zapłonowym[edytuj | edytuj kod]

Świetlówka wymagająca zewnętrznego układu zapłonowego

Ich zaletą jest niższa cena spowodowana tym, iż w jej skład nie wchodzi cena układu zapłonowego. Mają większą gamę dostępnych temperatur barwowych. Są bardziej przyjazne środowisku, ponieważ nie marnujemy układów zapłonowych, jak to ma miejsce w przypadku zużytych świetlówek pierwszego rodzaju. Produkowane są zarówno świetlówki całkowicie pozbawione jakichkolwiek dodatkowych urządzeń jak i z wbudowanym samym zapłonnikiem. Takie modele wymagają opraw wyposażonych jedynie w statecznik. Dostępne są świetlówki z trzonkami G23, 2G7, G24, 2G11.

Przypisy