Acheiropoietos

Z Wikipedii, wolnej encyklopedii
Skocz do: nawigacji, wyszukiwania
przedstawienie króla Abgara z mandylionem

Acheiropoietos (grec. Αχειροποίητος; ros. нерукотворный, нерукотворенный) – wizerunek postaci stworzony w nadnaturalny, cudowny sposób - nie ręką ludzką. Pierwszy raz sformułowania tego użył Ewagriusz Scholastyk w VI w.[1]

W starożytnej Grecji[edytuj | edytuj kod]

W starożytnej Grecji czczono wiele wizerunków, którym przypisywano też niezwykłe moce[2].

W chrześcijaństwie[edytuj | edytuj kod]

W ikonografii chrześcijańskiej przedstawienie Jezusa Chrystusa powstałe w sposób nadprzyrodzony, bez udziału człowieka, poprzez odbicie wizerunku twarzy na chuście lub całunie, a także Matki Bożej i świętych[2]. W prawosławiu ikona typu Acheiropoietos nazywana jest ikoną ikon – uważana jest za obraz uzasadniający wszelkie inne wyobrażenia religijne, stanowi prototyp i źródło wszelkich innych przedstawień, jako obraz łączący w sobie nieopisywalne Bóstwo i opisywalne człowieczeństwo Chrystusa. We wschodniej tradycji chrześcijańskiej, stanowi też najważniejsze świadectwo przemawiające za kultem ikon (przeciw ikonoklazmowi) oraz dowód prawdziwości wcielenia drugiej osoby Trójcy[3].

Jezus Chrystus[edytuj | edytuj kod]

Najbardziej znanymi przykładami wizerunków Jezusa Chrystusa są: obrazy z Kamulii, Rzymu i z Memfis oraz Całun Turyński[2]. Wśród przedstawień Chrystusa wyróżnia się dwa typy acheiropoietosu:

  • mandylion, czyli obraz przedstawiający głowę Chrystusa spokojnego, nie cierpiącego, często podtrzymywaną przez dwóch aniołów, znany od VI wieku, popularny zwłaszcza w sztuce bizantyjskiej i chrześcijaństwie wschodnim; wg tradycji (prawosławnej) pierwszym odbiciem na tkaninie twarzy Chrystusa był wizerunek, który powstał po zetknięciu z Jego twarzą po to, by uzdrowić króla Edessy, Abgara V. Chrystus nie mogąc osobiście przybyć przekazał Ananiaszowi - wysłannikowi króla - wizerunek swej twarzy odbity na płóciennej chuście. Mandylion - Acheiropoietos [nie ludzką ręką malowany] przedstawia twarz Chrystusa ze ścisłym zachowaniem symetrii na tle chusty.
  • veraicon, czyli chusta św. Weroniki, obraz przedstawiający twarz Chrystusa cierpiącego, który miał powstać dzięki podaniu przez Weronikę idącemu na Golgotę Chrystusowi chusty do otarcia twarzy – typ popularny w Kościele rzymskokatolickim (w tradycji zachodniej za odmianę acheiropoietosu uważa się też Całun Turyński)

Matka Boża[edytuj | edytuj kod]

Istnieją też przedstawienia tego typu związane z Matką Boską. Do najsłynniejszych należy wyobrażenie Matki Boskiej z Gwadelupe zachowane na płaszczu Indianina, któremu ukazała się Maryja.

Prof. Bruno Fabbiani z Politechniki Turyńskiej (uczeń Dennisa Gabora, laureata Nagrody Nobla), który bada sprawę Całunu od 1998, powiedział w 2012:

Ja w swojej karierze naukowej zetknąłem się tylko z dwoma przedmiotami, które nie są wytłumaczalne naukowo: to Całun Turyński i obraz utrwalony w źrenicy Matki Boskiej z Guadalupe. To dwa wizerunki, o których można z całą pewnością po dokonaniu serii badań powiedzieć, że nie zostały uczynione ludzką ręką.[4]

Wikimedia Commons

Przypisy

  1. Grzegorz Górny, Świadkowie tajemnicy. Rosikon press, Warszawa 2012. s. 36
  2. 2,0 2,1 2,2 Henryk Fros SJ, Franciszek Sowa: Księga imion i świętych. T. 3: H-Ł. Kraków: WAM, Księża Jezuici, 1997, s. 305/308. ISBN 8370974643.
  3. L. Uspienski, Teologia ikony, W drodze, Poznań 1993, s.24-26
  4. Grzegorz Górny, Świadkowie tajemnicy, s.25. Rosikon Press, Warszawa 2012